Αντί για ανάδοχο, το φθινόπωρο έφερε και επίσημα την ακύρωση του διαγωνισμού για τον Early Contractor Involvment (ECI) της μεγάλης επέκτασης του αεροδρομίου της Αθήνας.
Μια εξέλιξη, που πάντως δεν εξέπληξε, αφού τα σύννεφα είχαν μαζευτεί πάνω από τον διαγωνισμό εδώ και μήνες. Ενώ η συνεχής άνοδος της επιβατικής κίνησης, που φέτος θα ξεπεράσει τα 35 εκατομμύρια, ανατρέπει συνολικά τον σχεδιασμό, αφήνοντας ανοιχτό το παράθυρο να πιάσει γρηγορότερα δυναμικότητα 50 εκατ. επιβατών.
Η ανατροπή σχετικά με τον διαγωνισμό, που οδηγούσε στη «χρυσή» σύμβαση των 1,1 δισεκατομμυρίων ευρώ, ανακοινώθηκε εχθές από την Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών - ΔΑΑ με τα αποτελέσματα του εξαμήνου.
Ήδη οι περίπλοκοι όροι του διαγωνισμού είχαν οδηγήσει το σχήμα ΤΕΡΝΑ-REDEX εκτός διαδικασίας, περιορίζοντας τον ανταγωνισμό.
Έτσι, στην κούρσα έμειναν μόνο το σχήμα της AKTOR με την τουρκική Ictas και η σύμπραξη METKA-ΑΒΑΞ.
Τους τελευταίους μήνες, πάντως, είχαν φουντώσει οι ψίθυροι και για άνωθεν δυσαρέσκεια ως προς τη συμμετοχή τουρκικής εταιρείας στον διαγωνισμό για μια τόσο κρίσιμη υποδομή, ενώ αντίστοιχες ενστάσεις έχουν και οι Ευρωπαίοι.
Όλα αυτά είχαν ήδη δημιουργήσει ένα βαρύ κλίμα γύρω από τον διαγωνισμό.
Εκεί κούμπωσε και η... όψιμη πίεση από την Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας για πιο φιλόδοξα σχέδια επέκτασης, ώστε η δυναμικότητα να ξεπεράσει τους 40 εκατ. επιβάτες γρηγορότερα από το 2032.
«Ξανασπάει» το πλάνο επέκτασης
Σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε εχθές ο ΔΑΑ, η νέα προσέγγιση για την επέκταση της δυναμικότητας του αεροδρομίου της Αθήνας διατηρεί μεν το 40MAP ως σχέδιο αναφοράς, με ενδεχόμενη αναθεώρησή του εφόσον αναδειχθούν στρατηγικά επωφελέστες λύσεις.
Αυτό σπάει όμως σε δύο φάσεις, όπως δηλαδή είχε αρχικά σχεδιαστεί, στο πλαίσιο του master plan ανάπτυξης, με αρχικό σκαλοπάτι το 33MAP.
Παρότι τότε «οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ» προειδοποιούσαν ότι η τάση αύξησης της επιβατικής κίνησης ήταν τέτοια που καθιστούσε ήδη αυτούς τους στόχους κοντόφθαλμους, δεν εισακούστηκαν ούτε από τη διοίκηση του αεροδρομίου ούτε από το αρμόδιο υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών.
Κι ενώ η επιβατική κίνηση ξεπερνούσε τα ορόσημα το ένα μετά το άλλο, καθώς η επέκταση του αερολιμένα αποτελεί συμβατική υποχρέωση του παραχωρησιούχου, καμία από τις δύο πλευρές δεν επέδειξε προθυμία να κινητοποιηθεί εγκαίρως.
