Οι ευκαιρίες χρηματοδότησης για τις ελληνικές επιχειρήσεις όλο και αυξάνονται, ιδίως για τις μικρομεσαίες και τις startups, ωστόσο παρατηρούνται ακόμη εμπόδια που σχετίζονται με την επαρκή ενημέρωση και την ετοιμότητα των επιχειρήσεων να τις αξιοποιήσουν.
Η κα Βίκυ Δ. Κεφαλά, Ambassador του European Innovation Council (EIC) στην Ελλάδα, μίλησε στο Business Daily και εξήγησε τα πάντα γύρω από τις ευκαιρίες και τα εμπόδια που σχετίζονται με τα ευρωπαϊκά επενδυτικά εργαλεία, καθώς και πώς μπορούν οι ελληνικές επιχειρήσεις να τα προσεγγίσουν πιο αποτελεσματικά.
Παράλληλα, αναφέρθηκε σε σημαντικές πρωτοβουλίες όπως το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Καινοτομίας και Τεχνολογίας (EIT), που ανοίγει πρόσβαση σε ένα πανευρωπαϊκό οικοσύστημα καινοτομίας, αλλά και στο EU Inc., που επιδιώκει να διορθώσει τον νομικό και διοικητικό κατακερματισμό της ενιαίας αγοράς, «ανοίγοντας» τον δρόμο σε ελληνικές επιχειρήσεις που έχουν ευρωπαϊκές φιλοδοξίες.
- Υπάρχουν επαρκείς ευκαιρίες χρηματοδότησης για τις ελληνικές επιχειρήσεις και κυρίως για τις μικρομεσαίες;
Υπάρχουν σήμερα σαφώς περισσότερες δυνατότητες χρηματοδότησης από ό,τι στο παρελθόν. Το πρόβλημα δεν είναι ότι λείπουν τα διαθέσιμα εργαλεία.
Το Ευρωπαϊκό Ταμείο InvestEU της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαθετεί εγγυοδοτική δυνατότητα ύψους άνω των 26,2 δισ. ευρώ για την περίοδο 2021–2027, με στόχο να κινητοποιήσει πάνω από 372 δισ. ευρώ επενδύσεων σε όλη την Ευρώπη. Μέχρι το τέλος του 2025 είχε ήδη κινητοποιήσει περίπου 397 δισ. ευρώ επενδύσεων.
Παράλληλα, οι εγγυήσεις του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων (EIF), τα προγράμματα του Ομίλου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και τα εθνικά χρηματοδοτικά εργαλεία έχουν δημιουργήσει ένα σαφώς πιο πλούσιο περιβάλλον χρηματοδότησης.
Στην Ελλάδα, ο Όμιλος της ΕΤΕπ διέθεσε το 2025 χρηματοδότηση-ρεκόρ περίπου 3,5 δισ. ευρώ, ενώ το EIF έχει υπογράψει συμφωνίες με τις τέσσερις συστημικές τράπεζες που μπορούν να διευκολύνουν έως 4,5 δισ. ευρώ νέας χρηματοδότησης προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Ωστόσο, η πρόσβαση παραμένει άνιση. Σύμφωνα με την Έρευνα Επενδύσεων 2025 της ΕΤΕπ, το 13,5% των ελληνικών επιχειρήσεων δηλώνει ότι αντιμετωπίζει χρηματοδοτικούς περιορισμούς, έναντι 6,1% στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο ΟΟΣΑ καταγράφει ότι, παρότι ο νέος δανεισμός προς ελληνικές ΜμΕ αυξήθηκε το 2024 στα 5,94 δισ. ευρώ, οι ΜμΕ απορρόφησαν μόλις το 24,8% του συνολικού νέου επιχειρηματικού δανεισμού.
Αυτό δείχνει ότι η χρηματοδότηση βελτιώνεται, αλλά η πρόσβαση παραμένει σαφώς ευκολότερη για τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις.
