Καρατόμηση του διοικητή της ΥΠΑ μετά το πόρισμα για το μπλακ άουτ

Καταιγιστικές οι εξελίξεις μετά τη δημοσιοποίηση του πορίσματος για το μπλάκ αουτ στο FIR Aθηνών, από το οποίο προκύπτει ότι τα συστήματα ήταν απαρχαιωμένα αλλά και διοικητικό αλαλούμ. Την παραίτηση του υπέβαλε σήμερα ο διοικητής της ΥΠΑ  Γιώργος Σαουνάτσος, στον υπουργό Υποδομών και Μεταφορών Χρίστο Δήμα, η οποία και έγινε αμέσως δεκτή.

Ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών μετά τη χθεσινή δημοσιοποίηση του πορίσματος για το περιστατικό που «νέκρωσε» τα αεροδρόμια με αποτέλεσμα πολύωρες καθυστερήσεις και ακυρώσεις πτήσεων, είχε τονίσει πως θα αποδοθούν οι ευθύνες που αναλογούν στην ΥΠΑ.  

Ο Γιώργος Σαουνάτσος, βρισκόταν στη θέση του Διοικητή της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας από τον Μάρτιο του 2024 με πενταετή θητεία, όντας υπεύθυνος για θέματα ασφάλειας πτήσεων, εκσυγχρονισμού συστημάτων και ανάπτυξης αεροδρομίων. Την θέση του αναμένεται να αναλάβει ένας εκ των υποδιοικητών της ΥΠΑ.

Στη Βουλή, απαντώντας σε σχετική ερώτηση, ο κ. Δήμας χαρακτήρισε το μπλακ άουτ του FIR Αθηνών ως περιστατικό «χαμηλής διακινδύνευσης», τονίζοντας ότι δεν κινδύνευσε καμία από τις πτήσεις που εκείνη την ώρα βρίσκονταν εντός του ελληνικού FIR. Παραδέχθηκε ωστόσο ότι τα συστήματα της ΥΠΑ, αν και είναι λειτουργικά, είναι παλιά και εμφανίζουν προβλήματα χωρητικότητας.  

Ο υπουργός επισήμανε ότι υλοποιείται ένα ολιστικό σχέδιο δράσης για την αναβάθμιση όλων των συστημάτων σε συνεργασία με την αρμόδια Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Eurocontrol. Επιπλέον ανέφερε ότι στελεχώνεται συνεχώς η ΥΠΑ, ενώ πρόσφατα υπήρξε και η συμφωνία ώστε να αναλάβει καθήκοντα  τεχνικού συμβούλου το Eurocontrol και θα συγκροτηθεί επίσης μια ειδική ομάδα διαχείρισης κρίσεων με στελέχη της ΥΠΑ και του ΟΤΕ για να μην επαναληφθούν αντίστοιχα περιστατικά.

Το αλαλούμ που αποκάλυψε το πόρισμα

Παρά τις διαρροές περί ύποπτων παρεμβολών, που αποδόθηκαν μάλιστα σε ανακοίνωση της ΥΠΑ, η οποία δεν διαμοιράστηκε όμως ποτέ επίσημα, οι ειδικοί, με βάση τα δεδομένα που προέκυψαν, δεν εντόπισαν ενδείξεις κυβερνοεπίθεσης ή κακόβουλης ενέργειας.  

Υπογραμμίζεται, μάλιστα, ότι «η εξέλιξη του συμβάντος (αιφνίδια εκδήλωση – παρατεταμένη δυσλειτουργία – ταυτόχρονη καθολική αποκατάσταση) είναι συμβατή με τεχνική αστοχία υποδομής και όχι κυβερνοεπίθεση».

Υπενθυμίζουμε πως το πόρισμα που παρέδωσε χθες η ειδική επιτροπή στον υπουργό Υποδομών και Μεταφορών, έκανε λόγο για «ψηφιακό θόρυβο» ο οποίος προκλήθηκε λόγω αποσυγχρονισμού σε πλειάδα ετερογενών διατάξεων/διεπαφών που καταλήγουν στις εγκαταστάσεις των ΚΕΠΑΘΜ, με αποτέλεσμα την ακούσια ενεργοποίηση/συνεχή εκπομπή κρίσιμου αριθμού πομπών και την υποβάθμιση/διακοπή κρίσιμων τηλεπικοινωνιακών διασυνδέσεων.  

Η πλήρης επαναφορά επετεύχθη κατόπιν επανασυγχρονισμού/επανεκκινήσεων που ακολούθησαν την επαναδρομολόγηση κίνησης στο δίκτυο κορμού.

