Η απουσία επίσημης συνάντησης μεταξύ Αθήνας και Κίεβου στο υψηλότερο επίπεδο, στο περιθώριο της 81ης Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, παρότι οι Κυριάκος Μητσοτάκης και Βολοντίμιρ Ζελένσκι βρίσκονταν ταυτόχρονα στη Νέα Υόρκη, αντανακλά, σύμφωνα με έμπειρους παρατηρητές, τη φάση στασιμότητας που διάγουν οι διμερείς σχέσεις.
Η μόνη ελληνοουκρανική επαφή ήταν η συμμετοχή του υφυπουργού Εξωτερικών, Τάσου Χατζηβασιλείου, στη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για το Ουκρανικό, αλλά και το σύντομο τετ α τετ που είχε με τον Ουκρανό υπουργό Εξωτερικών, Αντρίι Σιμπίχα.
Η στασιμότητα έχει τις ρίζες της στη δυσφορία της Αθήνας απέναντι στο Κίεβο για τρία ζητήματα. Το πρώτο είναι τα πλήγματα που δέχθηκαν από ουκρανικές δυνάμεις τουλάχιστον οκτώ δεξαμενόπλοια ελληνικών συμφερόντων στη Μαύρη Θάλασσα μέσα στο πρώτο ενιάμηνο της χρονιάς.
Το δεύτερο είναι η υπόθεση του οπλισμένου ουκρανικού θαλάσσιου drone που εντοπίστηκε στη Λευκάδα τον περασμένο Μάιο.
Το τρίτο, και ίσως πιο εύγλωττο, είναι το χαμηλό επίπεδο της διπλωματικής εκπροσώπησης του Κίεβου στην Αθήνα. Η ουκρανική πρεσβεία λειτουργεί χωρίς πρέσβη από τον Οκτώβριο του 2023.
Τόσο τα πλήγματα κατά των ελληνικών δεξαμενόπλοιων όσο και η υπόθεση του θαλάσσιου drone δεν περιορίστηκαν στις διμερείς επαφές, αλλά απασχόλησαν έντονα και τον δημόσιο διάλογο.
Μάλιστα, σύμφωνα με πληροφορίες του BusinessDaily, η Αθήνα δέχθηκε παρότρυνση από το Καζακστάν να θέσει στον Διεθνή Οργανισμό Ναυσιπλοΐας (IMO) «εποικοδομητικά» το ζήτημα της διατάραξης της ναυσιπλοΐας στη Μαύρη Θάλασσα, με την υποστήριξη της κεντροασιατικής χώρας.
Με επιτετραμμένο από το 2023
Το θέμα της ουκρανικής υποεκπροσώπησης στην Ελλάδα παρότι έχει περάσει κάτω από τα ραντάρ, έχει συζητηθεί έντονα διμερώς, με την Αθήνα να το θέτει επισταμένα σε όλα τα αρμόδια κανάλια στο Κίεβο.
Μετά την αποχώρηση του Σεργκέι Σουτένκο στα τέλη Οκτωβρίου του 2023, η ουκρανική πρεσβεία στην Αθήνα λειτουργεί με επικεφαλής χαμηλόβαθμους διπλωμάτες. Τελευταίος επιτετραμμένος ορίστηκε ο Ολεξάντρ Κραβτσένκο.
Το Γραφείο της Ουκρανικής Προεδρίας φέρεται να διαδραματίζει κομβικό ρόλο στη χάραξη της εξωτερικής πολιτικής της χώρας, περιλαμβανομένων των διορισμών πρέσβεων.
Στις σχετικές διμερείς συζητήσεις, η ουκρανική πλευρά επικαλείται έναντι της Αθήνας τις δυσκολίες σε ανθρώπινο δυναμικό, καθώς και άλλα προβλήματα που απορρέουν από την εμπόλεμη κατάσταση στην οποία βρίσκεται η χώρα μετά την παράνομη ρωσική εισβολή του Φεβρουαρίου 2022.
Ως ενδεικτικό παράδειγμα, το Κίεβο παραπέμπει στο γεγονός ότι δεν έχει ορίσει ακόμη πρέσβη ούτε στην Ουάσιγκτον, πρωτεύουσα καίριας σημασίας για το Ουκρανικό. Αν και εκεί η θέση έμεινε κενή μόλις στις αρχές Αυγούστου.
Στον ευρύτερο περίγυρο της Ελλάδας, πάντως, οι ουκρανικές πρεσβείες λειτουργούν κανονικά υπό πρέσβη. Αυτό ισχύει για Τουρκία, Βουλγαρία, Αλβανία, Βόρεια Μακεδονία, Ιταλία, Ρουμανία, Σερβία, Μαυροβούνιο, Αίγυπτο, Ισραήλ και Λίβανο, ενώ έως τον περασμένο Ιούνιο ίσχυε και για την Κύπρο.