Χρονικό καθυστερημένων αποφάσεων
Οι αποφάσεις στο «και πέντε» είναι ως φαίνεται στη μοίρα της πολυαναμενόμενης επέκτασης του αεροδρομίου της Αθήνας, που πλέον έχει φτάσει στα όριά του. Πέρσι διακίνησε σχεδόν 34 εκατ. επιβάτες όταν η δυναμικότητά του -μετά από επιμέρους παρεμβάσεις- δεν ξεπερνά τα 29 εκατομμύρια.
Ακόμη και η απόφαση για να μπουν μπροστά οι μηχανές της πρώτης επέκτασης, παρά τις συγκεκριμένες συμβατικές προβλέψεις, μπήκε στον πάγο λόγω πανδημίας.
Την τελευταία προ πανδημίας χρονιά, η επιβατική κίνηση είχε ήδη ξεπεράσει την τότε χωρητικότητα των εγκαταστάσεων του «Ελευθέριος Βενιζέλος», που αντιστοιχούσε σε 25 εκατ. επιβάτες.
Ο μηχανισμός για την επέκταση είχε μεν ενεργοποιηθεί από το 2018, όμως η απότομη προσγείωση των lockdown ανέστειλε κάθε σχεδιασμό. Εντωμεταξύ, είχε γίνει το πρώτο βήμα με την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Η εντυπωσιακή ανάκαμψη πάτησε εκ νέου το κουμπί για τις υποχρεωτικές επενδύσεις του παραχωρησιούχου, τον Απρίλιο του 2023. Όσο και αν η αεροπορική αγορά ζητούσε άμεσες πρωτοβουλίες, η απόφαση της εταιρείας του αεροδρομίου να ανοίξει την πόρτα του Χρηματιστηρίου έφερε νέα αργοπορία.
Έτσι, το master plan των επενδύσεων μπήκε σε φάση μελετών έναν χρόνο μετά, για την πρώτη φάση του 33MAP, που περιλάμβανε επέκταση του υφιστάμενου τέρμιναλ για να φτάσουμε σε δυναμικότητας 33 εκατ. επιβατών.
Εντωμεταξύ, με το κλείσιμο του 2023 στους 28,17 εκατ. επιβάτες, ο σχεδιασμός ήταν ήδη ξεπερασμένος και θα έπρεπε να ενεργοποιηθεί η δεύτερη φάση επενδύσεων.
Η διοίκηση πήρε την απόφαση να ενοποιήσει τον σχεδιασμό, ώστε να φτάσει στους 40 εκατ. επιβάτες κατά πέντε χρόνια νωρίτερα από την αρχική πρόβλεψη, δηλαδή το 2032, όταν ήδη οι επιδόσεις του αερολιμένα είχαν υπερβεί τον στόχο της πρώτης φάσης επέκτασης.
Και παρά τις παρεμβάσεις για την αναδιάταξη του χώρου και τη βελτίωση της ροής των ανθρώπων, οι ουρές και οι ασφυκτικά γεμάτοι χώροι αναμονής έγιναν καθημερινότητα.
Πιο κοντά το δεύτερο τέρμιναλ
Η δυναμική που διατηρεί η επιβατική κίνηση, σε συνδυασμό με τα μεγάλα διαστήματα μείωσης χωρητικότητας άρα απώλειας πτήσεων που συνεπαγόταν ο προηγούμενος σχεδιασμός, οδήγησαν στην απόφαση της διοίκησης να επανεξετάσει τον τρόπο υλοποίησης του πλάνου επέκτασης. Σε αυτή την πορεία, μάλιστα, ο ΔΑΑ θα αξιοποιήσει και την εμπειρία που αποκτήθηκε από τη διαδικασία του ECI.
Όπως επισημαίνεται στη σχετική ανακοίνωση, «το Διοικητικό Συμβούλιο έκρινε σκόπιμο να αξιολογηθούν εναλλακτικές λύσεις που θα περιορίζουν σημαντικά τις επιβαρύνσεις των κατασκευαστικών εργασιών στους κύριους υφιστάμενους χώρους του αεροσταθμού, διασφαλίζοντας παράλληλα την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών και τις εμπορικές δραστηριότητες».
