Κατά τουλάχιστον 33 εκατομμύρια ευρώ θα επιβαρύνει άμεσα το κρατικό πορτοφόλι η καθυστέρηση των 15 μηνών στο ΣΔΙΤ του Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης, που έκανε άνω κάτω τα ορόσημα του Ταμείου Ανάκαμψης. Έτσι, μετά το καπέλο των 97 εκατ. ευρώ που έχει αναγνωριστεί ως αποζημίωση στον ανάδοχο από το καλοκαίρι, το δημόσιο καλείται να καλύψει με εθνικούς πόρους το «κενό» που άφησε η αδυναμία του να προχωρήσει το έργο εντός χρονοδιαγράμματος.
Η δημόσια συμβολή στη χρηματοδότηση του έργου προσδιορίστηκε με την αρχική σύμβαση σύμπραξης, η οποία υπεγράφη με την «ΠΑΣΙΦΑΗ ΟΔΟΣ Α.Ε.» στις 21 Απριλίου 2023, στα 90 εκατ. ευρώ, τα οποία και εντάχθηκαν στο Ταμείο Ανάκαμψης. Η συνολική διάρκεια της σύμβασης ανέρχεται σε 30 έτη, εκ των οποίων η κατασκευαστική περίοδος είχε ορισθεί σε 48 μήνες, θέτοντας αρχικά τον πήχη στις 21.04.2027.
Όμως οι μεγάλες καθυστερήσεις στις απαλλοτριώσεις και η ανωριμότητα των μελετών, με τις οποίες δημοπρατήθηκε το έργο, φέρνοντας την κατασκευή προ πολλών απροόπτων, έριξαν έξω το χρονοδιάγραμμα. Εντωμεταξύ, η ανάδοχος κοινοπραξία ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ – AKTOR έχει προβεί ακόμα και σε ενοικιάσεις οικοπέδων προκειμένου να προχωρήσει τις εργασίες, έχοντας ξεπεράσει σήμερα το 40%. Έτσι, η ημερομηνία ολοκλήρωσης μετατέθηκε επισήμως για τις 11.07.2028.
Άνω - κάτω τα ορόσημα
Η αργοπορία των 447 ημερών έφερε ανατροπές και στα ορόσημα που συνδέθηκαν με τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης. Ακόμα και εξαντλώντας όλα τα χρονικά περιθώρια, με το σημείο τερματισμού να τίθεται στις 31/07/2026 για την έκδοση των απαιτούμενων εγγράφων τεκμηρίωσης, αυτά ήταν ανέφικτο να πιαστούν.
Ειδικότερα, για τη σύμβαση ΣΔΙΤ του οδικού άξονα «Χερσόνησος – Νεάπολη» στο εθνικό σχέδιο «Ελλάδα 2.0» εντάχθηκαν τρία ορόσημα. Το πρώτο αντιστοιχούσε στην ολοκλήρωση των εργασιών εκσκαφής και προσωρινής υποστήριξης των στομίων των σηράγγων Σ2 και Σ3, με 18 εκατ. ευρώ.
Το δεύτερο αφορούσε την ολοκλήρωση της Α' φάσης των εργασιών εκσκαφής και προσωρινής υποστήριξης των εν λόγω σηράγγων, έναντι χρηματοδότησης 45 εκατ. ευρώ, ενώ το τρίτο την ολοκλήρωση της Β’ φάσης, καθώς και τις εργασίες πολιτικού μηχανικού για τη σήραγγα Σ4, με 27 εκατ. ευρώ.
Όπως σημειώνεται, όμως, στην απόφαση του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών με την οποία τροποποιείται η ισχύουσα σύμβαση σύμπραξης, «τα ορόσημα του άρθρου 26.2.2 της Σύμβασης δεν θα ήταν εφικτό να επιτευχθούν έως 31.07.2026».
Είναι χαρακτηριστικό ότι η ολοκλήρωση της Α' φάσης των εργασιών εκσκαφής και προσωρινής υποστήριξης για τις Σ2 και Σ3, ενώ αρχικά προβλεπόταν να επιτευχθεί το αργότερο ως τις 18.02.2026, μετατέθηκε στις 12.05.2027. Δηλαδή, 10 μήνες μετά την προθεσμία επίτευξης των οροσήμων. Αυτό ευλόγως έριξε έξω και το τρίτο ορόσημο, που είχε να κάνει με τη Β’ φάση.
