Η ιστορική οδός Πανεπιστημίου αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους άξονες της Αθήνας, με πλούσια ιστορία που αντικατοπτρίζει την εξέλιξη της πρωτεύουσας από το 19ο αιώνα έως σήμερα. Ο σχεδιασμός και η υλοποίησή της αποτέλεσαν αντικείμενο έντονων διαφωνιών μεταξύ κορυφαίων αρχιτεκτόνων και πολεοδόμων, με τον Λέο φον Κλέντσε να προτείνει στενότερο δρόμο για λόγους κόστους και τον Σταμάτη Κλεάνθη να επιμένει σε φαρδύτερη λεωφόρο, καθορίζοντας τελικά την ταυτότητα της περιοχής.
Η διάνοιξη της Πανεπιστημίου υπήρξε έργο ιδιαίτερα απαιτητικό, καθώς το δύσβατο έδαφος και οι ανάγκες εκβραχισμού και μπαζώματος καθυστέρησαν την ολοκλήρωσή της για δεκαετίες. Οι πρώτοι εργάτες εμφανίστηκαν το 1837, με τη συμβολή δωρεών και χορηγιών από ομογενείς να αποδεικνύεται καθοριστική για τη χρηματοδότηση του έργου. Παράλληλα, η ανέγερση σημαντικών κτηρίων, όπως το Πανεπιστήμιο, το Αρσάκειο και το Οφθαλμιατρείο, διαμόρφωσαν τον χαρακτήρα της λεωφόρου.
Σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της Πανεπιστημίου διαδραμάτισαν οι προσφορές επιφανών Ελλήνων και ξένων ευεργετών. Η ανέγερση της Ακαδημίας, της Βιβλιοθήκης και του Ιλίου Μελάθρου, με τη συμβολή προσωπικοτήτων όπως ο Σίμων Σίνας και ο Ερρίκος Σλήμαν, προσέδωσαν στην οδό μοναδική αρχιτεκτονική ταυτότητα. Η «Τριλογία» των Αθηνών – Πανεπιστήμιο, Ακαδημία και Βιβλιοθήκη – αποτελεί μέχρι σήμερα σημείο αναφοράς στην πόλη.
Η Πανεπιστημίου αναδείχθηκε σε εμπορικό και κοινωνικό κέντρο, φιλοξενώντας καταστήματα, ξενοδοχεία, καφέ, μπυραρίες και εκπαιδευτικά ιδρύματα. Η διαρκής οικοδομική δραστηριότητα, ιδιαίτερα στις αρχές του 20ού αιώνα, μετέτρεψε τον δρόμο σε ένα δυναμικό επιχειρηματικό και πολιτιστικό κόμβο, όπου συναντιούνταν προσωπικότητες των γραμμάτων, των τεχνών και της οικονομίας.
Η ιστορία της Πανεπιστημίου αντικατοπτρίζει τη μετάβαση της Αθήνας από μια μικρή πόλη σε σύγχρονη ευρωπαϊκή πρωτεύουσα. Οι αλλαγές στη ρυμοτομία, η ανέγερση εμβληματικών κτηρίων και η ανάπτυξη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων διαμορφώνουν μέχρι σήμερα τον χαρακτήρα της οδού, που παραμένει σημείο αναφοράς για την οικονομική και πολιτιστική ζωή της πρωτεύουσας.