Την ανάγκη για τη διαμόρφωση ενός ασφαλέστερου ψηφιακού περιβάλλοντος για τα παιδιά, με σαφείς κανόνες στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και ενίσχυση της κριτικής σκέψης, ανάγνωσης και γραφής, υπογραμμίζει ο υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ και κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, σε άρθρο του στην ιστοσελίδα «Liberal».
Αφορμή για το άρθρο αποτέλεσε η δικαστική διαμάχη στις ΗΠΑ, όπου 29 πολιτείες κατηγορούν τη Meta ότι σχεδίασε το Facebook και το Instagram με τρόπο που ενθαρρύνει τον εθισμό των ανηλίκων, κατηγορία που η εταιρεία αρνείται. Ο κ. Μαρινάκης θέτει στο επίκεντρο το ζήτημα της ευθύνης των ψηφιακών πλατφορμών απέναντι στους ανήλικους χρήστες.
Παράλληλα, αναφέρεται σε περιστατικό από σχολείο του Τέξας, όπου εκπαιδευτικός περιέγραψε τις δυσκολίες τελειόφοιτων μαθητών να ολοκληρώσουν μία απλή γραπτή άσκηση. Συνδέει τις δυσκολίες συγκέντρωσης και οργάνωσης της σκέψης με το ψηφιακό περιβάλλον που διεκδικεί διαρκώς την προσοχή των παιδιών.
Όπως επισημαίνει, το ζητούμενο δεν είναι ο φόβος απέναντι στην τεχνολογία ή η αδράνεια ως προς τους κινδύνους της, αλλά η θέσπιση κανόνων και ορίων που θα προστατεύουν τα παιδιά χωρίς να τα αποκλείουν από την ψηφιακή πραγματικότητα.
Στο πλαίσιο αυτό, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος αναφέρει την ελληνική πρωτοβουλία, σύμφωνα με την οποία από την 1η Ιανουαρίου 2027 τίθεται όριο ηλικίας τα 15 έτη για την πρόσβαση ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Οι ίδιες οι πλατφόρμες αναλαμβάνουν την κύρια ευθύνη για την αξιόπιστη επαλήθευση της ηλικίας.
Επισημαίνει ακόμη ότι η ελληνική πρόταση για μια πανευρωπαϊκή ψηφιακή ηλικία ενηλικίωσης έχει ήδη εξασφαλίσει την πολιτική στήριξη 13 κρατών-μελών, τονίζοντας πως κανένα κράτος δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνο του ένα πρόβλημα χωρίς σύνορα.
Ο κ. Μαρινάκης διευκρινίζει ότι το ηλικιακό όριο αποτελεί μόνο το πρώτο βήμα. Το ευρύτερο ζήτημα, όπως σημειώνει, αφορά τη σχέση των παιδιών με την οθόνη, την πληροφορία, τη γλώσσα και γενικότερα τη διαδικασία της μάθησης.
Παραθέτει ως παράδειγμα τη Σουηδία, η οποία μετά από χρόνια ψηφιοποίησης της εκπαίδευσης επιστρέφει στα έντυπα βιβλία και το χαρτί. Στόχος είναι περισσότερος χρόνος ανάγνωσης, λιγότερη έκθεση σε οθόνες και σχολεία χωρίς κινητά τηλέφωνα.
Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσεται το πρόγραμμα «Καλλιεργώντας Κριτικούς Αναγνώστες», που υλοποιείται σε συνεργασία με το υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Το πρόγραμμα, που ξεκίνησε πιλοτικά με στόχο επέκτασης σε όλη τη χώρα, απευθύνεται σε μαθητές 12 έως 18 ετών και αποσκοπεί στην προστασία τους από τα fake news, μέσα από την καλλιέργεια της κριτικής σκέψης και της ψηφιακής υπευθυνότητας.
«Ένα παιδί που δεν μπορεί να οργανώσει τη σκέψη του, δυσκολεύεται και να υπερασπιστεί την κρίση του», αναφέρει ο κ. Μαρινάκης, προειδοποιώντας για την αυξανόμενη ευαλωτότητα απέναντι στη χειραγώγηση και την παραπληροφόρηση λόγω συνεχούς πρόσληψης γρήγορων, αποσπασματικών και αλγοριθμικά επιλεγμένων πληροφοριών.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην πρόταση του για την ταυτοποίηση των χρηστών στο διαδίκτυο, διευκρινίζοντας ότι δεν πρόκειται για περιορισμό της κριτικής ή της ελευθερίας έκφρασης.
Όπως εξηγεί, η ανωνυμία δεν πρέπει να σημαίνει ατιμωρησία. Σε περιπτώσεις σοβαρών αδικημάτων και με την τήρηση των προβλεπόμενων δικαστικών διαδικασιών, θα πρέπει να υπάρχει η δυνατότητα εντοπισμού του προσώπου πίσω από ανώνυμο ή ψευδώνυμο προφίλ. Η πραγματική ταυτότητα, σύμφωνα με την πρότασή του, δεν θα είναι γνωστή στους υπόλοιπους χρήστες, αλλά θα μπορεί να αποκαλύπτεται μέσω ασφαλών θεσμικών μηχανισμών σε περιπτώσεις σοβαρής παρανομίας και σχετικής δικαστικής εντολής.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος καταλήγει επισημαίνοντας ότι η τεχνολογία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας και ένα εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο, χωρίς όμως να μπορεί να υποκαταστήσει τη σκέψη.
«Το ζητούμενο δεν είναι να κρατήσουμε τα παιδιά μακριά από την ψηφιακή εποχή. Είναι να τα βοηθήσουμε να μπουν σε αυτήν με γερές βάσεις», τονίζει, επισημαίνοντας την ανάγκη τα παιδιά να μάθουν να διαβάζουν, να γράφουν, να αναζητούν την αλήθεια, να σκέφτονται και να αμφισβητούν.
«Ένα παιδί που ξέρει να σκέφτεται, να διαβάζει και να γράφει, δεν είναι απλώς καλύτερα προστατευμένο στο διαδίκτυο. Είναι καλύτερα προετοιμασμένο για τη ζωή», καταλήγει ο κ. Μαρινάκης.