Με παρέμβαση του αντιπροέδρου της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη, ο οποίος έχει την εποπτεία του έργου για την ανάπλαση του Ελαιώνα, παρατείνεται μέχρι τις 16 Νοεμβρίου 2026 η προθεσμία υποβολής προτάσεων στον Αρχιτεκτονικό Διαγωνισμό Ιδεών για τη Στρατηγική Διαχείριση της Ευρύτερης Περιοχής του Ελαιώνα, σύμφωνα με σχετικό αίτημα του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Διπλωματούχων Ανωτάτων Σχολών, Πανελλήνια Ένωση Αρχιτεκτόνων (ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ).
Η παράταση κρίθηκε αναγκαία λόγω της καθυστερημένης δημοσίευσης της προκήρυξης του διαγωνισμού στην ιστοσελίδα του ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ, ώστε να διασφαλιστεί επαρκής χρόνος για τη συμμετοχή των ενδιαφερομένων. Η σχετική απόφαση ελήφθη από την Ανάπλαση Δημοσίων Χώρων Α.Ε., ενώ το επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα προβλέπει προθεσμία εγγραφής και υποβολής ερωτημάτων έως τις 28 Σεπτεμβρίου 2026 και καταληκτική ημερομηνία προτάσεων στις 16 Νοεμβρίου 2026. Η διαδικασία της Κριτικής Επιτροπής θα ολοκληρωθεί έως τις 30 Νοεμβρίου 2026.
Ο αρχιτεκτονικός διαγωνισμός για τον Ελαιώνα σηματοδοτεί μια νέα φάση στον σχεδιασμό της περιοχής, που εκτείνεται σε περίπου 5.000 στρέμματα. Στόχος είναι η διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου masterplan για μία από τις μεγαλύτερες και πιο σύνθετες αναπτυξιακά περιοχές της Αθήνας, αποτελώντας το νέο μεγάλο σχέδιο αστικής ανάπλασης μετά το Ελληνικό.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται στον κυβερνητικό σχεδιασμό για την ανάπλαση του Ελαιώνα, υπό τον συντονισμό του αντιπροέδρου της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη. Το εγχείρημα απαιτεί συνεργασία διαφόρων υπουργείων, δήμων και δημόσιων φορέων, καθώς στην περιοχή συνυπάρχουν μεγάλα έργα, μεταφορικές υποδομές, παραγωγικές δραστηριότητες, αρχαιολογικοί χώροι και σημαντικές περιβαλλοντικές προκλήσεις.
Ο διαγωνισμός και οι βασικοί άξονες της ανάπλασης
Την προετοιμασία του διεθνούς αρχιτεκτονικού διαγωνισμού ανακοίνωσε ο Κωστής Χατζηδάκης στις 2 Ιουλίου 2026, κατά την επίσκεψή του στα έργα του νέου γηπέδου του Παναθηναϊκού στον Βοτανικό. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης χαρακτήρισε τον διαγωνισμό ως «εναρκτήριο λάκτισμα» μιας ευρύτερης διαδικασίας που θα συνεχιστεί με διαβούλευση με τους εμπλεκόμενους φορείς και τους δήμους, συνδέοντας την ανάπλαση με την επέκταση του πρασίνου, την αναδιοργάνωση των μεταφορών και τη συνολική αλλαγή της περιοχής.
Κεντρική επιδίωξη του διαγωνισμού είναι η μετάβαση από αποσπασματικές παρεμβάσεις σε ένα ενιαίο μοντέλο στρατηγικής διαχείρισης. Το νέο masterplan θα συνδέσει τη Διπλή Ανάπλαση, το γήπεδο του Παναθηναϊκού, τις αθλητικές εγκαταστάσεις, τον σταθμό Μετρό «Ελαιώνας», τον σχεδιαζόμενο Κεντρικό Σταθμό Υπεραστικών Λεωφορείων, το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών, το ρέμα Προφήτη Δανιήλ, την Ιερά Οδό και το μέτωπο του Κηφισού.
Πράσινο, βιωσιμότητα και μεταφορές
Βασικός άξονας του διαγωνισμού αποτελεί η δημιουργία μητροπολιτικού δικτύου πρασίνου και δημόσιων χώρων, που θα συνδέει τον Βοτανικό με το ρέμα Προφήτη Δανιήλ, την Ακαδημία Πλάτωνος, την Ιερά Οδό και το ιστορικό κέντρο της Αθήνας. Οι προτάσεις θα πρέπει να εξετάσουν τη δημιουργία πάρκων, πράσινων διαδρομών, τη διαχείριση του πλημμυρικού κινδύνου, τη βιοκλιματική διαμόρφωση και την εφαρμογή κυκλικής οικονομίας.
