Ένα παλιό καντήλι, κατασκευασμένο το 1899, αποτελεί για τον Αθανάσιο Ζαχόπουλο, μαθητή της Α΄ Γυμνασίου του Μουσικού Σχολείου Καβάλας, ένα ζωντανό κομμάτι της οικογενειακής ιστορίας. Η προγιαγιά του, έχοντας βιώσει τον ξεριζωμό από τη Σοβιετική Ένωση προς την Ελλάδα, μετέφερε μαζί της το συγκεκριμένο αντικείμενο ως πολύτιμο ενθύμιο. Το καντήλι αυτό συμβολίζει τις δυσκολίες και τις ελπίδες μιας ολόκληρης γενιάς προσφύγων.
Η ιστορία του Αθανάσιου είναι μία από τις 37 οικογενειακές αφηγήσεις που συνέλεξαν οι μαθητές της Α΄ Γυμνασίου του Μουσικού Σχολείου Καβάλας κατά το σχολικό έτος 2025-2026. Οι ιστορίες αποτέλεσαν τη βάση της βραβευμένης εργασίας «Σιωπηλοί Μάρτυρες: Οι ιστορίες της πόλης μας - Καβάλα 2025-2026», η οποία διακρίθηκε με το 2ο βραβείο στην κατηγορία «Γυμνάσια - Ψηφιακή Δημιουργία» στον 8ο Διεθνή Μαθητικό Διαγωνισμό Οπτικοακουστικής και Ψηφιακής Δημιουργίας «Η ιστορία σου, είναι ιστορία της πόλης σου».
Κάθε μία από τις 37 ιστορίες συνθέτει ένα πολύχρωμο ψηφιδωτό της τοπικής ιστορίας της Καβάλας, μέσα από προσωπικές και οικογενειακές μνήμες. Αντικείμενα όπως ένα καντήλι, μια παλιά παγωτομηχανή, μια ραπτομηχανή ή ένα πιάνο, λειτουργούν ως αφορμές για να αναδειχθούν άγνωστες πτυχές του παρελθόντος.
Ο Τζανής-Μάξιμος Λαζαρίδης ερεύνησε το παρελθόν μιας χειροκίνητης παγωτομηχανής που ανακάλυψε στην αποθήκη του σπιτιού του. Μέσα από συζητήσεις με τη γιαγιά του, ξεδιπλώθηκε η πορεία της οικογένειας μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και η εγκατάστασή της στην Καβάλα. Η παγωτομηχανή συνδέεται με την εισαγωγή νέων γεύσεων παγωτού, καθώς οι πρόσφυγες μετέφεραν μαζί τους συνταγές από τη Μικρά Ασία.
Για την Ιωάννα Μιχαηλίδου, η Αγία Γραφή του 1911 που διασώθηκε στην οικογένειά της, αποτελεί τεκμήριο της ιστορίας μιας οικογένειας από την Κωνσταντινούπολη. Η έκδοση, γραμμένη στα καραμανλίδικα, μεταφέρθηκε με ασφάλεια σε ένα μπαούλο, αντιπροσωπεύοντας «μια μαρτυρία επιβίωσης».
Η Βασιλική Τοπτσικιώτη αφηγείται την ιστορία ενός κόκκινου φακού έκτακτης ανάγκης του 1987, που βοήθησε τόσο στη διάσωση του παππού της από ξενοδοχείο που κατέρρευσε λόγω σεισμού, όσο και στην απελευθέρωση σπηλαιολόγων, όταν όλοι οι άλλοι φακοί είχαν σβήσει.
Η παλιά ραπτομηχανή «Mercedes» της Λυδίας Παπανικολάου, αγορασμένη το 1948, συνδέεται με τη μεταπολεμική Καβάλα και τη σκληρή εργασία στα καπνομάγαζα. Η μηχανή αποτέλεσε βασικό εργαλείο για την οικογένεια, ενώ περιστατικά από τη χρήση της φέρνουν στο φως στιγμές καθημερινής ζωής και οικογενειακών ευτράπελων.