Στο πόρισμα, επισημαίνεται χαρακτηριστικά ότι το υφιστάμενο σύστημα επικοινωνιών φωνής (VCS), καθώς και κρίσιμες τηλεπικοινωνιακές υποδομές βασίζονται σε παρωχημένη τεχνολογία, η οποία δεν υποστηρίζεται πλέον ούτε από τον κατασκευαστή, «χωρίς δυνατότητα παροχής ουσιαστικών εγγυήσεων λειτουργίας».  

Όπως ανέφερε και νωρίτερα το BD, ο ΟΤΕ είχε ενημερώσει ήδη από το 2019 την ΥΠΑ ότι έπρεπε να έχει προχωρήσει άμεσα στη μετάβαση σε ευρυζωνική αρχιτεκτονική. Εδώ, το πόρισμα καταλογίζει ευθέως την ευθύνη μη αντικατάστασης με σύγχρονα συστήματα στην ΥΠΑ.

Βεβαίως, οι προειδοποιήσεις για τα γερασμένα συστήματα έπεφταν βροχή και από τους ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας, όμως συχνά από τις πολιτικές ηγεσίες αποδίδονταν σε συντεχνιακές λογικές.  

Χθες το βράδυ η Ένωση Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας εξέδωσε ανακοίνωση τονίζοντας ότι το πόρισμα δικαιώνει πλήρως τις καταγγελίες της Ένωσης, όλα αυτά τα χρόνια, αποδίδοντας την ευθύνη για την «κατάντια» στην ΥΠΑ.

«Η διοίκηση έχει επίσης ευθύνη για τις επιλογές της στο θέμα της προμήθειας του VCRS του ΚΕΠΑΘΜ, για το οποίο πανηγύριζε σε πολλαπλά δελτία τύπου λέγοντας ότι “επανεκκινεί” και προχωράει, κάτι που έχουμε καταγγείλει πολλές φορές ως μη αληθές. Πλέον η πραγματικότητα διαψεύδει την Διοίκηση της ΥΠΑ με τον πιο δραματικό τρόπο», αναφέρει χαρακτηριστικά η ΕΕΕΚΕ.  

Οι Ελεγκτές κάνουν λόγο για «εγκληματική επιμονή» της διοίκησης της ΥΠΑ στη διατήρηση των χωρητικοτήτων στο 100%, ζητώντας την παρέμβαση του υπουργού Υποδομών και Μεταφορών για τη μείωση αυτών και τη διενέργεια εκτίμησης ασφαλείας.

Τι αναφέρει το πόρισμα και οι εισηγήσεις

Το πόρισμα επισημαίνει ότι όσο το περιστατικό ήταν σε εξέλιξη, διαπιστώθηκε καθυστέρηση στην ανίχνευση της δυσλειτουργίας, αποδίδοντάς τη στη έλλειψη end to end τηλεμετρίας και ιχνηλάτησης σφαλμάτων. Όπως αναφέρεται, η ΥΠΑ δεν διαθέτει καν τον εξοπλισμό ελέγχου που θα επέτρεπε να καταγραφούν, αναλυθούν και εκτιμηθούν τα πραγματικά δεδομένα του προβλήματος.

Παράλληλα, σημειώνεται ότι «το κέντρο λειτουργίας δικτύου του ΟΤΕ έβλεπε τα κυκλώματα αυτά ως λειτουργικά», ενώ η συνεργασία μεταξύ των τεχνικών της ΥΠΑ και του ΟΤΕ απείχε παρασάγγας από τη βέλτιστη.

Η Ειδική Επιτροπή κατέληξε στις εξής εισηγήσεις:  

1. επίσπευση της μετάβασης σε τεχνολογία VoIP (Voice over IP), με την ολοκλήρωση των διαδικασιών προμήθειας – εγκατάστασης και θέσης σε επιχειρησιακή λειτουργία του νέου VCS/RCS (Voice Communication System / Radio Communication System) και των 495 νέων πομποδεκτών,  
2. θεσμοθέτηση σταθερού κοινού μηχανισμού άμεσης απόκρισης ΥΠΑ–ΟΤΕ και τυποποιημένων διαδικασιών κρίσεων με δοκιμές/εκπαίδευση υπό εποπτεία ΑΠΑ,  
3. ενίσχυση με τηλεμετρία/τηλεχειρισμό και δυνατότητα εκτέλεσης από άκρο σε άκρο διαγνωστικών ελέγχων στα κομβικά σημεία,  
4. ενίσχυση εποπτείας ραδιοφάσματος από την ΕΕΤΤ για έγκαιρο εντοπισμό παρεμβολών/ανωμαλιών, καθώς και  
5. μετεγκατάσταση των εγκαταστάσεων του ΚΕΠΑΘΜ σε καταλληλότερο περιβάλλον, με στόχο τη μείωση συστημικών επιχειρησιακών κινδύνων και εξαρτήσεων με στόχο να διασφαλισθεί η αδιάλειπτη και ασφαλής παροχή υπηρεσιών αεροναυτιλίας.