Τα τελευταία δύο χρόνια παρατηρούμε το ίδιο φαινόμενο σχεδόν παντού.
Μεγάλες πολυεθνικές ανακοινώνουν ότι οι εργαζόμενοι πρέπει να επιστρέψουν στο γραφείο. Άλλες ζητούν τρεις ημέρες την εβδομάδα, άλλες τέσσερις και ορισμένες απαιτούν καθημερινή παρουσία. Κάθε φορά ακολουθεί η ίδια συζήτηση.
«Η συνεργασία γίνεται καλύτερη.». «Η καινοτομία γεννιέται στους διαδρόμους.». «Η εταιρική κουλτούρα χτίζεται μόνο με φυσική παρουσία.».
Ακούγονται λογικά επιχειρήματα. Το ερώτημα όμως είναι διαφορετικό. Αν όλα αυτά είναι τόσο προφανή, γιατί τόσες εταιρείες δυσκολεύονται ακόμη να πείσουν τους εργαζόμενούς τους ότι η επιστροφή στο γραφείο είναι προς όφελός τους;
Ίσως επειδή το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι εκεί. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, εκατομμύρια άνθρωποι απέδειξαν ότι μπορούν να εργαστούν από το σπίτι.
Οι επιχειρήσεις συνέχισαν να εξυπηρετούν πελάτες. Τα έργα ολοκληρώθηκαν. Οι τράπεζες λειτούργησαν. Οι δημόσιες υπηρεσίες συνέχισαν να λειτουργούν. Οι εταιρείες τεχνολογίας συνέχισαν να παραδίδουν προϊόντα.
Αν η τηλεργασία ήταν τόσο καταστροφική όσο παρουσιάζεται σήμερα, όλα αυτά δεν θα είχαν συμβεί. Αυτό δεν σημαίνει ότι η τηλεργασία είναι ιδανική για κάθε επάγγελμα. Ούτε ότι όλοι οι άνθρωποι αποδίδουν καλύτερα από το σπίτι.
Υπάρχουν ομάδες που συνεργάζονται αποτελεσματικότερα όταν βρίσκονται στον ίδιο χώρο. Υπάρχουν νέοι εργαζόμενοι που μαθαίνουν γρηγορότερα δίπλα σε πιο έμπειρους συναδέλφους.
Υπάρχουν στιγμές που μια φυσική συνάντηση λύνει μέσα σε μία ώρα προβλήματα που διαφορετικά θα χρειάζονταν ημέρες. Όλα αυτά είναι αλήθεια. Αλλά δεν εξηγούν γιατί πολλές επιχειρήσεις επιμένουν να εφαρμόζουν την ίδια πολιτική για όλους.
Η πραγματική εξήγηση, κατά τη γνώμη μου, βρίσκεται αλλού. Η φυσική παρουσία δημιουργεί ένα αίσθημα ελέγχου. Όταν βλέπεις όλους τους ανθρώπους γύρω σου, αισθάνεσαι ότι η εταιρεία λειτουργεί.
Ακόμη κι αν αρκετοί περνούν τη μισή ημέρα σε συσκέψεις χωρίς αποτέλεσμα. Ακόμη κι αν η παραγωγικότητα παραμένει ίδια ή και χαμηλότερη. Η παρουσία είναι εύκολη να μετρηθεί. Η απόδοση όχι.
Και όταν κάτι είναι δύσκολο να μετρηθεί, πολλοί οργανισμοί επιστρέφουν σε αυτό που γνωρίζουν. Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετές εταιρείες επένδυσαν εκατομμύρια σε λογισμικά παρακολούθησης εργαζομένων. Μετρούσαν κινήσεις του ποντικιού.
Χρόνο μπροστά στην οθόνη.
Αριθμό πληκτρολογήσεων.
Ήταν σαν να προσπαθούσαν να μετατρέψουν τον υπολογιστή σε ένα ψηφιακό ρολόι παρουσίας. Το παράδοξο είναι ότι κανένα από αυτά δεν μετρά πραγματική παραγωγικότητα.
