Αρνητική αποταμίευση και καταθέσεις που «κάθονται» και δεν αποδίδουν αποτελούν τις δύο παθογένειες της ελληνικής πραγματικότητας, που επιβεβαιώνουν πως υπάρχει μεγάλο χάσμα στην αποταμιευτική και επενδυτική κουλτούρα των ελληνικών νοικοκυριών σε σύγκριση με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurostat, η αποταμίευση των ελληνικών νοικοκυριών διαμορφώθηκε στο -5,1% ως ποσοστό του ακαθάριστου διαθέσιμου εισοδήματος, έναντι 14,3% στην Ευρωζώνη, γεγονός που σημαίνει πως τα ελληνικά νοικοκυριά να ξοδεύουν περισσότερα από όσα βγάζουν.
Ακόμη και οι αποταμιεύσεις όμως παραμένουν «άκαρπες», καθώς ο πληθωρισμός είναι πολύ πιο υψηλός από την απόδοση.
Στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν πως τον Ιούλιο του 2026 οι καταθέσεις των Ελλήνων άγγιζαν τα 156,4 δισ. ευρώ, την ίδια στιγμή που το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο των καταθέσεων βρισκόταν στο 0,39%, ενώ ο πληθωρισμός στο 2,7%.
Αυτό σημαίνει πως η πραγματική απόδοση των καταθέσεων διαμορφώνεται περίπου στο -2,4%, με αποτέλεσμα να «χάνονται» περίπου 3,73 δισ. ευρώ σε ετήσια βάση, κάτι που θα μπορούσε να εξομαλυνθεί αν τοποθετούνταν περισσότερα χρήματα σε επενδυτικούς λογαριασμούς.
Αντιστοίχως, έρευνα της Revolut αναφέρει πως τα ελληνικά νοικοκυριά διατηρούν τις καταθέσεις τους σε παθητικούς λογαριασμούς χωρίς αποδόσεις, με αποτέλεσμα ο πληθωρισμός να τους «ροκανίζει» 290 ευρώ ανά 10.000 ευρώ αποταμιεύσεων.
Αξίζει να αναφερθεί πως οι σημερινές καταθέσεις είναι σημαντικά αυξημένες σε σχέση με τα 109,4 δισ. του 2019, ωστόσο παραμένουν αρκετά μακριά από την εποχή πριν την οικονομική κρίση. Ενδεικτικά, τον Ιανουάριο του 2009 οι καταθέσεις βρίσκονταν στα 188,2 δισ. ευρώ, που σημαίνει πως τα ελληνικά νοικοκυριά χρειάζονται περίπου 31,8 δισ. ευρώ για να φτάσουν τα προ-κρίσης επίπεδα.
Πού τοποθετούν οι Έλληνες τα χρήματά τους
«Αντίδοτο» στις χαμηλές αποδόσεις των καταθετικών λογαριασμών είναι οι επενδύσεις, οι οποίες παρέχουν διαφορετικά επίπεδα ρίσκου και κέρδους, ώστε να ανταποκριθούν στις ανάγκες του καθενός.
Ωστόσο, στην Ελλάδα οι επενδύσεις των νοικοκυριών σε εισηγμένες μετοχές και επενδυτικά κεφάλαια είναι ίσες μόλις με το 18,9% του ΑΕΠ, έναντι 35,4% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πίσω από αυτό το στατιστικό βρίσκεται μια εντελώς διαφορετική κουλτούρα: οι Έλληνες προτιμούν σε μεγάλο βαθμό να τοποθετούν τα κεφάλαιά τους σε ακίνητα και δεν έχουν εισέλθει στον επενδυτικό κόσμο.
Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΟΣΑ, τα ακίνητα αντιπροσωπεύουν περίπου το 75% της συνολικής περιουσίας των Ελλήνων, που σε περιπτώσεις ξεπερνά ακόμη και το 80%. Οι καταθέσεις αποτελούν την επόμενη επιλογή, ενώ επενδυτικές λύσεις όπως τα αμοιβαία κεφάλαια και οι μετοχές αποτελούν εργαλείο των πλουσιότερων νοικοκυριών.
Ωστόσο, μελέτη του ΙΟΒΕ υπογραμμίζει πως η συμμετοχή των νοικοκυριών στην ελληνική κεφαλαιαγορά έχει πολλαπλά οφέλη, καθώς αποτελεί κλειδί για την ανάπτυξη της εγχώριας οικονομίας, αλλά και ένα εργαλείο για την ενίσχυση του χρηματοπιστωτικού εγγραμματισμού των Ελλήνων.
Μάλιστα, κάθε 1 ευρώ δημοσιονομικού κόστους που κατευθύνεται σε κίνητρα αποταμίευσης μπορεί να συντελέσει σε μέση ετήσια αύξηση του πραγματικού εθνικού εισοδήματος κατά έως και 2 ευρώ σε βάθος πενταετίας.
Αντιστοίχως, σε πέντε χρόνια με μέσο ετήσιο δημοσιονομικό κόστος περίπου 100 εκατ. ευρώ, οι καθαρές νέες επενδύσεις στην οικονομία εκτιμάται ότι μπορούν να ξεπεράσουν τα 300 εκατ. ευρώ ετησίως, υπογραμμίζει η έκθεση.
