Πώς θα δημιουργηθούν νέα σπίτια για τους δημόσιους υπαλλήλους στα νησιά

Η εύρεση κατοικίας από δημόσιους υπαλλήλους που έχουν διοριστεί στα νησιά της χώρας αποτελεί έναν διαχρονικό «γολγοθά» της ελληνικής πραγματικότητας. Σύμφωνα με έρευνα της Ελληνικής Εταιρείας Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης (ΕΕΤΑΑ), οι συνολικές ανάγκες στέγασης σε νησιωτικούς δήμους καλύφθηκαν μόνο κατά 8% από δημοτικές πρωτοβουλίες.

Συγκεκριμένα, η υφιστάμενη κάλυψη από δημοτικές πρωτοβουλίες εκτιμήθηκε μόλις σε 233 στεγασμένους υπαλλήλους, την ίδια στιγμή που οι συνολικές ανάγκες ανήλθαν σε 3.086 για την περίοδο 2024–2025, από 2.899 που ήταν την προηγούμενη χρονιά.

Οι ειδικότητες που πλήττονται περισσότερο είναι οι γιατροί, οι νοσηλευτές, τα πληρώματα ΕΚΑΒ, οι αναπληρωτές εκπαιδευτικοί, οι αστυνομικοί, οι λιμενικοί, οι πυροσβέστες και γενικότερα οι δημόσιοι ή δημοτικοί υπάλληλοι.

Επιπλέον, η έρευνα ανέδειξε πως το στεγαστικό πρόβλημα των δημόσιων υπαλλήλων χαρακτηρίζεται από σαφή χωρική διαφοροποίηση, καθώς εντοπίζεται κυρίως σε περιοχές με έντονη τουριστική πίεση, όπως είναι το Νότιο Αιγαίο, τα Ιόνια Νησιά και οι Σποράδες. 

Αντιθέτως, στα νησιά του Βορείου Αιγαίου η ένταση εμφανίζεται συνολικά χαμηλότερη, με τον Άγιο Ευστράτιο να καταγράφεται με μέτρια προς υψηλή ένταση και άλλους δήμους της περιφέρειας να καταγράφουν μέτρια ή χαμηλή ένταση.

Ενδεικτικά, στο Νότιο Αιγαίο υψηλή ένταση καταγράφεται σε δήμους όπως η Θήρα, η Μύκονος, η Πάρος, η Μήλος, η Σίφνος, η Σέριφος, η Αμοργός, η Ανάφη και η Φολέγανδρος, στα Ιόνια Νησιά σε δήμους όπως η Ζάκυνθος, η Ιθάκη, η Κεντρική Κέρκυρα και Διαπόντιοι Νήσοι, το Ληξούρι και η Σάμη, ενώ στις Σποράδες υψηλή ένταση εμφανίζουν Αλοννήσος, Σκιάθος και Σκόπελος. 

Η έρευνα της ΕΕΤΑΑ καταλήγει πως η αύξηση του διαθέσιμου κτιριακού αποθέματος είναι μονόδρομος προκειμένου το πρόβλημα να αντιμετωπιστεί με μόνιμο χαρακτήρα και όχι επιδερμικά. Προς αυτήν την κατεύθυνση, προτείνει την ανακατασκευή υφιστάμενων δημόσιων ή δημοτικών ακινήτων και την ανέγερση νέων κατοικιών σε δημόσια ή δημοτική γη, με κατάλληλα σχήματα παραχώρησης, χρηματοδότησης και μακροχρόνιας διαχείρισης. 

Αύξηση οικιστικού αποθέματος για τους δημόσιους υπαλλήλους

Η νέα Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035 αποτελεί ένα πολυεπίπεδο πλαίσιο παρέμβασης από την κυβέρνηση, που περιλαμβάνει συνολικά 14 προτεινόμενα μέτρα, εκ των οποίων τα δύο στοχεύουν αποκλειστικά στην υποστήριξη των στεγαστικών αναγκών που έχουν οι γιατροί, οι εκπαιδευτικοί και γενικότερα οι δημόσιοι υπάλληλοι σε νησιωτικούς προορισμούς.

