Πίσω από τον θόρυβο των κομματικών εξαγγελιών και της παροχολογίας που κυριαρχεί (και) στη φετινή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ) υπάρχει μια δεύτερη, λιγότερο προβεβλημένη αλλά στρατηγικά σημαντική διάσταση: η Ιαπωνία.
Η πέμπτη μεγαλύτερη οικονομία του πλανήτη είναι η τιμώμενη χώρα της 90ής ΔΕΘ, που ξεκινά σήμερα και ολοκληρώνεται στις 13 Σεπτεμβρίου, σε μια συγκυρία κατά την οποία οι σχέσεις Αθήνας και Τόκιο αποκτούν νέα δυναμική.
Η χώρα του Ανατέλλοντος Ηλίου είναι ένα νησιωτικό κράτος που βρίσκεται σε μια δύσκολη γεωγραφικά περιοχή: γειτνιάζει με τρεις πυρηνικές δυνάμεις, Κίνα, Ρωσία, Βόρεια Κορέα, οι οποίες έχουν ενεργές εδαφικές διεκδικήσεις εις βάρος της.
Η Ιαπωνία έχει υπογράψει και επικυρώσει τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), ενώ οι αξιωματούχοι της μιλούν συχνά για την ανάγκη μιας «διεθνούς τάξης βασισμένης σε κανόνες».
Οι προοπτικές στην Άμυνα
Τον περασμένο Απρίλιο, η κυβέρνηση της πρωθυπουργού Σαναέ Τακαΐτσι κατήργησε το λεγόμενο σύστημα των πέντε κατηγοριών που επέτρεπε την εξαγωγή ολοκληρωμένου αμυντικού εξοπλισμού μόνο για διάσωση, μεταφορές, προειδοποίηση, επιτήρηση και ναρκαλιεία.
Η νέα διαδικασία προβλέπει έγκριση κατά περίπτωση, ανοίγοντας ουσιαστικά τον δρόμο για εξαγωγή των προϊόντων της προηγμένης αμυντικής της βιομηχανίας.
Το ισχυρότερο χαρτί της ιαπωνικής πολεμικής βιομηχανίας είναι οι φρεγάτες πολλαπλής αποστολής κλάσης Mogami (30FFM), τα υποβρύχια κλάσης Taigei αλλά και ο αντιπλοϊκός πύραυλος Type 12 (εμβέλεια άνω των 1000 χιλιομέτρων σε ορισμένες εκδοχές).
Επιπλέον, η χώρα μετέχει στο GCAP, το μαχητικό αεροσκάφος έκτης γενιάς που αναπτύσσει από κοινού με Βρετανία και Ιταλία, το οποίο περιλαμβάνει τεχνητή νοημοσύνη και προηγμένους αισθητήρες.
Κοινές αξίες
Παρά τη γεωγραφική τους απόσταση, Αθήνα και Τόκιο μοιράζονται στενούς δεσμούς: έχουν κοινή πυξίδα (π.χ. UNCLOS) και θεωρούν αμφότερες τις ΗΠΑ κορυφαίο τους σύμμαχο.
Από τον Ιανουάριο του 2023, μάλιστα, οι δύο χώρες έχουν αναβαθμίσει το διμερές τους στάτους σε στρατηγική εταιρική σχέση, κατά την επίσκεψη του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην ιαπωνική πρωτεύουσα.
Η Ιαπωνία είναι συμβαλλόμενο μέρος σε δύο κρίσιμες για την Ελλάδα συνθήκες: τη Συνθήκη της Λωζάνης του 1923 (μεταξύ άλλων καθόρισε οριστικά τα ελληνοτουρκικά σύνορα) και τη Συνθήκη του Μοντρέ του 1936 (κατήργησε ρητά το καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης των Στενών και ήρε και εκείνο των ελληνικών νησιών του Βορειοανατολικού Αιγαίου και των Λήμνου - Σαμοθράκης).
Αμυντική ενδυνάμωση
Η επιλογή της Ιαπωνίας ως τιμώμενης χώρας στη φετινή ΔΕΘ συμπίπτει σε μια περίοδο όπου Αθήνα και Τόκιο προσπαθούν να ξεκλειδώσουν τη διμερή συνεργασία τους στον τομέα της Άμυνας, έχοντας παράλληλα πυκνώσει τις εκατέρωθεν επισκέψεις σε υψηλό επίπεδο.