Ένας άνθρωπος μπορεί να κινεί συνεχώς το ποντίκι χωρίς να παράγει τίποτα. Κάποιος άλλος μπορεί να σκεφτεί μια εξαιρετική λύση κάνοντας έναν περίπατο.
Η γνώση δεν λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο που λειτουργεί μια γραμμή παραγωγής. Κι όμως, πολλές επιχειρήσεις συνεχίζουν να τη διοικούν σαν να βρισκόμαστε ακόμη στη βιομηχανική εποχή.
Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη.
Η επιστροφή στο γραφείο συχνά παρουσιάζεται ως θέμα κουλτούρας.
Πιστεύω ότι εδώ γίνεται μια μεγάλη σύγχυση. Η κουλτούρα δεν δημιουργείται επειδή οι άνθρωποι βρίσκονται στο ίδιο κτίριο.
Αν ήταν έτσι, όλες οι εταιρείες πριν από το 2020 θα είχαν εξαιρετική κουλτούρα. Ξέρουμε πολύ καλά ότι δεν συνέβαινε αυτό. Η κουλτούρα δημιουργείται από τον τρόπο που λαμβάνονται οι αποφάσεις.
Από το αν υπάρχει εμπιστοσύνη. Από το αν οι άνθρωποι αισθάνονται ότι ακούγονται. Από το αν η αξιολόγηση είναι δίκαιη. Από το αν υπάρχει κοινός στόχος.
Όλα αυτά μπορούν να υπάρξουν τόσο μέσα όσο και έξω από ένα γραφείο. Αν δεν υπάρχουν, η φυσική παρουσία δεν πρόκειται να τα δημιουργήσει.
Το πιο ενδιαφέρον όμως είναι κάτι που συζητιέται πολύ λιγότερο. Οι καλύτεροι επαγγελματίες έχουν πλέον επιλογές.
Ένας εξαιρετικός μηχανικός λογισμικού, ένας data scientist ή ένας ειδικός στην κυβερνοασφάλεια δεν ανταγωνίζεται μόνο για θέσεις στην πόλη όπου κατοικεί.
Ανταγωνίζεται και προσλαμβάνεται από εταιρείες σε ολόκληρο τον κόσμο. Αυτό αλλάζει πλήρως την ισορροπία.
Όταν μια επιχείρηση επιβάλλει καθημερινή παρουσία χωρίς να υπάρχει ουσιαστικός λόγος, δεν χάνει μόνο λίγη ευελιξία. Μπορεί να χάσει και ανθρώπους που έχουν πλέον τη δυνατότητα να εργαστούν αλλού.
Η τηλεργασία δεν είναι πλέον ένα προσωρινό προνόμιο που εμφανίστηκε στην πανδημία.
Είναι ένα από τα χαρακτηριστικά της σύγχρονης αγοράς εργασίας.
Δεν θα είναι η σωστή επιλογή για όλες τις επιχειρήσεις.
Ούτε για όλους τους εργαζόμενους. Αλλά δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί.
Ίσως λοιπόν η σωστή ερώτηση να μην είναι αν οι άνθρωποι πρέπει να επιστρέψουν στο γραφείο.
Η σωστή ερώτηση είναι διαφορετική. Τι είναι αυτό που κάνει έναν άνθρωπο να θέλει πραγματικά να έρθει στο γραφείο;
Αν η απάντηση είναι «επειδή εκεί συνεργάζομαι καλύτερα», τότε η εταιρεία έχει πετύχει κάτι σημαντικό. Αν όμως η απάντηση είναι «επειδή αλλιώς θα έχω πρόβλημα», τότε μάλλον δεν μιλάμε για κουλτούρα.
Μιλάμε για υποχρέωση. Και η ιστορία δείχνει ότι η υποχρέωση σπάνια είναι ο καλύτερος τρόπος για να δημιουργήσεις δέσμευση, δημιουργικότητα και καινοτομία.
*Ο κ. Γιώργος Λουτριανάκης είναι CEO, PlusHorizon.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