Αρχικά, προτείνεται η σύσταση μιας ψηφιακής πλατφόρμας, μέσα από την οποία θα επιτυγχάνεται η οργανωμένη καταγραφή και παρακολούθηση των στεγαστικών αναγκών δημοσίων υπαλλήλων σε νησιωτικούς δήμους που αντιμετωπίζουν αυξημένη στεγαστική πίεση, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τον έγκαιρο σχεδιασμό παρεμβάσεων στέγασης. Ως φορέας υλοποίησης του έργου τοποθετείται το Υπουργείο Εσωτερικών.

Μεταξύ άλλων, η πλατφόρμα θα αντιστοιχεί τις διαθέσιμες κατοικίες με τις κατά περίπτωση στεγαστικές ανάγκες, σε συνεργασία με τους οικείους δήμους και τους αρμόδιους φορείς υλοποίησης, με τελικό σκοπό τη βελτίωση της στελέχωσης και λειτουργίας κρίσιμων δημόσιων υπηρεσιών στα νησιά.

Παράλληλα, δύναται να συνδεθεί με συμπληρωματικά εργαλεία, όπως τοπικά Γραφεία Κοινωνικής Μίσθωσης, μηχανισμούς αξιοποίησης διαθέσιμων ακινήτων και ειδικά προγράμματα παραχώρησης γης ή ανάπτυξης κατοικιών σε νησιωτικές περιοχές, ώστε να λειτουργεί ακόμη πιο αποτελεσματικά.

Προς την ίδια κατεύθυνση, προτείνεται η σύσταση ενός εξειδικευμένου προγράμματος παραχώρησης γης σε ιδιώτες για την ανάπτυξη κατοικιών που διατίθενται έναντι κοινωνικού ή προσιτού μισθώματος. Συγκεκριμένα, οι κατοικίες θα αναπτύσσονται σε γη που θα διατίθεται με προκαθορισμένους όρους προσιτότητας και χρήσης, ώστε να διασφαλιστεί η βελτίωση των στεγαστικών συνθηκών για τους εργαζομένους σε δημόσιες υπηρεσίες.

Το εν λόγω μέτρο κρίνεται απαραίτητο, καθώς ο πιο άμεσος τρόπος ανακούφισης της στεγαστικής πίεσης που δέχονται οι δημόσιοι υπάλληλοι στα νησιά είναι η άμεση ανάπτυξη νέων κατοικιών, καθώς και η ανακατασκευή υφιστάμενων δημόσιων ή δημοτικών ακινήτων.

Ακόμη ένα μέτρο της νέας στεγαστικής πολιτικής που μπορεί με πιο έμμεσο τρόπο να συνδράμει στη στέγαση των δημοσίων υπαλλήλων είναι ο Ενιαίος Φορέας Στεγαστικής, ο οποίος θα αποτελεί τον «συντονιστή» των αρμόδιων υπουργείων, δημόσιων φορέων, τοπικής αυτοδιοίκησης και λοιπών εμπλεκόμενων οργανισμών, ώστε να διασφαλιστεί η ομαλή εφαρμογή της νέας Στρατηγικής για τη Στεγαστική Πολιτική.

Ο Φορέας θα είναι συνδεδεμένος με το Κτηματολόγιο και κεντρικός ρόλος του θα είναι η ανάλυση της αγοράς κατοικίας, η παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας των στεγαστικών προγραμμάτων και η υποστήριξη του σχεδιασμού νέων παρεμβάσεων και η διασφάλιση συνέργειας μεταξύ των διαφορετικών εργαλείων πολιτικής.

Συνολικά, τα νέα μέτρα για το στεγαστικό στοχεύουν σε επτά άξονες, που περιστρέφονται γύρω από την αύξηση του οικιστικού αποθέματος, την ανάπτυξη κοινωνικών κατοικιών, τον περιορισμό της βραχυχρόνιας μίσθωσης και της Golden Visa, την ενίσχυση της ιδιοκατοίκησης, την κινητοποίηση επενδύσεων, τη διαμόρφωση ενός συστήματος διακυβέρνησης στέγασης και την αντιμετώπιση της αστεγίας.