Η λάμπα πετρελαίου της Σοφίας-Αποστολίας Παναγιωτίδου, αγορασμένη το 1942, φώτιζε το σπίτι και αποτέλεσε σημείο συνάντησης για τα παιδιά, που έπαιζαν θέατρο σκιών γύρω της, ζωντανεύοντας μνήμες μιας άλλης εποχής.
Το πιάνο της Λυδίας Προκόβα-Παπαδοπούλου, κατασκευασμένο στο Βερολίνο στις αρχές του 20ού αιώνα, πέρασε από γενιά σε γενιά στην οικογένειά της. Το μουσικό όργανο συνδέθηκε με γιορτές, τραγούδια και ώρες μελέτης, ενώ αποτέλεσε γέφυρα μεταξύ διαφορετικών γενεών.
Από την οικογενειακή μνήμη στην ιστορία της πόλης
Οι υπεύθυνες εκπαιδευτικοί του προγράμματος, Δρ. Λυδία Πετρίδου και Δρ. Αναστασία Μαρκουλίδου, τονίζουν ότι η ιστορία μιας πόλης δεν περιορίζεται στα αρχαία μνημεία ή τις ημερομηνίες των σχολικών βιβλίων. Όπως σημειώνουν, «τα παλιά αντικείμενα λειτουργούν ως σιωπηλοί “μάρτυρες” ενός τρόπου ζωής που δεν υπάρχει πλέον και μπορούν να ενεργοποιήσουν μνήμες, οι οποίες διαφορετικά θα έμεναν ιδιωτικές ή θα χάνονταν».
Οι μαθητές δεν αρκέστηκαν στην απλή περιγραφή των αντικειμένων, αλλά αναζήτησαν πληροφορίες, πήραν συνεντεύξεις και αξιοποίησαν την τεχνολογία για να παρουσιάσουν το υλικό τους. Κάθε αντικείμενο αποτελεί τεκμήριο μιας άλλης εποχής, λειτουργώντας ως γέφυρα μεταξύ του χθες και του σήμερα.
Ο διευθυντής του Μουσικού Σχολείου Καβάλας, Γιάννης Κακάρας, υπογραμμίζει τη συλλογική διάσταση της προσπάθειας. Οι μαθητές εργάστηκαν με τη στήριξη εκπαιδευτικών και οικογενειών, αντλώντας γνώσεις από τη Γλωσσική Διδασκαλία, τη Νεοελληνική Λογοτεχνία και την Ιστορία.
Η συμβολή των οικογενειών ήταν καθοριστική, καθώς προσέφεραν πολύτιμες αναμνήσεις και προσωπικές μαρτυρίες, συμβάλλοντας σε μια συλλογική αλυσίδα διάσωσης της προφορικής ιστορίας της Καβάλας.
Η διάκριση στον διαγωνισμό αναγνωρίζει αυτή τη συλλογική προσπάθεια. Πίσω από το βραβείο βρίσκονται 37 αντικείμενα, 37 μικρές ιστορίες και 37 παιδιά που συνδέουν την οικογενειακή μνήμη με την ιστορία της πόλης.
Ο πανελλήνιος διαγωνισμός συνδιοργανώθηκε από τη Διεύθυνση Υποστήριξης Προγραμμάτων και Εκπαίδευσης για την Αειφορία της Γενικής Διεύθυνσης Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του υπουργείου Παιδείας, το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, την Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος, το τμήμα Αρχειονομίας, Βιβλιοθηκονομίας και Μουσειολογίας του Ιονίου Πανεπιστημίου και το τμήμα Ψηφιακών Τεχνών και Κινηματογράφου του ΕΚΠΑ.
Οι φωτογραφίες προέρχονται από το σχέδιο της βραβευμένης ψηφιακής δημιουργίας των μαθητών του Μουσικού Σχολείου Καβάλας.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
