Βουλή: Στήριξη ελευθερίας έκφρασης με το ν/σ για τις SLAPP αγωγές

Κράτος δικαίου και διασφάλιση της ελευθερίας έκφρασης βρέθηκαν στο επίκεντρο της παρέμβασης του υφυπουργού Δικαιοσύνης, Γιάννη Μπούγα, κατά την έναρξη της επεξεργασίας του σχεδίου νόμου με τίτλο «Μέτρα για την προστασία από στρατηγικές αγωγές προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού σύμφωνα με την Οδηγία (ΕΕ) 2024/1069 - Νέο πλαίσιο για τη συμμόρφωση της Διοίκησης στις δικαστικές αποφάσεις», στην αρμόδια Επιτροπή.

Όπως σημείωσε ο κ. Μπούγας, το σχέδιο νόμου «δεν αποτελεί απλώς την ενσωμάτωση μιας Ευρωπαϊκής Οδηγίας ούτε ακόμη την τροποποίηση μιας νομοθετικής πρωτοβουλίας. Αποτελεί ένα ακόμη ουσιαστικό βήμα στην προσπάθεια οικοδόμησης μιας δικαιοσύνης σύγχρονης, αξιόπιστης και αποτελεσματικής. Που προστατεύει τα δικαιώματα των πολιτών, ενισχύει τη δημοκρατία και εδραιώνει την εμπιστοσύνη του πολίτη προς τους θεσμούς».

Αναφερόμενος στον πρώτο άξονα του νομοσχεδίου, που αφορά τις ρυθμίσεις για τις καταχρηστικές αγωγές, ο υφυπουργός επεσήμανε ότι το 2024 ασκήθηκαν 265 αγωγές κατά δημοσιογράφων, εκ των οποίων δεκτές έγιναν οι 82. Για 37 ασκήθηκαν εφέσεις και 14 έγιναν δεκτές. Όσες τελικά έγιναν δεκτές, επιδίκασαν πολύ χαμηλά ποσά, υποπολλαπλάσια αυτών που οι ενάγοντες είχαν αιτηθεί, γεγονός που καταδεικνύει την ύπαρξη επαρκούς προστατευτικού νομοθετικού πλαισίου κατά των καταχρηστικών αγωγών.

Ο κ. Μπούγας υπογράμμισε ότι η χώρα είναι από τις πρώτες που ενσωματώνει την Ευρωπαϊκή Οδηγία για τα SLAPPs. Το φαινόμενο των καταχρηστικών αγωγών απασχολεί όλο και περισσότερο τις ευρωπαϊκές δημοκρατίες. Η απάντηση της Πολιτείας με το παρόν σχέδιο νόμου «είναι απολύτως σαφής και ισορροπημένη». Προβλέπεται η δυνατότητα πρόωρης απόρριψης προδήλως αβάσιμων ή καταχρηστικών αγωγών, αποφεύγοντας τη μακροχρόνια δικαστική ομηρία των εναγόμενων. Παράλληλα, παρέχεται στο δικαστήριο η δυνατότητα διαταγής εγγυοδοσίας, όταν κρίνεται απαραίτητο, για την αποτροπή καταχρηστικών πρακτικών. Κατοχυρώνεται το δικαίωμα πλήρους αποζημίωσης του θύματος, ενώ προβλέπονται αποτρεπτικές κυρώσεις σε όσους κάνουν καταχρηστική χρήση της δικαστικής προστασίας. Επιπλέον, θεσπίζονται μηχανισμοί προστασίας έναντι αποφάσεων τρίτων χωρών και παρέχεται η δυνατότητα παρέμβασης οργανώσεων υπέρ των θυμάτων τέτοιων πρακτικών. Πρόκειται, όπως τόνισε, για μια συνειδητή πολιτική επιλογή υπέρ της ελευθερίας της έκφρασης και της ενημέρωσης.

Ρυθμίσεις για τη συμμόρφωση της διοίκησης

Στον δεύτερο άξονα του νομοσχεδίου, ο υφυπουργός επισήμανε ότι αφορά στη συμμόρφωση της διοίκησης προς τις δικαστικές αποφάσεις. Για πρώτη φορά, προβλέπεται η δυνατότητα υποκατάστασης της διοίκησης από τον δικαστή και επαναλαμβανόμενης κύρωσης έως ότου υπάρξει συμμόρφωση. Η ρύθμιση αυτή ευθυγραμμίζεται με τη νομολογία του Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και το άρθρο 95 του Συντάγματος. Η συμμόρφωση της διοίκησης δεν αποτελεί επιλογή, αλλά υποχρέωση.

Με τις νέες διατάξεις, επιταχύνεται η διαδικασία συμμόρφωσης, απλουστεύονται τα στάδια, ενισχύονται οι αρμοδιότητες των τριμελών συμβουλίων διοίκησης, καθιερώνεται αποτελεσματικότερη παρακολούθηση της εκτέλεσης των δικαστικών αποφάσεων και διαμορφώνεται ένα λειτουργικότερο πλαίσιο προς όφελος τόσο του πολίτη όσο και της διοίκησης.

Βελτιώσεις στη λειτουργία των δικαστικών υπηρεσιών

Στο νομοσχέδιο περιλαμβάνονται ρυθμίσεις που βελτιώνουν τη λειτουργία των δικαστικών υπηρεσιών και διευκολύνουν την εφαρμογή του δικαστικού χάρτη. Ιδιαίτερα στον πρώτο βαθμό και στα μεγάλα δικαστήρια, η απονομή της δικαιοσύνης έχει απλοποιηθεί και επιταχυνθεί. Παράλληλα, εκσυγχρονίζονται διαδικασίες ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας και διασφαλίζεται η εύρυθμη λειτουργία των ετεροδικαστικών υπηρεσιών.

Οι παρεμβάσεις αυτές, όπως επισημάνθηκε, δεν είναι αποσπασματικές αλλά στοχευμένες βελτιώσεις που ανταποκρίνονται στις ανάγκες της καθημερινής πρακτικής στα ελληνικά δικαστήρια.