Η δυσκολία είναι μεγαλύτερη για πολύ μικρές, νεότερες ή λιγότερο κεφαλαιοποιημένες επιχειρήσεις, καθώς συχνά διαθέτουν περιορισμένες εξασφαλίσεις, περιορισμένο πιστωτικό ιστορικό, ασθενέστερη διαπραγματευτική θέση ή παλαιές οφειλές.
Ρόλο παίζει επίσης ο κλάδος δραστηριότητας: επιχειρήσεις με υψηλό ενεργειακό κόστος, αυξημένο κατασκευαστικό ρίσκο, μικρά περιθώρια κέρδους ή αβέβαιες ταμειακές ροές αξιολογούνται αυστηρότερα από τους χρηματοδότες.
Άρα, ευκαιρίες υπάρχουν. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η επιχείρηση είναι τραπεζικά, οργανωτικά και επενδυτικά έτοιμη να τις αξιοποιήσει.
- Εκτός από τις ευκαιρίες, υπάρχει και η απαραίτητη ενημέρωση ώστε οι επιχειρήσεις να γνωρίζουν τις δυνατότητές τους;
Το πρόβλημα δεν είναι ότι λείπει η πληροφορία, αλλά ότι παραμένει διάσπαρτη, συχνά τεχνική και όχι πάντα εύκολα αξιοποιήσιμη από μια μικρομεσαία επιχείρηση που δεν διαθέτει εξειδικευμένο χρηματοοικονομικό τμήμα.
Στην πράξη, η ενημέρωση για τα διαθέσιμα εργαλεία παρέχεται από πολλαπλά σημεία: τις ίδιες τις τράπεζες, την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα (HDB), το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το Enterprise Greece, τα κατά τόπους επιμελητήρια, καθώς και εξειδικευμένους συμβούλους.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, χρήσιμες πηγές είναι το Access to Finance Portal της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (EIF) και το InvestEU Portal.
Παρά τις διαθέσιμες πηγές, πολλές επιχειρήσεις δεν έχουν σαφή εικόνα για το ποιο εργαλείο είναι κατάλληλο για τη δική τους περίπτωση.
Είναι γεγονός ότι οι εναλλακτικές μορφές χρηματοδότησης στην Ελλάδα, όπως εγγυήσεις μέσω EIF και InvestEU, venture capital, private equity, factoring, leasing, crowdfunding και συμμετοχικά ή υβριδικά χρηματοδοτικά εργαλεία, παραμένουν λιγότερο ανεπτυγμένες και λιγότερο γνωστές σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες.
Το αποτέλεσμα είναι ότι αρκετές επιχειρήσεις αναζητούν λύσεις όταν η ανάγκη ρευστότητας έχει ήδη γίνει πιεστική. Όμως η αποτελεσματική χρηματοδότηση προϋποθέτει έγκαιρη ενημέρωση, σωστή προετοιμασία και ξεκάθαρη στρατηγική.
Συχνά, το πιο σημαντικό βήμα δεν είναι η αναζήτηση κεφαλαίων, αλλά η αναζήτηση της σωστής πληροφόρησης τη σωστή στιγμή.
- Πώς μπορούν οι ελληνικές επιχειρήσεις να προσεγγίσουν πιο αποτελεσματικά ευρωπαϊκά επενδυτικά εργαλεία; Και ποια θεωρείτε πως είναι τα βασικά τους εμπόδια;
Το πρώτο βήμα είναι να μη βλέπουν τα ευρωπαϊκά εργαλεία ως μεμονωμένες ευκαιρίες χρηματοδότησης, αλλά ως μέρος μιας συνολικής στρατηγικής ανάπτυξης και χρηματοδότησης. Η σωστή αφετηρία δεν είναι το ερώτημα «ποιο πρόγραμμα είναι ανοιχτό;», αλλά «τι ακριβώς χρειάζεται η επιχείρησή μου;».
Άλλες ανάγκες καλύπτονται με κεφάλαιο κίνησης, άλλες με επενδυτικό δάνειο ή εγγύηση, άλλες με συμμετοχικά κεφάλαια, τεχνική βοήθεια ή πρόσβαση σε νέες αγορές και στρατηγικές συνεργασίες.
