Το θέρος του 2010, μετά το αιματηρό επεισόδιο του Μαβί Μαρμαρά που επισφράγισε τη ρήξη Άγκυρας και Ιερουσαλήμ, μια ισραηλινή αντιπροσωπεία επισκέφτηκε την Αθήνα για διμερείς συνομιλίες.
Ήταν η αυγή της ελληνο-ισραηλινής συνεργασίας, με τους τότε πρωθυπουργούς των δύο χωρών, Γιώργο Παπανδρέου και Μπέντζαμιν Νετανιάχου να πραγματοποιούν εκατέρωθεν επισκέψεις σε Τελ Αβίβ και Αθήνα τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του ίδιου έτους, αντιστοίχως.
Η επίσκεψη Νετανιάχου ήταν η πρώτη επίσημη ισραηλινού πρωθυπουργού στην Ελλάδα.
Κατά τις διμερείς διαβουλεύσεις, Ισραηλινοί αξιωματούχοι έθεσαν μεταξύ άλλων το ζήτημα της Τουρκίας και με ποιο τρόπο Ελλάδα και Ισραήλ μπορούν να την ανασχέσουν περιφερειακά.
Με ευθύτητα, ένας Έλληνας ανώτερος διπλωματικός αξιωματούχος ξεκαθάρισε στους συνομιλητές του ότι η σχέση των δύο κρατών δεν πρέπει να ετεροπροσδιορίζεται από την Τουρκία.
«Ούτε εμείς θα πολεμήσουμε για εσάς, που δεν το έχετε ανάγκη, αλλά ούτε εσείς θα πολεμήσετε για εμάς εναντίον της Τουρκίας», φέρεται πως ελέχθη πίσω από τις κλειστές πόρτες.
Η ισραηλινή πλευρά εξετίμησε την ανοιχτή και ειλικρινή τοποθέτηση του Έλληνα διπλωμάτη. Έκτοτε, πέρασαν δεκαέξι έτη και κύλησε αρκετό νερό στο αυλάκι.
Σύγκλιση και στήριξη
Οι σχέσεις Αθήνας και Ιερουσαλήμ έγιναν στενές και απογειώθηκαν: πολιτικά, αμυντικά, οικονομικά, εξοπλιστικά, ενεργειακά, ακόμη και πολιτιστικά.
Χωρίς τούτο να σημαίνει ότι διμερώς τα πράγματα ήταν πάντοτε ανέμελα, ενώ και ορισμένες ισραηλινές πολιτικές, περιλαμβανομένων των κατηγοριών για εγκλήματα σε Γάζα και Λίβανο, προξένησαν αμηχανία ακόμα και δυσαρέσκεια στην ελληνική πλευρά.
Η Αθήνα καταδίκασε άμεσα και απερίφραστα την τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς την 7η Οκτωβρίου 2023, αναγνωρίζοντας το νόμιμο δικαίωμα του Ισραήλ στην αυτοάμυνα.
Ταυτόχρονα, όμως, υπογράμμισε τη σημασία της προστασίας των αμάχων στη Γάζα.
Περιφερειακά, Ελλάδα, Ισραήλ και Κύπρος έχουν χτίσει έναν τριμερή άξοναν πολύπλευρης συνεργασίας που -παρότι δεν το παραδέχονται- αποτελεί κατά κάποιο τρόπο ανάχωμα στον τουρκικό αναθεωρητισμό. Ακόμα, Ελλάδα και Ισραήλ μοιράζονται αμφοτέρω στρατηγικές σχέσεις με σημαντικές παγκόσμιες ή περιφερειακές δυνάμεις, όπως η Ινδία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Χαμηλό βαρομετρικό
Την ίδια στιγμή, στις σχέσεις Άγκυρας και Ιερουσαλήμ επικρατεί απόλυτο ψύχος. Η αντι-ισραηλινή και αντι-εβραϊκή ρητορική της τουρκικής κυβέρνησης, μεταξύ των οποίων και οι απειλές "για την απελευθέρωση της Ιερουσαλήμ", έχουν δημιουργήσει στο Ισραήλ την άποψη ότι η Τουρκία έχει γίνει το "νέο Ιράν" και αποτελεί τωόντι απειλή.
