Σε πολιτική συμφωνία για τον νέο κανονισμό επιστροφών μεταναστών που δεν διαθέτουν δικαίωμα νόμιμης παραμονής στην ΕΕ κατέληξαν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ, ανοίγοντας τον δρόμο για τη δημιουργία κόμβων επιστροφής σε χώρες εκτός της Ένωσης.
Ο Επίτροπος Μετανάστευσης, Μάγκνους Μπρούνερ, χαιρέτισε την επίτευξη της συμφωνίας, δηλώνοντας μέσω του «Χ» ότι «οι νέοι κανόνες επιστροφής σηματοδοτούν ένα σημαντικό βήμα στη μεταρρύθμιση του ευρωπαϊκού συστήματος διαχείρισης της μετανάστευσης, διότι με αυτούς τους κανόνες, έχουμε πλέον μεγαλύτερο έλεγχο ως προς το ποιος μπορεί να έρθει στην ΕΕ, ποιος μπορεί να παραμείνει και ποιος πρέπει να φύγει».
Η μεταρρύθμιση των κανόνων επιστροφής αποτελεί βασικό στοιχείο του νέου Συμφώνου της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, που υιοθετήθηκε το 2024. Παρότι το ποσοστό επιστροφής αυξήθηκε στο 28% το 2025 – το υψηλότερο της δεκαετίας – ο αριθμός των πραγματικών επιστροφών παραμένει χαμηλός.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο νέος κανονισμός θα προσφέρει στα κράτη μέλη τα απαραίτητα εργαλεία για πιο αποτελεσματικές επιστροφές, με ταχύτερες και απλούστερες διαδικασίες, διασφαλίζοντας παράλληλα τον πλήρη σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι συνεργάζεται με τρίτες χώρες για την ενίσχυση των επιστροφών, αξιοποιώντας μέσα επανεισδοχής, χρηματοδοτικά εργαλεία, θεωρήσεις και εμπορική πολιτική στο πλαίσιο της μεταναστευτικής διπλωματίας της ΕΕ.
Νέοι κοινοί κανόνες για τις επιστροφές
Ο κανονισμός εισάγει το Ευρωπαϊκό Σύστημα Επιστροφών με κοινές διαδικασίες για την έκδοση αποφάσεων και αμοιβαία αναγνώριση. Δημιουργείται η «Ευρωπαϊκή Εντολή Επιστροφής» (European Return Order – ERO), ένα ενιαίο έγγραφο που θα περιλαμβάνει τα βασικά στοιχεία κάθε απόφασης επιστροφής. Η αμοιβαία αναγνώριση των αποφάσεων παραμένει προαιρετική και θα επανεκτιμηθεί τρία χρόνια μετά την έναρξη ισχύος του κανονισμού.
Προβλέπονται αυστηρότεροι κανόνες για την αναγκαστική επιστροφή, η οποία καθίσταται υποχρεωτική σε περιπτώσεις κινδύνου για την ασφάλεια, μη συνεργασίας ή μη οικειοθελούς αποχώρησης. Παράλληλα, ενθαρρύνεται η οικειοθελής επιστροφή μέσω ενισχυμένων προγραμμάτων επανένταξης.
Επιπλέον, θεσπίζονται αυστηρότεροι κανόνες κατά της διαφυγής, όπως η δυνατότητα επιβολής οικονομικών εγγυήσεων, υποχρέωσης τακτικής παρουσίας ή διαμονής σε καθορισμένο μέρος. Για τα άτομα που θεωρούνται απειλή για την ασφάλεια, προβλέπονται μέτρα όπως απαγόρευση εισόδου άνω των δέκα ετών ή ακόμη και επ’ αόριστον, καθώς και δυνατότητα κράτησης έως δύο ετών.
Κόμβοι επιστροφής σε τρίτες χώρες
Ο κανονισμός επιτρέπει τη δημιουργία κέντρων επιστροφής σε τρίτες χώρες, όπου θα μεταφέρονται άτομα χωρίς νόμιμο δικαίωμα παραμονής στην ΕΕ. Οι σχετικές συμφωνίες θα συνάπτονται με χώρες που τηρούν τα διεθνή πρότυπα και τις αρχές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένης της αρχής της μη επαναπροώθησης.
Τα κέντρα αυτά θα μπορούν να λειτουργούν είτε ως τελικός προορισμός είτε ως ενδιάμεσοι κόμβοι για τη διευκόλυνση της επιστροφής στη χώρα προέλευσης ή σε άλλη τρίτη χώρα.
Επόμενα βήματα
Ο κανονισμός θα εγκριθεί επίσημα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο και θα τεθεί σε ισχύ την επόμενη ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα. Ορισμένες διατάξεις θα εφαρμοστούν 12 μήνες αργότερα. Με την εφαρμογή του, θα αντικαταστήσει την οδηγία για τις επιστροφές του 2008.
Αντιδράσεις
Η πρόβλεψη για κόμβους επιστροφής σε τρίτες χώρες έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, καθώς οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων εκφράζουν ανησυχίες σχετικά με τις εγγυήσεις προστασίας των μεταναστών. Η ΕΕ επιμένει ότι το νέο πλαίσιο θα εφαρμόζεται με πλήρη σεβασμό του διεθνούς και ευρωπαϊκού δικαίου.
Η Ομάδα των Πρασίνων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου χαρακτήρισε τη συμφωνία «επαίσχυντη», υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει θεμελιώδη δικαιώματα και ότι με τη νομιμοποίηση των κόμβων επιστροφής εκτός ΕΕ, επιτρέπεται η κράτηση ανηλίκων και οι ισόβιες απαγορεύσεις εισόδου χωρίς επαρκή νομική τεκμηρίωση.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
