Την ανάγκη για ολιστικό σχεδιασμό στην περαιτέρω ανάπτυξη του ελληνικού τουρισμού αναδεικνύουν οι υπουργοί Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη, με αφορμή τη θεσμοθέτηση του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό. Όπως επισημαίνουν, απαιτούνται σαφείς χωρικοί κανόνες, προστασία των προορισμών και του περιβάλλοντος, καθώς και ενίσχυση της ασφάλειας για τις επενδύσεις.
Ο κ. Παπασταύρου χαρακτηρίζει το νέο πλαίσιο ως επιλογή «ευθύνης για το μέλλον της χώρας», τονίζοντας ότι επιχειρεί να βάλει τάξη όπου υπήρχε ασάφεια και να περάσει από την αποσπασματικότητα στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Από την πλευρά της, η κ. Κεφαλογιάννη δίνει έμφαση στην «ποιοτική ανάπτυξη του τουρισμού, με μέτρο και ισορροπία», υπογραμμίζοντας την ανάγκη προστασίας των προορισμών που υπόκεινται σε αυξημένες πιέσεις, αλλά και τη δημιουργία ευκαιριών για περιοχές με χαμηλότερη τουριστική ανάπτυξη.
Το πολιτικό αυτό μήνυμα στηρίζεται σε ένα εκτενές θεσμικό πλαίσιο, που καθορίζει τις βάσεις για το νέο μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης της χώρας. Κεντρικός στόχος της ΚΥΑ είναι ο καθορισμός μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων κατευθύνσεων για τη χωρική διάρθρωση του τουρισμού, με όρους οικονομικής, περιβαλλοντικής και κοινωνικής βιωσιμότητας. Ανάμεσα στις βασικές επιδιώξεις περιλαμβάνονται η αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος, η επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, η μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων, η προώθηση θεματικών μορφών τουρισμού, η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και η μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των καταλυμάτων.
Κεντρικός πυλώνας του σχεδιασμού είναι η κατάταξη της χώρας σε πέντε κατηγορίες: Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης (Α), Αναπτυγμένες (Β), Αναπτυσσόμενες (Γ), Πρώιμης Ανάπτυξης (Δ) και Περιοχές Ενίσχυσης Ειδικής Ανάπτυξης (Ε). Η κατηγοριοποίηση βασίζεται κυρίως στην ένταση του τουριστικού φαινομένου, λαμβάνοντας υπόψη τουριστικές κλίνες, έκταση, πληθυσμό και ειδικά γεωγραφικά χαρακτηριστικά.
Η διαφοροποίηση αυτή δεν είναι μόνο χωροταξική, αλλά καθορίζει και τους όρους για νέες ξενοδοχειακές επενδύσεις. Στις Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης, το ελάχιστο απαιτούμενο γήπεδο για νέο ξενοδοχείο σε εκτός σχεδίου περιοχή αυξάνεται στα 16 στρέμματα, ενώ επιτρέπονται νέα καταλύματα τριών έως πέντε αστέρων. Στις περιοχές Natura 2000, νέες τουριστικές υποδομές επιτρέπονται μόνο μετά τον καθορισμό σχεδίων διαχείρισης.
Στις Αναπτυγμένες Περιοχές, το ελάχιστο γήπεδο διαμορφώνεται στα 12 στρέμματα, με περιορισμό στα καταλύματα τριών έως πέντε αστέρων. Για τα νησιά αυτής της κατηγορίας τίθεται ανώτατο όριο 350 κλινών.
Στις Αναπτυσσόμενες και στις Περιοχές Πρώιμης Ανάπτυξης, το ελάχιστο γήπεδο αυξάνεται στα 8 στρέμματα. Η λογική διαφοροποιείται: όσο μειώνεται η τουριστική πίεση, τόσο διευρύνονται τα περιθώρια για νέες επενδύσεις, ειδικές μορφές τουρισμού και αναβάθμιση της υφιστάμενης δυναμικότητας.
