Παρά τη σημαντική ενίσχυση των εξαγωγών και την ανάκαμψη της μεταποίησης τα τελευταία χρόνια, η ελληνική βιομηχανία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις, καθώς το επενδυτικό κενό και η χαμηλή παραγωγικότητα περιορίζουν τις δυνατότητες σύγκλισης με τις ευρωπαϊκές οικονομίες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε το ΙΟΒΕ, στην εκδήλωση «Ελληνική Βιομηχανία: Χθες, σήμερα, αύριο», που διοργάνωσαν από κοινού με την Ελληνική Παραγωγή και το ΜΙΕΤ, η αξία των βιομηχανικών εξαγωγών έχει τετραπλασιαστεί από το 2002 έως το 2025, ωστόσο η παραγωγικότητα της εργασίας στην Ελλάδα παραμένει περίπου στο 53% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, αναδεικνύοντας την απόσταση που εξακολουθεί να χωρίζει την ελληνική οικονομία από τις ευρωπαϊκές επιδόσεις.
«Η ενίσχυση της βιομηχανίας δεν είναι αμιγώς οικονομικό ζήτημα, αλλά ζήτημα στρατηγικής αυτονομίας και ενίσχυσης παραμέτρου της εθνικής μας ισχύος», επισήμανε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας, που μίλησε στην εκδήλωση.
Την ανάγκη επαναπροσδιορισμού των εθνικών προτεραιοτήτων, με έμφαση στην ανταγωνιστικότητα και την αναβάθμιση της παραγωγικής βάσης, ανέδειξαν στις τοποθετήσεις τους ο πρόεδρος της Ελληνικής Παραγωγής, Μιχάλης Στασινόπουλος και ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, Νίκος Βέττας.
Από την πλευρά του ο πρόεδρος της Εθνικής Τράπεζας και πρώην υπουργός Οικονομικών, Γκίκας Χαρδούβελης, επισήμανε ότι, αν και το ποσοστό συμμετοχής της μεταποίησης στο ΑΕΠ αυξήθηκε από 7,8% το 2019 σε 9,7% το 2025, υπάρχει ακόμη σημαντικό περιθώριο για τη σύγκλιση με την ΕΕ, όπου το αντίστοιχο ποσοστό είναι 14,2%.
Όπως ειπώθηκε στην εκδήλωση η πρόκληση για την ελληνική βιομηχανία δεν είναι μόνο να παράγει και να εξάγει περισσότερα, αλλά να αυξήσει την αξία των προϊόντων της, να επενδύσει σε τεχνολογία και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για διατηρήσιμη αύξηση των εισοδημάτων.
Όπως επισήμανε χαρακτηριστικά ο κ. Βέττας, «η ελληνική οικονομία παράγει, αλλά δεν παράγει την υψηλή αξία την οποία μπορεί να δώσει».
Η μεγάλη απόσταση από την Ευρώπη
Παρά τη βελτίωση των επιδόσεων της βιομηχανίας, η παραγωγικότητα της εργασίας εξακολουθεί να αποτυπώνει τις διαρθρωτικές αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε το ΙΟΒΕ, η παραγωγικότητα ανά εργαζόμενο στη βιομηχανία διαμορφώνεται περίπου στις 56.000 ευρώ, έναντι 33.000–34.000 ευρώ στο σύνολο της οικονομίας, αποτυπώνοντας τη μεγαλύτερη δυνατότητα του βιομηχανικού τομέα να δημιουργεί προστιθέμενη αξία.
Ωστόσο, ακόμη και στη βιομηχανία, όπου οι επιδόσεις είναι υψηλότερες από τον μέσο όρο της ελληνικής οικονομίας, η παραγωγικότητα εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Όπως σημείωσε ο κ. Βέττας, η Ελλάδα εμφανίζει σχετικά περιορισμένη συμμετοχή σε κλάδους τεχνολογικής αιχμής και δραστηριότητες υψηλής αξίας.