Αφού προσδιοριστεί η ανάγκη, η επιχείρηση μπορεί να επιλέξει το κατάλληλο κανάλι: τράπεζες που συνεργάζονται με το EIF και το InvestEU, την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, επενδυτικά ταμεία, ή ευρωπαϊκά οικοσυστήματα όπως το EIT και το EIC.
Πέρα από την εσωτερική προετοιμασία, οι επιχειρήσεις συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν εξωτερικές προκλήσεις, όπως το υψηλό ενεργειακό κόστος, την έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού, την αβεβαιότητα και το διοικητικό βάρος.
Επίσης, οι μικρότερες επιχειρήσεις συχνά διαθέτουν περιορισμένες εξασφαλίσεις, περιορισμένο πιστωτικό ιστορικό και χαμηλότερη διαπραγματευτική ισχύ.
Υπάρχει όμως και ένα πιο θεμελιώδες εμπόδιο: η ποιότητα της προετοιμασίας. Πολλές επιχειρήσεις δεν διαθέτουν σαφές επιχειρηματικό σχέδιο, αξιόπιστες προβλέψεις ταμειακών ροών, τεκμηριωμένο επενδυτικό πλάνο ή καθαρή σύνδεση με χρηματοδοτικές προτεραιότητες όπως η ψηφιοποίηση, η ενεργειακή αναβάθμιση, η εξωστρέφεια και η καινοτομία.
Στην πράξη, η επιχείρηση που γνωρίζει με σαφήνεια τι ζητά και μπορεί να το τεκμηριώσει πειστικά έχει σημαντικά μεγαλύτερες πιθανότητες να χρηματοδοτηθεί.
- Συγκεκριμένα για τις ελληνικές startups και scale-ups, ποιες είναι οι ευκαιρίες χρηματοδότησης που αποκτούν μέσω του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Καινοτομίας και Τεχνολογίας (EIT);
Για startups και scale-ups, το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Καινοτομίας και Τεχνολογίας (EIT) δεν είναι απλώς ένας ακόμη χρηματοδότης. Η πραγματική του αξία βρίσκεται στο ότι ανοίγει πρόσβαση σε ένα πανευρωπαϊκό οικοσύστημα καινοτομίας.
Μέσω των θεματικών Κοινοτήτων Γνώσης και Καινοτομίας (KICs), το EIT προσφέρει επιχειρηματική επιτάχυνση, mentoring, πρόσβαση σε γνώση, πιλοτικές εφαρμογές, συνεργασίες με πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, μεγάλες επιχειρήσεις και επενδυτές από όλη την Ευρώπη.
Για μια ελληνική startup αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί η πραγματική πρόκληση δεν είναι μόνο η άντληση αρχικής χρηματοδότησης, αλλά η δυνατότητα να βγει γρήγορα από τα όρια της μικρής εγχώριας αγοράς, να αποκτήσει αξιοπιστία και να συνδεθεί με πελάτες, στρατηγικούς εταίρους και επενδυτές σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Το EIT Community Hub Greece λειτουργεί πλέον ως εθνική πύλη εισόδου προς αυτές τις ευκαιρίες, ενώ προγράμματα όπως το EIT Jumpstarter προσφέρουν equity-free προ-επιτάχυνση.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του EIT, το πρόγραμμα έχει ήδη εκπαιδεύσει πάνω από 1.300 συμμετέχοντες και έχει συμβάλει στη δημιουργία 124 startups.
Με άλλα λόγια, το EIT προσφέρει κάτι ευρύτερο από χρηματοδότηση: προσφέρει πρόσβαση σε ευρωπαϊκά δίκτυα, αξιοπιστία, market validation και διαδρομές κλιμάκωσης.