Ο Νίκος Δένδιας επισκέφθηκε την Ιαπωνία (Δεκέμβριος 2025) και μεταξύ άλλων συναντήθηκε με τον Σιντζίρο Κοϊζούμι. Ήταν η πρώτη συνάντηση υπουργών Άμυνας των δύο χωρών, οι οποίες διατηρούν διπλωματικές σχέσεις από το 1899.
Ο κ. Δένδιας έδειξε ενδιαφέρον για την ιαπωνική καινοτομία και τις προηγμένες τεχνολογίες, με έμφαση στην εφαρμογή τους στο θαλάσσιο περιβάλλον, ενώ προσκάλεσε τον κ. Κοϊζούμι στην Ελλάδα.
Οι τρόποι ενίσχυσης της ελληνο-ιαπωνικής συνεργασίας στους τομείς της Άμυνας, της Ασφάλειας και της Τεχνολογίας, εξετάστηκαν και κατά τη συνάντηση του υφυπουργού Εθνικής Άμυνας, Θανάση Δαβάκη, με τον Ιάπωνα ομόλογό του, Μασαχίσα Μιγιαζάκι, στα τέλη Αυγούστου, στην Αθήνα.
Προηγήθηκε η επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη στο Τόκιο, και η συνάντηση με τον ομόλογό του, Τοσιμίτσου Μοτέγκι, στα μέσα του περασμένου Ιουλίου.
Ο κ. Μοτέγκι κάλεσε την Ελλάδα να συντονιστεί με τον ενημερωμένο «Ελεύθερο και Ανοιχτο Ινδο-Ειρηνικό» (FOIP), μια πρωτοβουλία του Τόκιο για τη θαλάσσια ασφάλεια και τη ναυσιπλοΐα, που έχει αντικινεζικά χαρακτηριστικά καθώς μεταξύ άλλων προτείνει εναλλακτικές οδούς στον Δρόμο του Μεταξιού (BRI).
Υπενθυμίζεται ότι μεταγωγικά αεροσκάφη τύπου C-2 των Ιαπωνικών Δυνάμεων Αυτοάμυνας στάθμευσαν στην Ελλάδα τον Σεπτέμβριο του 2024, προκειμένου να έχουν τη δυνατότητα επιχειρήσεων εκκένωσης Ιαπώνων από το Λίβανο, λόγω της κλιμάκωσης μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ.
Οι οκονομικές σχέσεις Ελλάδας - Ιαπωνίας
Η ενίσχυση των πολιτικών σχέσεων αποτυπώνεται προοδευτικά και στα οικονομικά μεγέθη. Περίπου 40 ιαπωνικές θυγατρικές και υποκαταστήματα δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα, ενώ άλλες 40 εταιρείες συνεργάζονται ως κύριοι αντιπρόσωποι (master dealers) ιαπωνικών εμπορικών σημάτων.
Ταυτόχρονα, το ελληνικό επιχειρείν, μέσω εταιρειών λιανεμπορίου, επιδιώκει να επεκτείνει το αποτύπωμά του στην ιαπωνική αγορά.
Φυσικά, σημείο αναφοράς παραμένει η συνεργασία στον τομέα της ναυτιλίας, καθώς τα τελευταία χρόνια ναυπηγήθηκαν τουλάχιστον 116 πλοία ελληνικών συμφερόντων στην Ιαπωνία. Ενώ η αυξανόμενη συνεργασία σε ενέργεια, τεχνολογικά προϊόντα και υπηρεσίες διαφοροποιεί την οικονομική συνεργασία των δύο κρατών.
Οι εξαγωγές της Ελλάδας προς την Ιαπωνία αφορούν κυρίως τον καπνό και δευτερευόντως αγροδιατροφικά προϊόντα (πχ ελαιόλαδο), ενώ στον αντίποδα οι εισαγωγές αφορούν αυτοκίνητα και μοτοσικλέτες, καθώς και συστήματα λειτουργίας σιδηροδρόμων.
Ο συνολικός όγκος του διμερούς εμπορίου, που βαίνει αυξανόμενος, ανέρχεται περί τα 600 εκατομμύρια ευρώ, με την Ελλάδα να διατηρεί εμπορικό πλεόνασμα σχεδόν 39 εκατομμύρια ευρώ το περασμένο έτος.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
