Τεκμήριο θα αποτελούν στο εξής τα ποσά που επενδύονται κρυπτονομίσματα, αλλά συγχρόνως, τα κέρδη τους, θα μπορούν να δικαιολογούν τις τεκμαρτές δαπάνες διαβίωσης και το πόθεν έσχες, σύμφωνα με τις διατάξεις το πολυνομοσχεδίου του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών που κατατέθηκε προς ψήφιση στη Βουλή.
Παρέχεται επίσης η δυνατότητα φορολογικής νομιμοποίησης των παλαιών κερδών από crypto, με την οικειοθελή δήλωση και φορολόγησή τους, χωρίς πρόστιμα και άλλες συνέπειες και παράλληλα ενισχύεται από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, η εποπτεία των ιδρυμάτων που παρέχουν υπηρεσίες κρυπτονομισμάτων, και εφιστάται η προσοχή των τραπεζών στην αξιολόγηση των πιστωτικών κινδύνων από κεφάλαια σε crypto.
Με το νομοσχέδιο που θα ψηφιστεί στις αρχές Νοεμβρίου, η πολιτεία αναγνωρίζει την πραγματικότητα των κρυπτονομισμάτων, την οποία επί σειρά ετών «αγνοούσε» η εφορία.
Η αντιμετώπιση των κρυπτονομισμάτων σαν να μην υπάρχουν, προκαλεί προβλήματα στη φορολογία, στο πόθεν έσχες και σε κατόχους crypto οι οποίοι, δεν μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν νόμιμα το προϊόν της ρευστοποίησής τους, καθώς δεν αναγνωρίζονταν για την αγορά περιουσιακών στοιχείων ή σε άλλες περιπτώσεις χαρακτηρίστηκαν «προσαύξηση περιουσίας από άγνωστη πηγή» και φορολογήθηκαν με 49,5% (33% φόρος και πρόστιμο 50% επί του φόρου).
Τι αλλάζει
Με την ισχύ του νέου νόμου, κατά αρχήν αναγνωρίζονται τα κρυπτονομίσματα και η υπεραξία τους (διαφορά τιμή πώλησης από την τιμή αγορά) θα φορολογείται με συντελεστή 10%, με αφορολόγητο το ποσό των 500 ευρώ ανά έτος.
Με τον φόρο υπεραξίας 10% εξαντλείται η φορολογική υποχρέωση του κατόχου, καθώς οι συναλλαγές σε crypto απαλλάσσονται από το τέλος συναλλαγής. Επισημαίνεται εδώ, πως παλαιότερα είχε επιβληθεί από την εφορία πρόστιμο σε ανταλλακτήριο, επειδή κατά τις συναλλαγές σε κρυπτονομίσματα δεν επέβαλε ΦΠΑ στην αξία τους και η περίπτωση έφτασε στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών, η οποία δεν αναίρεσε την πράξη της εφορίας.
Αν ο προσδιορισμός της υπεραξίας καταλήγει σε αρνητικό ποσό, η εν λόγω ζημία, εφόσον υπερβαίνει τα πεντακόσια (500) ευρώ ανά φορολογικό έτος, μεταφέρεται για τα επόμενα πέντε (5) έτη και συμψηφίζεται μόνο με μελλοντικά κέρδη από υπεραξία μεταβίβασης κρυπτοστοιχείων.
Η τιμή κτήσης και η τιμή μεταβίβασης καθορίζονται από τα δικαιολογητικά έγγραφα συναλλαγών, τα οποία εκδίδει ο πάροχος υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων ή οιοσδήποτε ενδιάμεσος διατηρεί στοιχεία για την απόκτηση και τη μεταβίβαση κρυπτοστοιχείων ή από οποιοδήποτε άλλο στοιχείο μπορεί να εξαχθεί απευθείας από το κατανεμημένο καθολικό.
Τονίζεται όμως, ότι η φόρος 10% δεν επιβάλλεται μόνο στην ανταλλαγή κρυπτοστοιχείων έναντι χρηματικού ποσού (ρευστοποίηση), αλλά και στη διάθεση κρυπτοστοιχείων για την απόκτηση αγαθών ή τη λήψη υπηρεσιών και εν γένει κάθε πράξη διάθεσης κρυπτοστοιχείων από επαχθή αιτία, όπως και στην εισφορά κρυπτοστοιχείων για την κάλυψη ή αύξηση εταιρικού ή μετοχικού κεφαλαίου.
Διευκρινίζεται, δε, ότι σε περίπτωση διάθεσης κρυπτοστοιχείων για την απόκτηση αγαθών ή τη λήψη υπηρεσιών, η τιμή μεταβίβασης προσδιορίζεται με βάση την αξία των κρυπτοστοιχείων σε ευρώ κατά τον χρόνο της συναλλαγής, η οποία συνιστά την τιμή κτήσης των κρυπτοστοιχείων για τον αντισυμβαλλόμενο που διαθέτει τα αγαθά ή παρέχει τις υπηρεσίες.
Όταν υπάρχουν διαδοχικές αποκτήσεις κρυπτοστοιχείων, ως τιμή κτήσης λαμβάνεται η μέση τιμή κτήσης που προκύπτει από τη συνολική αξία κτήσης των κρυπτοστοιχείων δια της συνολικής ποσότητας αυτών.
