Ο προ ημερών διορισμός επιτετραμμένου στην πρεσβεία του Ισραήλ στην Άγκυρα δεν διέφυγε της προσοχής της Αθήνας και καταγράφτηκε ως μια ενέργεια με το βλέμμα στην επόμενη ημέρα των ταραχωδών τουρκο-ισραηλινών σχέσεων.
Εν μέσω αυξημένης διμερούς έντασης που έχει στο επίκεντρο τη Συρία και το ενδεχόμενο ανάπτυξης τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας εκεί, καθώς και έτερα περιφερειακά ζητήματα (όπως οι ενισχυόμενες ελληνο-ισραηλινές αμυντικές σχέσεις, η Γάζα κλπ), ο Ζοέλ Λιόν επέδωσε την περασμένη Τετάρτη τα αντίγραφα των διαπιστευτηρίων στο τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών.
Οι αρμόδιοι στο ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών αποκωδικοποίησαν την απόφαση της Ιερουσαλήμ ως ένα διάβημα διττού χαρακτήρα: Αφενός για να καταδείξει η ισραηλινή πλευρά στην τουρκική ότι παρά τα δημοσίως λεχθέντα δεν έχουν καταρρεύσει πλήρως οι διμερείς σχέσεις και δη οι διπλωματικές.
Αφετέρου ως μια ενέργεια που θα μπορούσε να σηματοδοτήσει την αποκατάσταση των διμερών σχέσεων, εάν και όταν υπάρξουν οι προϋποθέσεις. Κάτι, που υπό την τρέχουσα συγκυρία, θα είχε μεγαλύτερες πιθανότητες μετά από μια κυβερνητική αλλαγή στο Ισραήλ.
Από εταίροι, εχθροί
Άγκυρα και Ιερουσαλήμ ήταν περιφερειακοί στρατηγικοί εταίροι μέχρι το 2009. Τότε, κατόπιν του επεισοδίου στο Νταβός και εν συνεχεία του Μαβί Μαρμαρά, οι σχέσεις των δύο χωρών πέρασαν σταδιακά σε φάση περιφερειακού ανταγωνισμού και εντέλει εχθρότητας. Ενδεικτικές οι τουρκικές απειλές για «απελευθέρωση» της Ιερουσαλήμ.
Το 2022, Τουρκία και Ισραήλ είχαν μπει σε μια προσεκτική διαδικασία επαναπροσέγγισης, η οποία ωστόσο κατέρρευσε μετά την τρομοκρατική επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023 της Χαμάς αλλά και τον πόλεμο που στη συνέχεια εξαπέλυσε το Ισραήλ στη Γάζα ως απάντηση.
Η Ιρίτ Λίλιαν, η τελευταία ισραηλινή πρέσβης στην Άγκυρα, αποχώρησε από την τουρκική πρωτεύουσα στις 19 Οκτωβρίου 2023 ύστερα από διαδηλώσεις και απόπειρα εισβολής όχλου στην πρεσβεία. Η ίδια δεν επέστρεψε ποτέ και μέχρι το περασμένο θέρος, που συνταξιοδοτήθηκε, διεκπεραίωνε τα διμερή θέματα από ισραηλινού εδάφους.
Λίγες ημέρες αργότερα, ο τότε υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ, Έλι Κοέν, διέταξε την επιστροφή όλου του διπλωματικού προσωπικού «για επανεκτίμηση των σχέσεων Ισραήλ-Τουρκίας».
Ουσιαστικά, έκτοτε, η Ιερουσαλήμ παρέμεινε χωρίς διπλωματική εκπροσώπηση στην Τουρκία, με την πρεσβεία της να παραμένει κλειστή για λόγους ασφαλείας.
Από πλευρά της, η Τουρκία ανακάλεσε για διαβουλεύσεις τον πρεσβευτή της από το Τελ Αβίβ, Σακίρ Οζκάν Τορουνλάρ, τον Νοέμβριο του 2023. Ενώ, τον Μάιο του 2024, η Άγκυρα προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, διακόπτοντας πλήρως το εμπόριο με το Ισραήλ. Ωστόσο, δεν έκλεισε την πρεσβεία του, η οποία συνεχίζει να λειτουργεί σε υποβαθμισμένο επίπεδο.
Έντιμος διαμεσολαβητής
Το διάστημα του «διπλωματικού κενού», παρά τις δημόσιες αντεγκλήσεις και τις εκατέρωθεν απειλές που έφτασαν ακόμα σε επίπεδο ηγεσίας μεταξύ των Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και Μπέντζαμιν Νετανιάχου, Άγκυρα και Ιερουσαλήμ διατήρησαν τουλάχιστον δύο λειτουργικούς διαύλους. Ο ένας ήταν μέσω των υπηρεσιών πληροφοριών.
Ο έτερος ήταν το Αζερμπαϊτζάν, στενός εταίρος και των δύο που έπαιξε διαμεσολαβητικό ρόλο. Μάλιστα, κατά διαστήματα υψηλών τόνων, έλαβαν χώρα στο Μπακού συνομιλίες μεταξύ αξιωματούχων Τουρκίας και Ισραήλ.
Όσον αφορά τον νέο ισραηλινό επιτετραμμένο στην Τουρκία, τον κ. Λιόν, που αναλαμβάνει έναν δύσκολο ρόλο, κατά το παρελθόν διατέλεσε πρέσβης της χώρας του σε Ουκρανία, Αρμενία και Μολδαβία. Φυσικά η Αθήνα θα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