- Ποιες είναι οι βασικές τάσεις που διαμορφώνουν σήμερα το οικοσύστημα καινοτομίας σε Ελλάδα και Ευρώπη;
Η πρώτη τάση είναι η ωρίμανση. Η Ελλάδα διαθέτει πλέον περισσότερες startups, περισσότερα επενδυτικά κεφάλαια και περισσότερα παραδείγματα εταιρειών με διεθνές αποτύπωμα. Η πρόκληση είναι να δημιουργούνται τέτοιες εταιρείες με μεγαλύτερη συχνότητα και κλίμακα.
Η δεύτερη τάση είναι η μετάβαση από τη λογική του «περισσότερου χρήματος» στη λογική της καλύτερης κατανομής κεφαλαίων.
Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι, σε ένα περιβάλλον υψηλότερου κόστους δανεισμού και αυξημένης αβεβαιότητας, η διαφοροποίηση των πηγών χρηματοδότησης γίνεται στρατηγικής σημασίας.
Η τρίτη τάση είναι η έμφαση στις στρατηγικές τεχνολογίες, τεχνητή νοημοσύνη, βιοτεχνολογία, καθαρές τεχνολογίες, προηγμένα υλικά, άμυνα και κυβερνοασφάλεια.
Σε αυτή τη λογική εντάσσεται και το TechEU του Ομίλου ΕΤΕπ, με 70 δισ. ευρώ σε χρηματοδότηση για την περίοδο 2025–2027 και στόχο την κινητοποίηση 250 δισ. ευρώ επενδύσεων.
Η τέταρτη τάση είναι ότι η Ευρώπη αναγνωρίζει πως το πρόβλημα δεν είναι μόνο η παραγωγή γνώσης, αλλά η μετατροπή της σε επιχειρήσεις που μπορούν να κλιμακωθούν διεθνώς.
Για την Ελλάδα, αυτό σημαίνει λιγότερη εσωστρέφεια και περισσότερη ευρωπαϊκή φιλοδοξία από την πρώτη ημέρα.
- Σχετικά πρόσφατα αναδείξατε τη σημασία του EU Inc. Πώς εκτιμάτε ότι αυτή η πρωτοβουλία θα επηρεάσει τις ελληνικές επιχειρήσεις;
Το EU Inc. είναι μια ιδιαίτερα σημαντική πρωτοβουλία, γιατί αντιμετωπίζει ένα από τα πιο διαρθρωτικά εμπόδια της ευρωπαϊκής επιχειρηματικότητας, τον νομικό και διοικητικό κατακερματισμό της ενιαίας αγοράς.
Σήμερα, μια εταιρεία που θέλει να αναπτυχθεί πανευρωπαϊκά καλείται να λειτουργήσει μέσα σε 27 διαφορετικά νομικά συστήματα και περισσότερες από 60 εταιρικές μορφές. Αυτό αυξάνει το κόστος, επιβραδύνει τη διασυνοριακή ανάπτυξη και δυσκολεύει την προσέλκυση επενδυτών.
Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το EU Inc. προβλέπει ένα προαιρετικό, πλήρως ψηφιακό ευρωπαϊκό εταιρικό καθεστώς, με δυνατότητα ίδρυσης εταιρείας εντός 48 ωρών, με κόστος έως 100 ευρώ και χωρίς ελάχιστο μετοχικό κεφάλαιο.
Για τις ελληνικές startups και scale-ups, η σημασία είναι πρακτική: μια πιο αναγνωρίσιμη εταιρική μορφή για διεθνείς επενδυτές, χαμηλότερο διοικητικό κόστος και ευκολότερη οργάνωση της διασυνοριακής ανάπτυξης.
Βεβαίως, η άμεση επίδραση στις παραδοσιακές μικρομεσαίες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται αποκλειστικά στην εγχώρια αγορά θα είναι περιορισμένη.
Χωρίς να αποτελεί πανάκεια, το EU Inc. μπορεί να λειτουργήσει ως ουσιαστικός καταλύτης για τις ελληνικές επιχειρήσεις που έχουν ευρωπαϊκές φιλοδοξίες και επιδιώκουν να αναπτυχθούν και να χρηματοδοτηθούν σε πανευρωπαϊκή κλίμακα.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