Η εικόνα αυτή συνδέεται με το χαμηλότερο επίπεδο επενδύσεων σε μηχανολογικό εξοπλισμό, τεχνολογικές υποδομές και έρευνα, αλλά και με τη διάρθρωση της εγχώριας παραγωγής.
Η υστέρηση αυτή αποκτά μεγαλύτερη σημασία καθώς η ανταγωνιστικότητα της διεθνούς βιομηχανίας εξαρτάται ολοένα περισσότερο από την αυτοματοποίηση, την Τεχνητή Νοημοσύνη και τη δυνατότητα ανάπτυξης σύνθετων προϊόντων.
Το επενδυτικό κενό που περιορίζει την ανάπτυξη
Παρά την ανάκαμψη της επενδυτικής δραστηριότητας τα τελευταία χρόνια, η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντική υστέρηση στη συσσώρευση παραγωγικού κεφαλαίου, γεγονός που δυσχεραίνει τη σύγκλιση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές οικονομίες.
Για τη βιομηχανία, η επενδυτική αυτή αδυναμία έχει άμεσες συνέπειες, καθώς περιορίζει τη δυνατότητα εκσυγχρονισμού των εργοστασίων, αύξησης της παραγωγικής δυναμικότητας και ανάπτυξης νέων προϊόντων.
Η πρόκληση δεν αφορά μόνο το ύψος των επενδύσεων, αλλά και την κατεύθυνσή τους.
Η μετατόπιση προς δραστηριότητες υψηλότερης προστιθέμενης αξίας προϋποθέτει επενδύσεις σε προηγμένο εξοπλισμό, ψηφιακά συστήματα, έρευνα και ανάπτυξη, αλλά και τη δημιουργία ενός ευρύτερου οικοσυστήματος επιχειρήσεων που θα υποστηρίζει την καινοτομία.
Όπως υπογράμμισε ο κ. Βέττας η χώρα χρειάζεται να προσελκύσει περισσότερα κεφάλαια από το εξωτερικό, καθώς οι εγχώριοι επενδυτικοί πόροι δεν επαρκούν από μόνοι τους για να υποστηρίξουν τη μετάβαση σε ένα υψηλότερο επίπεδο ανάπτυξης.
Η αθόρυβη άνοδος των βιομηχανικών εξαγωγών
Παρά τις διαρθρωτικές αδυναμίες, η ελληνική βιομηχανία έχει πραγματοποιήσει σημαντικά βήματα εξωστρέφειας τις τελευταίες δύο δεκαετίες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, η αξία των βιομηχανικών εξαγωγών έχει τετραπλασιαστεί από το 2002 έως το 2025, ενώ μόνο την περίοδο 2019–2025 οι εξαγωγές της μεταποίησης αυξήθηκαν περίπου κατά 60%.
Η συμβολή των βιομηχανικών εξαγωγών στην οικονομία έχει επίσης ενισχυθεί, καθώς από επίπεδα χαμηλότερα του 7% του ΑΕΠ το 2006 προσεγγίζει πλέον το 18%.
Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει τη σταδιακή μεταβολή της ελληνικής παραγωγικής βάσης, με περισσότερες επιχειρήσεις να στρέφονται στις διεθνείς αγορές, αναζητώντας νέους πελάτες και μεγαλύτερες δυνατότητες ανάπτυξης.
Η σημασία της εξωστρέφειας, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην αύξηση των πωλήσεων. Όπως εξήγησε ο Νίκος Βέττας, όταν μια επιχείρηση ανταγωνίζεται στις διεθνείς αγορές, αναγκάζεται να βελτιώνει διαρκώς την ποιότητα, την παραγωγικότητα και την οργάνωσή της, κάτι που δεν συμβαίνει πάντοτε με την ίδια ένταση σε μια μικρή και συχνά υπερβολικά ρυθμισμένη εγχώρια αγορά.
Παράλληλα, το δημογραφικό πρόβλημα περιορίζει τις προοπτικές ισχυρής αύξησης της εσωτερικής ζήτησης, καθιστώντας την εξωστρέφεια ακόμη πιο σημαντική για την επόμενη δεκαετία.