Στις Περιοχές Ενίσχυσης Ειδικής Ανάπτυξης, δίνεται έμφαση στη δημιουργία νέων προορισμών, με κίνητρα για ειδικές μορφές τουρισμού, αξιοποίηση διατηρητέων κτιρίων, περιβαλλοντική αναβάθμιση καταλυμάτων και ανάπτυξη glamping χαμηλού περιβαλλοντικού αποτυπώματος.
Ειδικό καθεστώς για τα νησιά και τις βραχυχρόνιες μισθώσεις
Ιδιαίτερη μέριμνα λαμβάνει η νησιωτική Ελλάδα, όπου τα νησιά –εκτός Κρήτης και Εύβοιας– διακρίνονται σε τρεις ομάδες ανάλογα με το μέγεθος. Στην Ομάδα Ι εντάσσονται τα μεγαλύτερα νησιά, όπως Ρόδος, Κέρκυρα, Νάξος, Κως, Λέσβος, Χίος και Κεφαλονιά, ενώ στην Ομάδα ΙΙ περιλαμβάνονται νησιά με έκταση από 20 έως 250 τετραγωνικά χιλιόμετρα, όπως Μύκονος, Πάρος, Σαντορίνη, Μήλος, Σύρος, Τήνος και Ίος.
Ο σχεδιασμός για τα νησιά εστιάζει στη φέρουσα ικανότητα, την προστασία του τοπίου και την προσαρμογή των νέων εγκαταστάσεων στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής. Στα μεγάλα νησιά προβλέπεται, μέσω τοπικού σχεδιασμού, ακόμη και η δημιουργία ζωνών με περιορισμένη ή απαγορευμένη τουριστική δόμηση για την προστασία φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς.
Σημαντική καινοτομία αποτελεί η ενσωμάτωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων στον χωρικό σχεδιασμό. Η ΚΥΑ προβλέπει τη δυνατότητα επιβολής διαφοροποιημένων περιορισμών ανά περιοχή, ανάλογα με την τουριστική πίεση και τα γεωγραφικά χαρακτηριστικά.
Με ειδικότερες ρυθμίσεις επιτρέπεται ο καθορισμός ορίων στη διάρκεια της δραστηριότητας, γεωγραφικών ζωνών απαγόρευσης ή περιορισμού, καθώς και περιορισμών στη δημιουργία νέας προσφοράς, ειδικά σε περιοχές υπό έντονη πίεση ή σε νεόδμητες κατοικίες.
Η φέρουσα ικανότητα στο επίκεντρο της τουριστικής ανάπτυξης
Ο νέος σχεδιασμός ενισχύει τον ρόλο της φέρουσας ικανότητας. Στον πολεοδομικό σχεδιασμό πρώτου επιπέδου προβλέπεται η σύνταξη ειδικών Εκθέσεων Εκτίμησης Φέρουσας Ικανότητας, ώστε η τουριστική ανάπτυξη να συμβαδίζει με τις πραγματικές δυνατότητες κάθε προορισμού.
Η ίδια προσέγγιση εφαρμόζεται και στις ακτές, διασφαλίζοντας ελεύθερη πρόσβαση στις παραλίες, περιορισμό της γραμμικής επέκτασης της δόμησης και των νέων υποδομών κατά μήκος της ακτής, αλλά και προσαρμογή των τουριστικών δραστηριοτήτων στη μορφολογία της παράκτιας ζώνης.
Σύμφωνα με τα υπουργεία, το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό δεν καθορίζει απλώς τις περιοχές για νέες ξενοδοχειακές μονάδες, αλλά εισάγει μια νέα λογική: αυστηρότερο έλεγχο όπου η τουριστική πίεση είναι υψηλή, περισσότερες δυνατότητες ανάπτυξης εκεί όπου υπάρχει περιθώριο και ισχυρότερη σύνδεση κάθε επένδυσης με τη φέρουσα ικανότητα, το περιβάλλον και την ταυτότητα του προορισμού.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