Στη ζυγαριά της απόφασης μπήκαν βέβαια και οι γεωπολιτικές εξελίξεις, δεδομένης της αυξημένης μεταβλητότητας του διεθνούς περιβάλλοντος, «που συνηγορεί υπέρ μιας επενδυτικής προσέγγισης που διατηρεί τον αναγκαίο βαθμό προσαρμοστικότητας», όπως σχολιάζει η διοίκηση.
Βάσει της νέας προσέγγισης, η πρώτη φάση του 40MAP θα προχωρήσει άμεσα. Θα προκηρυχθεί ανοιχτός διαγωνισμός για την κατασκευή της πρώτης φάσης, που περιλαμβάνει τη νότια πτέρυγα του κυρίου αεροσταθμού, την επέκταση του satellite terminal και επιμέρους παρεμβάσεις που θα διασφαλίσουν βραχυπρόθεσμη αύξηση της δυναμικότητας, συμπεριλαμβανομένης και της συμπεριλαμβανομένης της δυναμικότητας ελέγχου διαβατηρίων και ελέγχου ασφαλείας.
Ακόμη, θα ξεκινήσει η ενδελεχής αξιολόγηση εναλλακτικών διαμορφώσεων επέκτασης και στρατηγικών υλοποίησης, συμπεριλαμβανομένων επιλογών που παρέχουν πρόσθετη δυναμικότητα πέραν των 40 εκατ.
Διάσταση που βάζει στο κάδρο την ανάπτυξη νέου τέρμιναλ, στον χώρο που σήμερα βρίσκεται το πάρκινγκ μακράς διάρκειας του αεροδρομίου. Θυμίζεται ότι στο αρχικό master plan αυτή η εξέλιξη τοποθετούνταν κοντά στο 2045.
Δεδομένου όμως ότι το «καμπανάκι» για την αύξηση της δυναμικότητας στους 50 εκατ. επιβάτες, χτυπάει μόλις το κοντέρ του αεροδρομίου πατήσει επιβατική κίνηση 36 εκατ. απέχουμε ελάχιστα.
Εν συνεχεία, το δεύτερο εξάμηνο του 2027, θα προκηρυχθεί νέος διαγωνισμός για την αρχική φάση επέκτασης του βόρειου αεροσταθμού, με γνώμονα την κάλυψη των αναγκών δυναμικότητας σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα. Οι συνολικές κεφαλαιουχικές δαπάνες για την επέκταση της δυναμικότητας ως το τέλος του 2030 θα ανέλθουν σε 950 εκατ. ευρώ (σε τιμές 2026).
«Η αναθεωρημένη προσέγγιση επιτρέπει στο ΔΑΑ να αξιοποιήσει τις ευκαιρίες που δημιουργεί η συνεχιζόμενη αύξηση της επιβατικής κίνησης, διατηρώντας παράλληλα πειθαρχημένη κατανομή κεφαλαίων και επιχειρησιακή ανθεκτικότητα, καθώς και αυξημένη ευελιξία μέσω της σταδιακής υλοποίησης της επέκτασης, ανάλογα με την εξέλιξη των αναγκών», καταλήγει η σχετική ανακοίνωση.
Για τη χρηματοδότηση του επενδυτικού πλάνου, που μέχρι την τελευταία εξέλιξη είχε κόστος άνω των 1,3 δισ. ευρώ, ο ΔΑΑ έχει συνάψει σύμβαση εξασφαλισμένου ομολογιακού δανείου ύψους 806 εκατ. ευρώ με την Alpha Bank, με ανταγωνιστικούς όρους. Αυτό επιτρέπει προοδευτικές εκταμιεύσεις και η αποπληρωμή του θα ολοκληρωθεί ως το τέλος του 2042.
Ενώ μέρος των επενδύσεων θα χρηματοδοτήσει και το πρόγραμμα scrip dividend.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