Κι ενώ το προαναφερθέν πρώτο ορόσημο, μπορούσε παρά την καθυστέρηση να πιαστεί, καθώς η ολοκλήρωσή του προβλεπόταν το αργότερο ως τις 18.02.2026, η χώρα μας έλαβε «κόκκινη κάρτα» από την Κομισιόν, η οποία δεν δέχθηκε να παραμείνει ενεργό κανένα από τα τρία αρχικά ορόσημα του έργου.
Στην τροποποίηση, που έλαβε και την έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, περιλήφθηκαν τρία νέα ορόσημα.
Αυτά είχαν να κάνουν με υποβολή του συνόλου των μελετών και ερευνών του έργου, την ολοκλήρωση της Α' και Β΄ φάσης των εργασιών εκσκαφής και προσωρινής υποστήριξης της σήραγγας Σ1 και την ολοκλήρωση της γέφυρας Γ6 (εργασίες αποψίλωσης, εκσκαφή και θεμελίωση βάθρων, κατασκευή βάθρων και ακρόβαθρων, κατασκευή του φέροντα οργανισμού της ανωδομής).
Για την επίτευξή τους, η συμβολή του Ταμείου Ανάκαμψης συρρικνώθηκε στα 56,99 εκατ. ευρώ.
Έτσι, ενώ η συνολική δημόσια συμμετοχή στο έργο παραμένει στα 90 εκατ. ευρώ, οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης περιορίζονται στο 63,33% αυτής. Υπό την προϋπόθεση πάντα ότι αυτή τη φορά οι προβλέψεις δεν θα πέσουν έξω, ειδικά για τη σήραγγα Σ1 στην οποία έχουν εμφανιστεί σοβαρά γεωτεχνικά προβλήματα.
Τα υπόλοιπα 33 εκατ. ευρώ θα πρέπει να καλυφθούν από το κρατικό ταμείο, ώστε να χρηματοδοτήσουν την ολοκλήρωση των φάσεων Α’ και Β΄ για τις εργασίες εκσκαφής και προσωρινής υποστήριξης των σηράγγων Σ2 και Σ3.
Χωρίς μεταβολές στο φυσικό αντικείμενο
Όπως τονίζεται στην απόφαση, η τροποποίηση κατέστη αναγκαία προκειμένου να αποτραπούν καθυστερήσεις στην ομαλή υλοποίηση του έργου, καθώς και για να μην μεταβληθεί το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης, ούτε ο χαρακτήρας και το φυσικό αντικείμενο. Επίσης, «δεν ανατρέπεται η ισορροπία της σύμβασης σε όφελος του αναδόχου», καθώς δεν εισάγεται όρος ο οποίος θα καθιστούσε την αρχική διαγωνιστική διαδικασία πιο ανταγωνιστική.
«Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις αποσκοπούν στην προσαρμογή των συγκεκριμένων συμβατικών προβλέψεων, με γνώμονα τη διατήρηση της συμβατικής κατανομής των κινδύνων και την τήρηση των προϋποθέσεων της στατιστικής ταξινόμησης του έργου, και σε καμία περίπτωση στην παροχή πρόσθετου οικονομικού οφέλους στον ΙΦΣ», επισημαίνεται.
Ζητείται, μάλιστα, από τους αρμόδιους φορείς υλοποίησης να λάβουν όλα τα αναγκαία μέτρα, ώστε να διασφαλισθεί η πλήρης ολοκλήρωση του συνόλου των έργων αρμοδιότητας τους, ως το τέλος του 2026. Κι αυτό γιατί βάσει του με αρ. πρωτ. 167313 ΕΞΕ 2026/ΥΠΕΘΟΟ/15-10-2026 εγγράφου του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, «…η πλήρης υλοποίηση των έργων του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΕΣΑΑ) “Ελλάδα 2.0” οφείλει να έχει ολοκληρωθεί οριστικά έως την 31η.12.2026».