Ακόμη προβλέπεται και η φορολόγηση των τόκων, ως «τόκων του εισοδήματος» από τον δανεισμό κρυπτονομισμάτων, από τη συμμετοχή σε μηχανισμούς παροχής ρευστότητας ή απόδοσης σε αποκεντρωμένα πρωτόκολλα και από τη δέσμευση κρυπτονομισμάτων σε μηχανισμούς επικύρωσης συναλλαγών.
Οικειοθελής δήλωση των παλαιών κερδών
Ιδιαίτερη αξία έχει η δυνατότητα που δίδει το νομοσχέδιο για τη «νομιμοποίηση» των παλαιών κερδών, μια διάταξη που θα εξαλείψει τις στρεβλώσεις που δημιουργούνται έως τώρα.
Παρέχεται συγκεκριμένα η δυνατότητα οικειοθελούς δήλωσης της υπεραξίας από μεταβιβάσεις κρυπτοστοιχείων που πραγματοποιήθηκαν και του εισοδήματος που αποκτήθηκε, μέχρι και την έναρξη ισχύος του νόμου.
Με την ψήφιση του νομοσχεδίου απομένει να οριστεί η ημερομηνία έναρξης της ισχύος του, που διαχωρίζει τις «παλαιές» επενδύσεις έως τη συγκεκριμένη ημερομηνία και τις «νέες» επενδύσεις, μετά από αυτή.
Αναλυτικότερα, το νομοσχέδιο προβλέπει, την οικειοθελή δήλωση υπεραξίας από μεταβίβαση κρυπτοστοιχείων πριν από την έναρξη ισχύος του εν λόγω άρθρου και συγκεκριμένα από φυσικά πρόσωπα που προέβησαν σε μεταβίβαση κρυπτοστοιχείων πριν από την έναρξη ισχύος του, ή απέκτησαν εισόδημα από δραστηριότητες δανεισμού κρυπτοστοιχείων, από συμμετοχή σε μηχανισμούς παροχής ρευστότητας ή απόδοσης σε αποκεντρωμένα πρωτόκολλα, καθώς και από τη δέσμευση κρυπτοστοιχείων σε μηχανισμούς επικύρωσης συναλλαγών.
Οι εν λόγω υπόχρεοι θα πρέπει να υποβάλουν εντός προθεσμίας δώδεκα (12) μηνών από την έναρξη ισχύος του άρθρου, δήλωση στη Φορολογική Διοίκηση για την υπεραξία που προέκυψε από τη μεταβίβαση των κρυπτοστοιχείων.
Η καταβολή του φόρου, που είναι 10%, γίνεται εντός εξήντα (60) ημερών από την υποβολή της δήλωσης και η υπεραξία προσδιορίζεται μεταξύ της διαφοράς κτήσης και πώλησης/ρευστοποίησης.
Η υποβολή της δήλωσης δεν συνεπάγεται την επιβολή προστίμων ή τόκων του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας για τη μη δήλωση της υπεραξίας κατά τον χρόνο πραγματοποίησής της, εφόσον ο φόρος καταβληθεί εντός της νόμιμης προθεσμίας των 60 ημερών.
Τεκμήρια
Από το ποσό που θα δηλωθεί και θα νομιμοποιηθεί, για την κάλυψη των αντικειμενικών δαπανών και υπηρεσιών και των δαπανών απόκτησης περιουσιακών στοιχείων (πόθεν έσχες) λαμβάνονται υπόψη αποκλειστικά η υπεραξία που έχει προκύψει.
Δεν λαμβάνεται υπόψη για την κάλυψη των τεκμηρίων η αξία κτήσης των κρυπτοστοιχείων και δεν αναγνωρίζονται για τους σκοπούς κάλυψης τεκμηρίων.
Παράδειγμα
Φορολογούμενος επένδυσε π.χ. το 2015 σε κρυπτονομίσματα το ποσό των 50.000 ευρώ. Κατόπιν η αξία τους ανήλθε σε 300.000 ευρώ και το 2024 τα ρευστοποίησε, αποκομίζοντας υπεραξία (κέρδος) 250.000 ευρώ. Μέχρι τώρα δδεν μπορεί να χρησιμοποιήσει το κέρδος για την απόκτηση περιουσιακών στοιχείων, καθώς η εφορία δεν το αναγνωρίζει. Όμως με την οικειοθελή δήλωση συμβαίνουν τα ακόλουθα:
- Θα φορολογηθεί με 10% για την υπεραξία των 250.000 ευρώ, καταβάλλοντας φόρο 25.000 ευρώ.
- Για την κάλυψη των τεκμηρίων θα μπορεί να χρησιμοποιήσει μόνο το ποσό των 250.000 ευρώ που είναι η υπεραξία.
- Το αρχικό ποσό των 50.000 ευρώ που επένδυσε δεν μπορεί να το επικαλεστεί για την κάλυψη τεκμηρίων.
- Για το ποσό των 50.000 ευρώ που επένδυσε αρχικά, η εφορία δεν θα του ζητήσει να δικαιολογήσει την απόκτησή του.
Ωστόσο από την ισχύ του νέου νόμου και μετά τα ποσά που επενδύονται σε κρυπτονομίσματα, προστίθενται στον κατάλογο των δαπανών απόκτησης περιουσιακών στοιχείων, που σημαίνει πως ο επενδυτής θα καλείται από την εφορία να δικαιολογήσει την προέλευσή τους και εφόσον προέρχονται από δηλωθέντα εισοδήματα, δεν θα έχει κανένα πρόβλημα.