Κίνητρα για επενδύσεις
Παράγοντες του χώρου έχουν τονίσει πολλάκις την ανάγκη παροχής κινήτρων, ώστε να νοικοκυριά να εξοικειωθούν με τις επενδύσεις και να καταφέρουν να ενισχύσουν την οικονομική τους δύναμη.
Προς αυτήν την κατεύθυνση, η κυβέρνηση πρόσφατα ανακοίνωσε τον «επενδυτικό λογαριασμό για τη νέα γενιά», στον οποίο γονείς και Πολιτεία θα προσθέτουν χρήματα, τα οποία έπειτα θα επενδύονται, ώστε κατά την ενηλικίωση τα παιδιά να έχουν συγκεντρώσει χρήματα που μπορούν να ξεπεράσουν τις 60.000 ευρώ.
Μια σημαντική παράμετρος του παιδικού «κουμπαρά» είναι πως θα καλλιεργήσει την αποταμιευτική και επενδυτική κουλτούρα των Ελλήνων. Αξίζει να σημειωθεί πως ένα αντίστοιχο μέτρο είχε προτείνει στην κυβέρνηση η Euronext Athens, έπειτα από σχετική μελέτη που διενήργησε με το ΙΟΒΕ.
Σύμφωνα με τα όσα έχουν ανακοινωθεί, στον παιδικό «κουμπαρά» η πολιτεία θα καταθέτει ποσό ίσο με αυτό που προσθέτει κάθε χρόνο ο γονέας και μέχρι 1.200 ευρώ ετησίως, έως τη συμπλήρωση των 18 ετών, με το ποσό να προσαυξάνεται κατά 10% κάθε πενταετία, δηλαδή να διαμορφώνεται σε 1.320 ευρώ το 2032, 1452 ευρώ το 2037 κτλ.
Αντιστοίχως, το μέγιστο ποσό που μπορεί να εισφέρει ο γονέας ετησίως ανέρχεται σε έως 10.000 ευρώ, ώστε ο λογαριασμός να μη γίνεται όχημα απόκρυψης πλούτου. Επιπλέον, θα υπάρχει ευελιξία στον ρυθμό καταβολής, ο οποίος μπορεί να είναι μηνιαίος με πάγια εντολή ή όποτε επιθυμεί ο γονέας.
Αυτό σημαίνει πως ακόμη και νοικοκυριά με περιορισμένη οικονομική δύναμη θα μπορέσουν να αποταμιεύσουν ένα σημαντικό ποσό για τα παιδιά τους, υπερδιπλάσιο από αυτό που θα τους παρείχε ένας απλός καταθετικός λογαριασμός.
Για παράδειγμα, ένας γονέας ανοίγει το 2027 επενδυτικό λογαριασμό στο παιδί του που γεννήθηκε το 2026 και καταθέτει 1.200 ευρώ κάθε χρόνο για τα έτη 2027 έως 2031, 1.320 ευρώ τα έτη 2032 έως 2036, 1.452 τα έτη 2037 έως 2041 και 1.597 ευρώ από το 2042 έως το 2044. Αντίστοιχα ποσά θα έχει καταβάλει το κράτος. Συνολικά στον επενδυτικό λογαριασμό θα έχουν κατατεθεί στα 18 έτη 49.304 ευρώ, εκ των οποίων 24.652 από το κράτος.
Εάν ο επενδυτικός λογαριασμός έχει απόδοση 3%, το ποσό που θα έχει σωρευτεί το 2044 και θα είναι διαθέσιμο στο παιδί με την ενηλικίωσή του ανέρχεται σε 64.109 ευρώ. Εάν ο γονέας επιλέξει επενδυτικό προϊόν που φέρει απόδοση 5%, το ποσό θα ανέρχεται σε 77.062 ευρώ, ενώ ο ίδιος θα έχει καταβάλει μόλις 24.652 ευρώ.
Σε περίπτωση που κάποιο έτος ο γονέας δεν καταβάλλει ποσό τότε ούτε το κράτος θα εισφέρει, ωστόσο ο λογαριασμός συνεχίζει κανονικά να είναι ενεργός και να τοκίζεται.
Οι γονείς επιλέγουν το επενδυτικό προφίλ του λογαριασμού, το οποίο καθορίζει το ρίσκο αλλά και την απόδοση, ενώ θα έχουν δυνατότητα δωρεάν μεταφοράς σε άλλα εγκεκριμένα επενδυτικά προϊόντα μεταξύ των παρόχων.
Αξίζει να σημειωθεί πως το εισόδημα που λαμβάνει τον τέκνο από αυτόν τον επενδυτικό λογαριασμό θα απαλλάσσεται του φόρου εισοδήματος, ενώ η ανάληψη μπορεί να γίνει μόνο όταν το παιδί συμπληρώσει τα 18 έτη, εκτός από τις περιπτώσεις θανάτου γονέα ή θανάτου του τέκνου ή σε περίπτωση σοβαρών λόγων υγείας του τέκνου που χρήζουν χειρουργικής αντιμετώπισης.
Οι καταθέσεις που θα γίνονται στον παιδικό λογαριασμό θα επενδύονται υποχρεωτικά σε αμοιβαία κεφάλαια, μετοχές, εταιρικά ομόλογα που διαπραγματεύονται στην οργανωμένη αγορά ή κρατικά ομόλογα, με τον περιορισμό ότι οι επενδύσεις θα γίνονται μόνο σε οργανωμένες αγορές της Ελλάδος και της ΕΕ.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
