Τρεις ημέρες μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, στις 24 Φεβρουαρίου 2022, ο καγκελάριος Όλαφ Σολτς ανακοίνωσε στη Bundestag τη δημιουργία ενός ειδικού ταμείου 100 δισ. ευρώ για τον εκσυγχρονισμό των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων. Η πρωτοβουλία αυτή έτυχε ευρείας αποδοχής, ακόμη και από την αντιπολίτευση του CDU. Λίγο αργότερα, στις 4 Μαρτίου 2025, ο Φρίντριχ Μερτς, πριν ακόμη αναλάβει επίσημα καθήκοντα καγκελαρίου, ανακοίνωσε ένα ακόμη μεγαλύτερο πακέτο 500 δισ. ευρώ για την αναβάθμιση της Bundeswehr, με στόχο να καταστεί ο ισχυρότερος συμβατικός στρατός της Ευρώπης. Παράλληλα, παραδοσιακά ταμπού, όπως η στρατιωτική θητεία, επανέρχονται στο προσκήνιο, προκαλώντας αντιπαραθέσεις τόσο στην κοινωνία όσο και εντός του κυβερνητικού συνασπισμού.
Μετά τη διάλυση της Wehrmacht στο τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, η Γερμανία βρέθηκε χωρίς στρατό. Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ιδρύθηκε το 1949 σε πλήρη αποστρατιωτικοποίηση και υπό τον έλεγχο των Συμμάχων, ενώ την ίδια περίοδο η Ανατολική Γερμανία εξοπλιζόταν μυστικά υπό την επιρροή της ΕΣΣΔ. Το 1950 ιδρύθηκε το πρώτο μεταπολεμικό υπουργείο Άμυνας και το 1955 η Bundeswehr, με τη χώρα να εντάσσεται στο ΝΑΤΟ. Από την αρχή, υπήρχε δυνατότητα εναλλακτικής θητείας σε κοινωνικές υπηρεσίες. Το 2011, η υποχρεωτική θητεία καταργήθηκε, καθώς η ενοποιημένη Γερμανία δεν θεωρούσε πλέον αναγκαίο έναν μεγάλο και ετοιμοπόλεμο στρατό. Η συμμετοχή της Bundeswehr σε μάχιμες επιχειρήσεις εντός του ΝΑΤΟ ήταν περιορισμένη.
Μετά την επανένωση, η Γερμανία είχε θεωρητικά 585.000 στρατιώτες, αριθμός που μειώθηκε σταδιακά στους 370.000. Παράλληλα, απομακρύνθηκαν παλαιά σοβιετικά οπλικά συστήματα. Η δεκαετία που ακολούθησε σημαδεύτηκε από περικοπές στη χρηματοδότηση, κλείσιμο στρατοπέδων και μείωση προσωπικού. Το ΝΑΤΟ εξέφραζε ανησυχίες για την ετοιμότητα της Bundeswehr, με χαρακτηριστικά παραδείγματα τα ακινητοποιημένα αεροσκάφη και τα μη λειτουργικά άρματα μάχης. Το 2016, απόρρητη έκθεση ανέφερε ότι τα περισσότερα μαχητικά αεροσκάφη και ελικόπτερα μάχης δεν ήταν διαθέσιμα για επιχειρήσεις. Οι αμυντικές δαπάνες παρέμεναν στο 1,3% του ΑΕΠ.
Η προσάρτηση της Κριμαίας το 2014 αποτέλεσε σημείο καμπής, οδηγώντας σε αύξηση των αμυντικών δαπανών κατά 6,2% για τα επόμενα πέντε χρόνια και στην πρώτη επέκταση του γερμανικού στρατού. Το 2025, η εγκατάσταση μιας πλήρως εξοπλισμένης ταξιαρχίας στη Λιθουανία, για την ενίσχυση της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ, αποτέλεσε ιστορικό προηγούμενο. Παρά τις μεταρρυθμίσεις, οι ελλείψεις σε ανθρώπινο δυναμικό και εξοπλισμό παρέμεναν. Ενδεικτικά, τον Οκτώβριο του 2022, η Bundeswehr διέθετε πυρομαχικά μόλις για μία ή δύο ημέρες πολεμικών επιχειρήσεων.