Στην Άγκυρα, το Κίεβο έχει τοποθετήσει ως πρέσβη τον Ναριμάν Τζελιάλ, γνωστό ηγέτη των Τατάρων (τουρκογενής εθνοτική ομάδα) της Κριμαίας, της ουκρανικής χερσονήσου που κατέχει η Ρωσία. Σημειωτέον ότι ο ίδιος ο τουρκόφωνος Ουκρανός ΥΠΕΞ, Αντρίι Σιμπίχα, υπηρέτησε επί πέντε χρόνια (2016–2021) ως πρέσβης της χώρας του στην Τουρκία.
Ελληνική Προεδρία
Πέραν της ουκρανικής υποεκπροσώπησης στην Αθήνα, η οποία κατά τους αρμόδιους δυσκολεύει τις διμερείς επαφές και την διευθέτηση των ζητημάτων που ανακύπτουν, ανοίγει και το κεφάλαιο της Ελληνική προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, η οποία ξεκινά το δεύτερο εξάμηνο του 2027.
Η Ουκρανία είναι υποψήφια χώρα προς ένταξη στην ΕΕ και το πρώτο διαπραγματευτικό cluster έχει ήδη ανοίξει. Το άνοιγμα κάθε cluster απαιτεί ομοφωνία.
Στον πυρήνα της ελληνικής Προεδρίας αναμένεται να βρεθούν τα ζητήματα ασφάλειας και μια ολιστική αντίληψη για τις εξωτερικές απειλές που αντιμετωπίζει η Ένωση. Αυτό σημαίνει ότι οι απειλές δεν θα περιορίζονται στη Ρωσία, αλλά θα περιλαμβάνουν και εκείνη που δέχονται από την Τουρκία η Ελλάδα και η Κύπρος, δύο κράτη-μέλη της ΕΕ.
Γι' αυτό, η Αθήνα περιμένει να δει ποια στάση θα κρατήσει το Κίεβο απέναντι στην τουρκική προκλητικότητα. Πηγές του υπουργείου Εξωτερικών υπενθυμίζουν ότι διαχρονικά το Κίεβο δεν έχει ταχθεί υπέρ των θέσεων της Αθήνας ούτε στα Ελληνοτουρκικά ούτε στο Κυπριακό.
Υπό αυτό το πρίσμα, ορισμένοι αξιωματούχοι στην Αθήνα εκτιμούν ότι μια επίσκεψη του κ. Μητσοτάκη στο Κίεβο, πριν από την έναρξη της ελληνικής Προεδρίας, θα λειτουργούσε θετικά.
Ο πρωθυπουργός, που έχει επισκεφθεί δύο φορές την Οδησσό, δεν έχει μεταβεί ποτέ στην ουκρανική πρωτεύουσα. Ωστόσο, ένα τέτοιο ενδεχόμενο δεν συγκεντρώνει πολλές πιθανότητες, λόγω της προεκλογικής περιόδου αλλά και του «βάρους» που έχει το Ουκρανικό (όπως και σε άλλες χώρες της Ένωσης) για μερίδα του εκλογικού σώματος.
Ανοικοδόμηση
Στο πεδίο των διμερών οικονομικών σχέσεων, οι αρμόδιοι επιτελείς διακρίνουν αξιόλογες προοπτικές. Αυτό επιβεβαιώνεται από το επιχειρηματικό ενδιαφέρον που δείχνουν πολλές ελληνικές εταιρείες για την Ουκρανία στον κατασκευαστικό, τον ενεργειακό ακόμα και τον αμυντικό τομέα.
Η Ελλάδα επιδιώκει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ανοικοδόμηση της Ουκρανίας και έχουν ήδη υπογραφεί αρκετές συμφωνίες μεταξύ ελληνικών εταιρειών και ουκρανικών φορέων.
Επιπλέον, η Τράπεζα Πειραιώς διαθέτει θυγατρική στην Ουκρανία με δίκτυο 15 καταστημάτων, ενώ επιχειρηματικές ευκαιρίες για ελληνικές τοποθετήσεις προσφέρουν επίσης τα ουκρανικά λιμάνια.
Στο πλαίσιο αυτό, σύμφωνα με πληροφορίες του BusinessDaily, ο υφυπουργός Εξωτερικών αρμόδιος για την Οικονομική Διπλωματία και την Εξωστρέφεια, Χάρης Θεοχάρης, θα παραστεί στο 6ο συνέδριο για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας, που θα πραγματοποιηθεί στις 12–13 Νοεμβρίου στη Βαρσοβία.
Τέλος, στα διμερή οικονομικά εντάσσεται και η έντονη δραστηριότητα του Ελληνο-Ουκρανικού Επιμελητηρίου, το οποίο αναμένεται να εγκαινιάσει τους επόμενους μήνες γραφεία και στο Κίεβο.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
