Ισπανία: Τον Νοέμβριο η λίστα με τα φρανκικά σύμβολα που θα αφαιρεθούν

Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ ανακοίνωσε ότι η κυβέρνηση θα δημοσιοποιήσει τον Νοέμβριο έναν κατάλογο με τα σύμβολα του φρανκισμού που θα απομακρυνθούν από τους δημόσιους χώρους. Η πρωτοβουλία αυτή συμπίπτει με τη συμπλήρωση 50 ετών από τον θάνατο του στρατηγού Φράνκο, ο οποίος ηγήθηκε της στρατιωτικής δικτατορίας στην Ισπανία από το 1939 έως το 1975.

Όπως ανέφερε ο Σάντσεθ μιλώντας στη Βουλή, «πριν το τέλος Νοεμβρίου θα δημοσιεύσουμε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως τον πλήρη κατάλογο με τα στοιχεία και τα σύμβολα του φρανκισμού προκειμένου να απομακρυνθούν οριστικά από τη χώρα και τους δρόμους μας». Η απόφαση αυτή λαμβάνεται σε μια περίοδο που η ισπανική κοινωνία παραμένει διχασμένη ως προς την κληρονομιά της δικτατορίας.

Στην Ισπανία εξακολουθούν να υπάρχουν χιλιάδες αγάλματα, στρατιωτικά εμβλήματα και ονόματα δρόμων ή πλατειών αφιερωμένα στον Φράνκο, γεγονός που έχει προκαλέσει επανειλημμένες αντιδράσεις από οργανώσεις και από την αριστερή κυβέρνηση Σάντσεθ.

Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελεί η «Αψίδα της Νίκης» στη δυτική είσοδο της Μαδρίτης, ένα νεοκλασικό μνημείο που ανεγέρθηκε τη δεκαετία του 1950 για να τιμήσει τη νίκη των στρατευμάτων του Φράνκο επί των δημοκρατικών δυνάμεων στον Εμφύλιο Πόλεμο (1936-1939).

Το 2007, η κυβέρνηση του Χοσέ Λουίς Ροντρίγκεθ Θαπατέρο προώθησε τον νόμο περί «ιστορικής μνήμης», υποχρεώνοντας τις τοπικές αρχές να απομακρύνουν από τον δημόσιο χώρο σύμβολα που εξυμνούν τη δικτατορία.

Η πολιτική αυτή ενισχύθηκε μετά το 2018 με την εκλογή του Σάντσεθ, ο οποίος προχώρησε στην απομάκρυνση των λειψάνων του Φράνκο από το μαυσωλείο «Βάγιε ντε λος Καΐδος» και το 2022 ψήφισε νόμο για τη «δημοκρατική μνήμη».

Ο νέος νόμος, παρά τις αντιδράσεις της δεξιάς, οδήγησε στη δημιουργία αρχείου θυμάτων του Φράνκο, στην ακύρωση καταδικών του καθεστώτος και στην άσκηση πίεσης προς τις τοπικές αυτοδιοικήσεις για την αφαίρεση σχετικών συμβόλων.

Στο πλαίσιο αυτό, η δημαρχία της Σανταντέρ προχώρησε στην αλλαγή ονομάτων σε 18 δρόμους που σχετίζονταν με τη δικτατορία.

Παρά τις ενέργειες αυτές, η προσπάθεια για την αφαίρεση των φρανκικών συμβόλων συνεχίζει να συναντά σημαντικές αντιστάσεις, κυρίως από υποστηρικτές του καθεστώτος Φράνκο.