Κοινωνικές αντιδράσεις και προκλήσεις
Το ιστορικό παρελθόν της Γερμανίας και η αρνητική εικόνα των ενόπλων δυνάμεων συνέβαλαν στη διαμόρφωση αρνητικού κλίματος για τη στρατιωτική θητεία, ιδιαίτερα μεταξύ των νέων. Μετά το 2011, τα στρατολογικά γραφεία έκλεισαν και οι ένοπλες δυνάμεις προωθούνταν ως εργοδότης με ευκαιρίες καριέρας. Το γερμανικό Σύνταγμα διασφαλίζει το δικαίωμα αντίρρησης συνείδησης και άρνησης στράτευσης, ακόμη και το δικαίωμα άρνησης συμμετοχής σε μάχες, αν και αυτό μπορεί να έχει νομικές συνέπειες.
Σήμερα, το περιβάλλον ασφάλειας στην Ευρώπη έχει αλλάξει ριζικά. Τanto ο Όλαφ Σολτς όσο και ο Φρίντριχ Μερτς εκτιμούν ότι η Ρωσία συνιστά άμεση απειλή για την ειρήνη στην ήπειρο. Η Γερμανία καλείται να ενισχύσει την άμυνά της και να προετοιμαστεί για σύγχρονες μορφές απειλών, από τον κυβερνοχώρο έως το διάστημα. Το υπουργείο Άμυνας εκτιμά ότι υπάρχουν ελλείψεις άνω των 80.000 στρατιωτών, ενώ για την κάλυψη των αναγκών σε προσωπικό απαιτείται περαιτέρω ενίσχυση.
Η κυβερνητική συμφωνία μεταξύ CDU/CSU και SPD διατηρεί τον εθελοντικό χαρακτήρα της θητείας. Ωστόσο, η κεντροδεξιά τάσσεται υπέρ της αλλαγής, καθώς ο στρατός παραμένει μη ελκυστικός για τους νέους. Δημοσκοπήσεις καταγράφουν αντικρουόμενες απόψεις: σε έρευνα της BILD, το 60% διαφωνεί με το νέο σύστημα που προτείνει ο υπουργός Άμυνας, ενώ σε άλλη έρευνα για το ARD, το 53% θεωρεί ότι η πρόταση κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση. Οι μεγαλύτερες ηλικίες εμφανίζονται πιο θετικές, αλλά τελικά οι νέοι θα κληθούν να υπηρετήσουν.
Όσο πιο δεξιά τοποθετούνται οι πολίτες στο πολιτικό φάσμα, τόσο μεγαλύτερη είναι η αποδοχή της αλλαγής. Σε έρευνα του ARD μεταξύ νέων ανδρών, υπάρχουν φωνές που βλέπουν τη θητεία ως ζήτημα ευγνωμοσύνης προς τη χώρα, ενώ άλλοι εκφράζουν ανησυχίες για τους κινδύνους. Κοινή απαίτηση αποτελεί η παροχή σημαντικών οικονομικών απολαβών για να καταστεί η στρατιωτική υπηρεσία πιο ελκυστική.
Οι νέοι στη Γερμανία βρίσκονται αντιμέτωποι με το ενδεχόμενο μιας κλήρωσης που μπορεί να επηρεάσει τα σχέδιά τους, εν μέσω αβεβαιότητας και πολιτικής αναζήτησης λύσεων. Η Bundeswehr παραμένει «κοινοβουλευτικός» στρατός, με ανάπτυξη μόνο μετά από απόφαση της Bundestag, αλλά κάθε πιθανή ενεργή εμπλοκή της εξακολουθεί να δημιουργεί προβληματισμό στη γερμανική κοινωνία.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