Η περιοχή του Ελαιώνα βρίσκεται σε κομβικό σημείο του δικτύου μεταφορών της Αττικής, με σημαντικές οδικές αρτηρίες, γραμμή Μετρό και πλήθος μεταφορικών και αποθηκευτικών δραστηριοτήτων. Ο διαγωνισμός στοχεύει στη βελτίωση της διασύνδεσης των μεταφορικών κόμβων με τις γειτονιές και τους δημόσιους χώρους, καθώς και στη δημιουργία ενός σύγχρονου συγκοινωνιακού κόμβου με τη μεταφορά του σταθμού υπεραστικών λεωφορείων κοντά στον σταθμό Μετρό «Ελαιώνας».
Αθλητισμός, πολιτισμός και παραγωγική ταυτότητα
Η Διπλή Ανάπλαση και οι νέες αθλητικές εγκαταστάσεις αποτελούν σημαντικά σημεία αναφοράς. Το ζητούμενο είναι ο αθλητικός πόλος να συνδεθεί με τον δημόσιο χώρο, τις γειτονιές και την καθημερινότητα της πόλης. Παράλληλα, ο Ελαιώνας διαθέτει πλούσιο πολιτιστικό απόθεμα, από τον αρχαίο Ιερό Ελαιώνα και την Ιερά Οδό έως τη βιομηχανική αρχιτεκτονική. Ο διαγωνισμός επιδιώκει την ανάδειξη της ιστορικής ταυτότητας και την επανάχρηση βιομηχανικών κελυφών.
Η παραγωγική ανασυγκρότηση αποτελεί επίσης βασικό στόχο, με έμφαση στη διερεύνηση νέων συνδυασμών παραγωγής, εργασίας, κατοικίας και υπηρεσιών, την ενεργοποίηση ανενεργών εκτάσεων και τη δημιουργία μεικτών και πολυλειτουργικών περιοχών.
Κατοικία, πολεοδομικό πλαίσιο και διαγωνιστική διαδικασία
Η κατοικία εντάσσεται ως ουσιαστική διάσταση του σχεδίου, με διερεύνηση καινοτόμων περιοχών κατοίκησης και κοινωνικών κατοικιών μικτών χρήσεων. Οι προτάσεις αναμένεται να καλύψουν ευέλικτα κτιριακά συστήματα για διαφορετικά κοινωνικά προφίλ και να ενισχύσουν τη σχέση κατοικίας με κοινόχρηστους χώρους.
Το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο του Ελαιώνα έχει διαμορφωθεί μέσα από διαδοχικά προεδρικά διατάγματα και τροποποιήσεις, αντιμετωπίζοντας δυσκολίες λόγω κατακερματισμού ιδιοκτησίας και πολυδιάσπασης αρμοδιοτήτων. Οι προτάσεις του διαγωνισμού καλούνται να προσφέρουν κατευθύνσεις για την επικαιροποίηση των χρήσεων γης, τη χωρική οργάνωση δραστηριοτήτων και την αύξηση της εφαρμοσιμότητας του σχεδιασμού.
Οι συμμετέχοντες θα εργαστούν τόσο στη στρατηγική και πολεοδομική κλίμακα, διαμορφώνοντας το συνολικό masterplan, όσο και σε επίπεδο αστικού και αρχιτεκτονικού σχεδιασμού με εξειδικευμένες προτάσεις για χαρακτηριστικές ενότητες.
Ο διαγωνισμός προβλέπει τρία βραβεία συνολικού ύψους 150.000 ευρώ πλέον ΦΠΑ, με το πρώτο βραβείο να ανέρχεται σε 67.500 ευρώ, το δεύτερο σε 49.500 ευρώ και το τρίτο σε 33.000 ευρώ. Η διαδικασία ξεκίνησε στις 27 Ιουλίου 2026 και η τελική ημερομηνία υποβολής προτάσεων είναι η 16η Νοεμβρίου 2026, ώρα 14:00.
Το βασικό διακύβευμα του διαγωνισμού αφορά στο πώς μπορεί ο Ελαιώνας να ενταχθεί στη ζωή της Αθήνας, διατηρώντας την ιστορική, παραγωγική και κοινωνική του ταυτότητα. Η πρόκληση περιλαμβάνει όχι μόνο την αισθητική αναβάθμιση, αλλά και την αναδιοργάνωση των μεταφορών, τη δημιουργία πρασίνου, την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και την ανάπτυξη νέων αστικών λειτουργιών.
Ο συντονισμός από τον αντιπρόεδρο Κωστή Χατζηδάκη αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της πολυπλοκότητας του εγχειρήματος, καθώς η επιτυχία του σχεδίου θα εξαρτηθεί από τη σύνδεση των προτάσεων με τα υφιστάμενα έργα, τις αρμοδιότητες των δήμων και τις θεσμικές αλλαγές που απαιτούνται για την εφαρμογή ενός ενιαίου σχεδίου.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
