Προς δυσμάς επεκτείνεται πλέον ο Κάθετος Διάδρομος ύστερα από την ένταξη της Βόρειας Μακεδονίας και τη Σερβίας μέσω του Μνημονίου Κατανόησης που υπεγράφη την Παρασκευή από τους αρμόδιους διαχειριστές στη Θεσσαλονίκη.
Η συμφωνία, η οποία επισφραγίστηκε στο πλαίσιο του συνεδρίου του Ελληνοαμερικανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου, σηματοδοτεί τη διεύρυνση ενός ενεργειακού σχεδιασμού που αρχική του λογική ήταν κυρίως η ενίσχυση των ροών από τον Νότο προς τον Βορρά και η στήριξη της Ουκρανίας.
Η προοπτική, ωστόσο, δεν σταματά στα σερβικά σύνορα. Σε επόμενο στάδιο, η διαδρομή θα μπορούσε να συνδεθεί με τις αγορές της Ουγγαρίας και της Αυστρίας, διευρύνοντας ακόμη περισσότερο τη γεωγραφική εμβέλεια του ενεργειακού διαδρόμου.
Ουσιαστικά διαμορφώνεται σταδιακά ένας άξονας που θα μπορούσε να συνδέει τις πύλες εισόδου LNG της Ελλάδας με τις αγορές των Δυτικών Βαλκανίων και, μέσω αυτών, με την Κεντρική Ευρώπη.
Εφόσον ο αγωγός Ελλάδας-Βόρειας Μακεδονίας ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2027 και ακολουθήσει ο αγωγός Βόρειας Μακεδονίας-Σερβίας μέσα στο 2028, θα υπάρχει πλέον η φυσική υποδομή για να λειτουργήσει ο νέος βαλκανικός κλάδος.
Στόχος η αξιοποίηση όλων των διαθέσιμων διαδρομών
Η CEO του ΔΕΣΦΑ, Μαρία Σφερούτσα, σχολιάζοντας την συμφωνία σε πάνελ που ακολούθησε, χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντική την επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου προς τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία, σημειώνοντας ότι η διεύρυνση αυτή δημιουργεί ένα διαφορετικό περιφερειακό ενεργειακό τοπίο.
Η συμφωνία που επιτεύχθηκε προβλέπει, σύμφωνα με τη Σφερούτσα, έναν πολύ ευρύτερο στόχο, που είναι η αξιοποίηση όλων των διαθέσιμων διαδρομών που διασχίζουν τα κράτη-μέλη του Κάθετου Διαδρόμου, ώστε να εξασφαλιστεί για όλες τις συμμετέχουσες χώρες πρόσβαση σε φυσικό αέριο με ανταγωνιστικούς όρους και στον κατάλληλο χρόνο.
Τι έπεται της συμφωνίας, στόχος ένα ανταγωνιστικό προϊόν
Σε ό,τι αφορά τα επόμενα βήματα, η CEO του ΔΕΣΦΑ ανέφερε ότι μέσα στις επόμενες 90 ημέρες θα πρέπει να προσδιοριστούν οι διαθέσιμες διαδρομές και να εξεταστεί κατά πόσο μπορούν να χρησιμοποιηθούν άμεσα.
Όπου υπάρχει διαθέσιμη υποδομή, στόχος είναι να διαμορφωθεί, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ένα ανταγωνιστικό και εμπορικά βιώσιμο προϊόν μεταφοράς φυσικού αερίου.
Παράλληλα, θα εξεταστεί εάν απαιτούνται πρόσθετες τεχνικές ή υποδομικές παρεμβάσεις, προκειμένου να δημιουργηθεί επαρκής δυναμικότητα και να καλυφθεί η ζήτηση που θα προκύψει από τη διεύρυνση του Διαδρόμου.
Νέο προϊόν από τον Ιούλιο του 2027
Σύμφωνα με την κ. Σφερούτσα, η διαδικασία αυτή αναμένεται να οδηγήσει σε νέα δημοπρασία δυναμικότητας, με ένα νέο εμπορικά βιώσιμο προϊόν, τον Ιούλιο του επόμενου έτους, με στόχο την κάλυψη των αναγκών για την περίοδο 2027-2028.
Παράλληλα, διευκρίνισε ότι η επόμενη δημοπρασία για το πρώτο τρίμηνο του 2027 θα πραγματοποιηθεί τον Νοέμβριο, αλλά σε αυτή την περίπτωση θα προσφερθεί το προϊόν που είχε ήδη συμφωνηθεί κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026.
Η Αλεξανδρούπολη ως περιφερειακή πύλη
Η επέκταση προς τη Σερβία και τη Βόρεια Μακεδονία ενισχύει τον ρόλο της Ελλάδας στον ενεργειακό χάρτη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Ο Κώστας Σιφναίος, αντιπρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Gastrade, εστίασε στον ρόλο της Αλεξανδρούπολης. Όπως είπε, η ένταξη της Βόρειας Μακεδονίας και της Σερβίας στον Κάθετο Διάδρομο είναι σημαντική για δύο λόγους.
