Στις Βρυξέλλες διεξάγεται σήμερα, στις 20:00 (ώρα Ελλάδος), έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο με επίκεντρο τις σχέσεις μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ηνωμένων Πολιτειών. Η συνεδρίαση πραγματοποιείται σε μια περίοδο αυξημένης μεταβλητότητας στις διατλαντικές σχέσεις, παρά τα πιο θετικά μηνύματα των τελευταίων 24 ωρών.
Στην ατζέντα του Συμβουλίου περιλαμβάνονται το ζήτημα της Γροιλανδίας, οι ενδεχόμενες εμπορικές απειλές κατά κρατών-μελών της ΕΕ, καθώς και θέματα ασφάλειας και γεωπολιτικής όπως η Ουκρανία και η ασφάλεια στην Αρκτική.
Το έκτακτο Συμβούλιο συγκλήθηκε από τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, μετά τις πρόσφατες εξελίξεις που αφορούν τις δηλώσεις του Αμερικανού Προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, σχετικά με την πιθανότητα εμπορικού πολέμου εάν δεν του παραχωρηθεί ο έλεγχος της Γροιλανδίας.
Η απειλή αυτή αποσύρθηκε, καθώς επιτεύχθηκε συμφωνία με το ΝΑΤΟ για τη διαχείριση της Γροιλανδίας.
Παρά το θετικό κλίμα που διαμορφώθηκε το τελευταίο 24ωρο, οι Ευρωπαίοι ηγέτες θεώρησαν απαραίτητη τη συζήτηση στο ανώτατο πολιτικό επίπεδο.
Σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο της ΕΕ, το 2025 χαρακτηρίζεται από νέο ύφος και διαφορετικές πολιτικές της αμερικανικής διοίκησης. Η ΕΕ έχει κινηθεί με στόχο τη σταθεροποίηση της διατλαντικής σχέσης, βασιζόμενη στην αρχή του αμοιβαίου οφέλους.
Τα πρόσφατα γεγονότα αναδεικνύουν την ανάγκη επιτάχυνσης της ατζέντας για τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ. Η αντίδραση των κρατών-μελών ήταν γρήγορη, συντονισμένη και ψύχραιμη, με ξεκάθαρα μηνύματα, όπως επισημαίνει ανώτερος αξιωματούχος.
Σχετικά με τη Γροιλανδία, παραμένουν ανοιχτά ζητήματα. Σε πρόσφατη ενημέρωση του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ, έγινε γνωστό ότι συμφωνήθηκε διμερής διάλογος ΗΠΑ, Γροιλανδίας και Δανίας στο πλαίσιο υφιστάμενης αμυντικής συμφωνίας, καθώς και ενίσχυση του ρόλου του ΝΑΤΟ στην ασφάλεια της Αρκτικής.
Η ΕΕ εκφράζει πλήρη αλληλεγγύη προς τη Δανία. Σημαντικό θεωρείται το γεγονός ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ ξεκαθάρισε πως δεν υπάρχει θέμα στρατιωτικής απειλής κατά της Γροιλανδίας.
Στο εμπορικό πεδίο, η ΕΕ δηλώνει έτοιμη να αντιδράσει σε περίπτωση επιβεβαίωσης των απειλών, αν και μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει σχετική εξέλιξη. Παράλληλα, παραμένει σε ισχύ η συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ για το εμπόριο, ενώ η Ένωση διατηρεί υψηλή ετοιμότητα.
Όσον αφορά το «Συμβούλιο για την Ειρήνη» (Board of Peace) που προτείνει ο Ντόναλντ Τραμπ, το θέμα θα συζητηθεί συνολικά στο πλαίσιο των διατλαντικών σχέσεων. Πολλά κράτη-μέλη έχουν λάβει προσκλήσεις για συμμετοχή, ωστόσο η πλειονότητα των ευρωπαϊκών ηγεσιών έχει ήδη καταστήσει σαφές ότι δεν προτίθεται να συμμετάσχει.
Αρχικά, η πρωτοβουλία επικεντρωνόταν στη Γάζα, όμως στη συνέχεια διαπιστώθηκε πως πρόκειται για ευρύτερη πρόταση με διευρυμένους στόχους, η οποία εγείρει και νομικά ζητήματα, κυρίως ως προς τη συμβατότητα με το ευρωπαϊκό δίκαιο. Η ΕΕ δηλώνει διατεθειμένη να συμμετάσχει σε διάλογο με τις ΗΠΑ για την αποσαφήνιση αυτών των θεμάτων.
Παρά τον συντονισμό και την ανταλλαγή απόψεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, δεν αναμένεται κοινή απάντηση της ΕΕ για το Συμβούλιο για την Ειρήνη. Κάθε κράτος-μέλος μπορεί να απαντήσει με βάση το εθνικό του συμφέρον, ενώ η ανάλυση της πρωτοβουλίας βρίσκεται σε εξέλιξη.
Αξιωματούχοι τονίζουν ότι ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου δεν συγκαλεί συνόδους για κάθε δημόσια δήλωση του Αμερικανού προέδρου.
Ωστόσο, η νέα, συχνά απρόβλεπτη, πραγματικότητα στις σχέσεις ΕΕ-ΗΠΑ καθιστά απαραίτητη μια συνολική πολιτική αποτίμηση, ενόψει και της άτυπης συνόδου των ηγετών που έχει προγραμματιστεί για τις 12 Φεβρουαρίου.