Παρότι οι ΗΠΑ υπό τον Ντόναλντ Τραμπ προσπαθούν να γεφυρώσουν το χάσμα, οι δύο χώρες βρίσκονται σε ανταγωνισμό για ισχύ στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής, με επίκεντρο τη Συρία, όπου και οι δύο επιδιώκουν να αποκτήσουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερη επιρροή στη "νέα" Συρία του πρώην Τζιχαντιστή Αχμέντ αλ-Σαράα.
Η Άγκυρα θεωρεί τις ελληνοισραηλινές σχέσεις αλλά και τον τριμερή άξονα Αθήνας, Ιερουσαλήμ, Λευκωσίας, ως ένα "αντιτουρκικό εγχείρημα" που αποσκοπεί στην περικύκλωσή της.
Γνωρίζοντας την τουρκική "ευαισθησία", το Ισραήλ επιλέγει να αναδεικνύει κατά καιρούς τα Ελληνοτουρκικά και συγκεκριμένα την τουρκική απειλή πολέμου εναντίον της Ελλάδος καθώς και τη συνεχιζόμενη παράνομη τουρκική κατοχή του βόρειου τμήματος της Κύπρου.
Τελευταίο παράδειγμα οι πρόσφατες αναφορές του κ. Νετανιάχου σε συνέντευξη του σε αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο, όπου επιχειρηματολόγησε γιατί, μεταξύ άλλων, είναι αντίθετος στην πώληση αμερικανικών μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35 στην Τουρκία.
Η χρήση του συγκεκριμένου μοτίβου από ισραηλινής πλευράς δεν έχει διέλθει της ελληνικής προσοχής.
Παρέμβαση Βενιζέλου
Το ζήτημα της πιθανής εργαλειοποίησης των ελληνοτουρκικών σχέσεων από το Ισραήλ έχει θίξει εσχάτως ο Ευάγγελος Βενιζέλος.
Ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης χαρακτήρισε (Φόρουμ των Δελφών και Athens Defense Conference) προνομιακή και στρατηγική την ελληνοισραηλινή σχέση «αλλά τον ρυθμό στις ελληνοτουρκικές σχέσεις πρέπει να τον έχει η Ελλάδα και η Τουρκία. Δεν μπορεί να τον έχει κανείς άλλος».
Ορισμένοι παρατηρητές, κάποιοι εκ των οποίων δεν βλέπουν γενικότερα με καλό μάτι την στενή σύγκλιση Ελλάδος και Ισραήλ, υποστηρίζουν ότι η Ιερουσαλήμ θα επιχειρήσει να αυξήσει την ελληνοτουρκική ένταση, ακόμα και να οδηγήσει σε σύγκρουση Αθήνα και Άγκυρα.
Εθνικά συμφέροντα και «μη ταύτιση»
Στην Αθήνα απορρίπτουν αυτά τα σενάρια. «Η στρατηγική της χώρας μας δεν υπαγορεύεται από καμία άλλη χώρα όσο στενή σχέση και αν έχουμε μαζί της. Είναι μια στρατηγική που καθορίζεται με βάση μόνο τα εθνικά συμφέροντα», απάντησε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, ερωτηθείς σχετικά από το BusinessDaily.
Στο υπουργείο Εξωτερικών είναι εδραία η άποψη ότι η σχέση με το Ισραήλ κομίζει σημαντικά οφέλη «διπλωματικά και γεωπολιτικά» στην Ελλάδα. Όπως και ότι της προσφέρει μια κάποια εξισορρόπηση απέναντι στην τουρκική απειλή.
«Παρόλα αυτά, δεν ταυτιζόμαστε με το Ισραήλ», παραδέχονταν ανώτατοι διπλωματικοί αξιωματούχοι, θέλοντας να υπογραμμίσουν ότι η Ελλάδα διατηρεί την αυτοτέλεια της και δεν ενδιαφέρεται να λειτουργήσει ως εμπροσθοφυλακή σε συγκρούσεις τρίτων, ανεξαρτήτως των σχέσεων που έχει με αυτούς.
Άλλωστε, και το ισραηλινό ρητό είναι σαφές: «Πολέμα τους δικούς σου πολέμους».
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
