Από την Παρασκευή 20 Νοεμβρίου «ξαναγράφονται» οι κανόνες για τα καταναλωτικά δάνεια, περιλαμβάνοντας πλέον ανώτατα όρια στους τόκους και στις υπόλοιπες οικονομικές επιβαρύνσεις και μεγαλύτερη διαφάνεια κατά τη λήψη του δανείου, στο πλαίσιο της νέας ευρωπαϊκής οδηγίας για την καταναλωτική πίστη.
Ο νόμος 5317/2026 προβλέπει πως οι πελάτες των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων που επιθυμούν να λάβουν καταναλωτικό δάνειο θα πρέπει να ενημερωθούν πριν το στάδιο της υπογραφής για το συνολικό κόστος της αποπληρωμής του δανείου, όπως και για ύψος της μηνιαίας δόσης.
Παράλληλα, οι τράπεζες καλούνται να αξιολογήσουν πιο αυστηρά το πιστοληπτικό προφίλ του ενδιαφερόμενου δανειολήπτη, προκειμένου να αποφύγουν τη δανειοδότηση όσων εμφανίζουν υψηλότερο πιστωτικό κίνδυνο.
Στόχος της νέας διάταξης είναι να αυξηθεί η διαφάνεια και ο ανταγωνισμός στο τραπεζικό σύστημα, αφού επιτρέπει στους καταναλωτές να συγκρίνουν πιο εύκολα τις προσφορές των τραπεζών, εφόσον πλέον θα διαθέτουν όλα τα απαραίτητα στοιχεία όπως μηνιαία δόση, το συνολικό κόστος του δανείου και τους όρους υπαναχώρησης ή πρόωρης εξόφλησης.
Αντιστοίχως, ενισχύεται η ανθεκτικότητα του δανειακού χαρτοφυλακίου των τραπεζών, καθώς το πιο αυστηρό πλαίσιο δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στο πιστωτικό προφίλ του δανειολήπτη, στο πιστωτικό ιστορικό του, κρίνοντας έτσι τη δυνατότητα να αποπληρώσει τις υποχρεώσεις του.
Πλαφόν στο τελικό κόστος δανεισμού
Το ανώτατο όριο που θεσπίζεται σχετικά με το τελικό κόστος αποπληρωμής του δανείου περιλαμβάνει τους τόκους, τις προμήθειες και όλες τις υπόλοιπες οικονομικές επιβαρύνσεις, και διαμορφώνεται ανάλογα με τη διάρκεια αποπληρωμής.
Συγκεκριμένα, για καταναλωτικό δάνειο έως τέσσερα χρόνια, το συνολικό κόστος δεν μπορεί να ξεπερνά το 60% του αρχικού κεφαλαίου. Αντιστοίχως, για συμβάσεις από τέσσερα έως οκτώ έτη το πλαφόν τοποθετείται στο 70%, ενώ για δάνεια με μεγαλύτερη διάρκεια αποπληρωμής το ανώτατο όριο διαμορφώνεται στο 75%.
Για παράδειγμα, ένα καταναλωτικό δάνειο αξίας 10.000 ευρώ θα απαιτούσε από τον δανειολήπτη να αποπληρώσει επιπλέον έως 6.000 ευρώ για δάνειο με διάρκεια έως τέσσερα χρόνια, έως 7.000 ευρώ για διάρκεια άνω των τεσσάρων και έως οκτώ ετών και έως 7.500 ευρώ για μεγαλύτερη διάρκεια.
Αξίζει να σημειωθεί πως τα παραπάνω αφορούν ανώτατα όρια και όχι μια σταθερή χρέωση που επιβάλλεται οριζόντια σε κάθε καταναλωτικό δάνειο, επομένως το τελικό κόστος μπορεί να είναι αρκετά χαμηλότερο.
Παράλληλα, τίθεται όριο στο συνολικό ετήσιο πραγματικό επιτόκιο (ΣΕΠΠΕ), το οποίο αποτυπώνει το ετήσιο κόστος της χρηματοδότησης, συνυπολογίζοντας όλες τις χρεώσεις, και όχι μόνο το ονομαστικό επιτόκιο. Από τις 20 Νοεμβρίου, το ανώτατο επιτρεπόμενο ΣΕΠΕ θα προσδιορίζεται με βάση τον μέσο όρο της αγοράς που θα προκύπτει από τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, με περιθώριο προσαύξησης 30% έως 50%.
Εις βάθος ενημέρωση του πελάτη
Δεδομένου ότι ο νέος νόμος στοχεύει στην καλύτερη ενημέρωση των καταναλωτών, θεσπίζεται συγκεκριμένο πλαίσιο που αφορά στα στοιχεία που η κάθε τράπεζα οφείλει να παραδίδει γραπτώς στον δανειολήπτη.
Συγκεκριμένα, κάθε πελάτης τράπεζας που ενδιαφέρεται για καταναλωτικό δάνειο θα λαμβάνει ένα τυποποιημένο ενημερωτικό έγγραφο, στο οποίο θα αναγράφονται με σαφήνεια το ποσό του δανείου, η διάρκεια αποπληρωμής το επιτόκιο, η μηνιαία δόση, οι προμήθειες και οι επιπλέον χρεώσεις, το ΣΕΠΠΕ και το τελικό κόστος αποπληρωμής του δανείου.
Αξίζει να σημειωθεί πως η σχετική ενημέρωση πριν την υπογραφή του δανείου είναι κάτι που ήδη συμβαίνει στις τράπεζες, ωστόσο το νέο πλαίσιο διευκολύνει τη σύγκριση των προσφορών από τον καταναλωτή και την πιο σαφή αποτύπωση των όρων και του κόστους, ώστε να λάβει μια πιο συνειδητή απόφαση.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι πελάτες έχουν το δικαίωμα να ακυρώσουν το καταναλωτικό δάνειο για το οποίο έχουν κάνει αίτηση ακόμη και 14 ημερολογιακές ημέρες μετά την υπογραφή της σύμβασης, χωρίς να απαιτείται κάποια εξήγηση ή επιπλέον δικαιολογητικά.
Στην περίπτωση ωστόσο που το δάνειο έχει ήδη εκταμιευτεί, ο δανειολήπτης οφείλει να επιστρέψει το κεφάλαιο που έλαβε εντός 30 ημερών από τη γνωστοποίηση της υπαναχώρησης, όπως και τους τόκους που αντιστοιχούν στο διάστημα που κράτησε τα χρήματα.
Ενδελεχής έλεγχος και από την τράπεζα
Σημαντική παράμετρος του νέου πλαισίου είναι τα πολύ πιο αυστηρά κριτήρια έγκρισης ενός καταναλωτικού δανείου. Συγκεκριμένα οι τράπεζες δεν οφείλουν απλώς να ελέγξουν αν το εισόδημα του πελάτη επαρκεί για την αποπληρωμή του δανείου, αλλά υπολογίζονται και παράμετροι όπως οι λοιπές οικονομικές υποχρεώσεις και τα μηνιαία έξοδα του αιτούντος, καθώς και το πιστωτικό του προφίλ και το ιστορικό του.