Πρώτον, δημιουργεί δύο νέες αγορές για διαφοροποιημένες, μη ρωσικές ποσότητες φυσικού αερίου και δεύτερον, δημιουργεί μια εναλλακτική διαδρομή προς την Κεντρική Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένων της Ουγγαρίας και της Σλοβακίας.
Ο Σιφναίος υπογράμμισε ότι η σημασία αυτής της εξέλιξης γίνεται μεγαλύτερη αν ληφθεί υπόψη ότι περίπου 80% των ρωσικών ποσοτήτων που κατευθύνονται στην περιοχή εξυπηρετούν το δυτικό τμήμα της.
Όπως ανέφερε, Βόρεια Μακεδονία και Σερβία έχουν ήδη δεσμεύσει δυναμικότητα στον τερματικό σταθμό της Αλεξανδρούπολης από την έναρξη λειτουργίας του.
Η νέα πρόκληση είναι να καταστεί τεχνικά και εμπορικά εφικτή η μεταφορά LNG από την Αλεξανδρούπολη προς τις δύο χώρες και στη συνέχεια προς βορειότερες αγορές.
Δεν είναι μόνο θέμα «αγωγών»
Η επιτυχία του Κάθετου Διαδρόμου δεν θα κριθεί αποκλειστικά από τα χιλιόμετρα νέων αγωγών. Το εγχείρημα έχει τρεις διαστάσεις, τις υποδομές, την εμπορική λειτουργία και και το ρυθμιστικό πλαίσιο.
Οι διαχειριστές θέλουν να αξιοποιήσουν πρώτα τις υφιστάμενες υποδομές, αλλά για να γίνει αυτό χρειάζεται μεγαλύτερη ευελιξία στα τιμολόγια και στα προϊόντα μεταφοράς, δηλαδή εμπορικά προϊόντα που μπορούν να καταστήσουν συγκεκριμένες διαδρομές περισσότερο ελκυστικές.
Ωστόσο, το υφιστάμενο ρυθμιστικό πλαίσιο δεν επιτρέπει σε όλες τις διαδρομές να γίνουν εξίσου ανταγωνιστικές.
Ιδιαίτερα σημαντική θεωρείται η δημιουργία ενός ελκυστικού προϊόντος μεταφοράς προς την Ουγγαρία. Μια τέτοια διαδρομή θα μπορούσε να προσφέρει σε μια περίκλειστη χώρα μια επιπλέον επιλογή για την αντικατάσταση των ρωσικών ποσοτήτων.
Το 2027 ως σημείο καμπής
Το μόνο σίγουρο είναι πως δεν αναμένεται να αξιολογηθεί η επιτυχία του Κάθετου Διαδρόμου μέσα στους αμέσως επόμενους μήνες.
Η αγορά LNG παραμένει σφιχτή, ενώ για ένα διάστημα θα εξακολουθήσουν να υπάρχουν ρωσικές ποσότητες στην ευρωπαϊκή αγορά. Επιπλέον, οι νέες μακροχρόνιες συμβάσεις LNG χρειάζονται χρόνια για να ενεργοποιηθούν και οι νέες υποδομές χρειάζονται αντίστοιχα μεγάλο χρόνο κατασκευής.
Έτσι, σύμφωνα με τα εκτιμήσεις, οι σημαντικές ποσότητες που θα μπορούσαν να κινηθούν μέσω του νέου ενεργειακού συστήματος θα αρχίσουν να γίνονται περισσότερο ορατές από τα τέλη Οκτωβρίου του 2027 και μετά.
Οι δύο αγωγοί που θα αλλάξουν τον χάρτη
Αξίζει να σημειώσουμε πως καθοριστικής σημασίας για την υλοποίηση του νέου βαλκανικού κλάδου είναι δύο διασυνδετήριοι αγωγοί.
Ο πρώτος είναι ο αγωγός Ελλάδας–Βόρειας Μακεδονίας, ο οποίος αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία έως το τέλος του 2027.
Η αρχική δυναμικότητά του θα ανέρχεται σε 1 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως, ενώ υπάρχει δυνατότητα μελλοντικής αύξησης στα 2,8 δισ. κυβικά μέτρα, υπό την προϋπόθεση ότι θα πραγματοποιηθούν οι απαραίτητες προσαρμογές στο ελληνικό σύστημα μεταφοράς.
Ο δεύτερος κρίκος είναι ο διασυνδετήριος αγωγός Βόρειας Μακεδονίας–Σερβίας, ο οποίος προβλέπεται να ολοκληρωθεί μέσα στο 2028 και θα διαθέτει δυναμικότητα 1,5 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως.
Οι δύο αγωγοί αποτελούν στην πράξη τις βασικές υποδομές πάνω στις οποίες θα στηριχθεί ο νέος βαλκανικός κλάδος του Κάθετου Διαδρόμου.
Με την ολοκλήρωσή τους, η Βόρεια Μακεδονία δεν θα αποτελεί απλώς τελικό προορισμό φυσικού αερίου, αλλά θα μπορεί να λειτουργεί και ως χώρα διέλευσης, ενώ η Σερβία θα αποκτήσει μία επιπλέον οδό προμήθειας από τον Νότο.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