Στασινόπουλος: Ανάγκη αλλαγής εθνικών προτεραιοτήτων
Την ανάγκη επαναπροσδιορισμού του παραγωγικού μοντέλου της χώρας ανέδειξε και ο πρόεδρος της Ελληνικής Παραγωγής, Μιχάλης Στασινόπουλος.
Όπως επισήμανε, η ισχυρή βιομηχανική βάση δεν αποτελεί πλέον μόνο προϋπόθεση οικονομικής ανάπτυξης, αλλά συνδέεται άμεσα με τη γεωπολιτική ισχύ, την ανθεκτικότητα και την εθνική ασφάλεια.
Ο δυτικός κόσμος, μετά από δεκαετίες αποβιομηχάνισης και μεταφοράς παραγωγικών δραστηριοτήτων σε τρίτες χώρες, στρέφεται εκ νέου στη βιομηχανία, επιχειρώντας να περιορίσει τις εξαρτήσεις του από άλλες οικονομίες.
Για την Ελλάδα, η αλλαγή αυτή δημιουργεί ευκαιρίες, αλλά ταυτόχρονα καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη αναβάθμισης της παραγωγικής της βάσης.
Ο κ. Στασινόπουλος τόνισε ότι, παρά τα σημαντικά βήματα προόδου των τελευταίων ετών, απαιτείται ένας «γενναίος επαναπροσδιορισμός των εθνικών προτεραιοτήτων» σε ό,τι αφορά το παραγωγικό πρότυπο της χώρας.
Στο πλαίσιο αυτό, υπογράμμισε τη σημασία της μεταποίησης για τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας, την αύξηση των εισοδημάτων και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής.
Το ανθρώπινο δυναμικό και η πρόκληση του AI
Η μετάβαση σε ένα νέο παραγωγικό μοντέλο δεν μπορεί να στηριχθεί αποκλειστικά στις επενδύσεις σε εξοπλισμό.
Ο κ. Βέττας ανέδειξε την ανάγκη ανασχεδιασμού του εκπαιδευτικού συστήματος, ώστε να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της νέας τεχνολογικής πραγματικότητας.
Παράλληλα, η χώρα θα πρέπει να γίνει περισσότερο ελκυστική για εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό από το εξωτερικό, καθώς οι δημογραφικές πιέσεις και οι ελλείψεις δεξιοτήτων δημιουργούν πρόσθετους περιορισμούς στην ανάπτυξη.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη, η ρομποτική, οι αυτοματισμοί και οι νέες ενεργειακές τεχνολογίες δημιουργούν δυνατότητες για την παραγωγή προϊόντων υψηλότερης αξίας, αλλά απαιτούν επιχειρήσεις με επενδυτική ικανότητα και εργαζομένους με κατάλληλη κατάρτιση.
Το ζήτημα της βιομηχανικής ανάπτυξης, επομένως, δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται απομονωμένα από τη φορολογία, την εκπαίδευση, τη χρηματοδότηση και τη συνολική οικονομική πολιτική.
Όπως υπογράμμισε ο επικεφαλής του ΙΟΒΕ, δεν είναι δυνατόν να διαμορφώνεται ένα οικονομικό περιβάλλον χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι ανάγκες της παραγωγής και στη συνέχεια να επιχειρείται η διόρθωση των αδυναμιών με μια ξεχωριστή βιομηχανική πολιτική.
Η μεγάλη πρόκληση για την Ελλάδα είναι να μετατρέψει την πρόοδο που έχει σημειωθεί στις εξαγωγές σε μια ευρύτερη παραγωγική αναβάθμιση. Αυτό προϋποθέτει περιορισμό του επενδυτικού κενού, μεγαλύτερη συμμετοχή της βιομηχανίας σε δραστηριότητες υψηλής προστιθέμενης αξίας και ένα οικονομικό περιβάλλον που θα ενισχύει την παραγωγικότητα και τη διεθνή ανταγωνιστικότητα.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
