Ακόμα και από τις πρώτες πρόχειρες αυτοψίες στις «πληγωμένες» από τη διέλευση του μετροπόντικα πολυκατοικίες της Κυψέλης, που διενεργήθηκαν την περασμένη άνοιξη, διαπιστώθηκαν βλάβες στα φέροντα στοιχεία τουλάχιστον δύο κτηρίων, ενώ Ελληνικό Μετρό και ανάδοχος διαβεβαίωναν τους κατοίκους περί του αντιθέτου.
Όπως φαίνεται, οι αρμόδιοι όχι μόνο υποτίμησαν την κατάσταση, αλλά έκλεισαν και τα αφτιά τους, όταν οι μετρήσεις των καθιζήσεων και της στροφής κτηρίων χτύπησαν «συναγερμό».
Όπως αποτυπώνεται στην προσωρινή έκθεση των δύο τεχνικών συμβούλων των κατοίκων, η οποία εδράζεται σε όσα στοιχεία έχουν παραχωρηθεί από την Ελληνικό Μετρό, «οι καθιζήσεις που μετρήθηκαν και αποδίδονται στη διάνοιξη της σήραγγας από το ΤΒΜ φθάνουν μέχρι και σχεδόν το τετραπλάσιο του ορίου ασφαλείας (55mm με όριο ασφαλείας 15mm, που ήταν το 75% των 20mm). Ταυτόχρονα, οι υπολογιζόμενες τιμές για στροφή κτηρίων υπερβαίνουν το όριο συναγερμού της μέγιστης στροφής (1/700) μέχρι το διπλάσιο (1/350)».
Θα υπέθετε κανείς πως ακριβώς αυτή η υπέρβαση των ορίων συναγερμού οδήγησε σε αναστολή εργασιών για το TBMστις 8 Μαΐου 2026, δηλαδή είκοσι μέρες περίπου αφού ο γκρίζος πολφός που ανάβλυζε σε αυλή της Κυψέλης τράβηξε τα φώτα της δημοσιότητας. Παρόλα αυτά, η ειδική μελέτη τρωτότητας φέρει ημερομηνία 3/3/2026, δηλαδή δύο μήνες πριν την ακινητοποίηση του μετροπόντικα.
Άστοχες εκτιμήσεις
Οι πραγματογνώμονες, οι οποίοι ορίσθηκαν από τον Δήμο Αθηναίων μετά από αίτημα των κατοίκων, αναφέρουν χαρακτηριστικά ότι, παρά τα περιορισμένα στοιχεία -και αυτά ελλιπή- που τους έχουν αποδοθεί, «είναι πλέον παραδεδεγμένη η αστοχία των αρχικών εκτιμήσεων της Ελληνικό Μετρό και της αναδόχου κοινοπραξίας», κάνοντας λόγο για αποτυχία εκτέλεσης του έργου, σύμφωνα με τη βασική και θεμελιώδη προϋπόθεση της απουσίας επιπτώσεων στα κτήρια.
Επιβεβαιώνοντας, λοιπόν, τις ανησυχίες των κατοίκων που για τουλάχιστον τέσσερις μήνες ήταν αντιμέτωποι με την απάθεια των αρμοδίων, οι αρχικές εκτιμήσεις της καθίζησης που άφησε πίσω του ο μετροπόντικας επιβεβαιώθηκαν μόνο σε τρεις πολυκατοικίες από τις 14 για τις οποίες υπάρχουν κάποια στοιχεία. Αυτές είναι οι «πράσινες» δηλαδή χαμηλής διακινδύνευσης.
Σε ακόμη τρεις πολυκατοικίες οι μετρήσεις εκτιμήθηκαν, σύμφωνα με τη μελέτη τρωτότητας, ως μέσης διακινδύνευσης και χαρακτηρίζονται «κίτρινες», ενώ «κόκκινες», δηλαδή υψηλής διακινδύνευσης, είναι πέντε.
Για τις υπόλοιπες τρεις, δεν έχουν καν προσκομιστεί στοιχεία. Μάλιστα, οι δύο ανεξάρτητοι πραγματογνώμονες, ο δομοστατικός πολιτικός μηχανικός, Νικόλαος Κρασάκης και ο μεταλλειολόγος, καθηγητής του ΕΜΠ, Δημήτριος Καλιαμπάκος, μιλούν για υποκαταγραφή του φαινομένου, καθώς έχουν γνωστοποιηθεί βλάβες σε τουλάχιστον 25 πολυκατοικίες.
Η παραδοχή για τον φέροντα οργανισμό
Έχοντας στα χέρια τους στοιχεία που προέκυψαν από τις αρχικές αυτοψίες των μηχανικών της ΑΒΑΞ στα σπίτια που παρουσιάζουν ρηγματώσεις και ζημιές, όπως αποτυπώνονται στις εκθέσεις βλαβών, οι πραγματογνώμονες καταλήγουν πως «προκύπτει κατηγορηματικά η ύπαρξη βλαβών στα φέροντα στοιχεία, ήτοι σε υποστυλώματα».
Στοιχεία που έρχεται μία ημέρα μετά τη δημόσια παραδοχή του υφυπουργού Υποδομών, Νίκου Ταχιάου, στο πλαίσιο του κοινοβουλευτικού ελέγχου, ότι «έχει διαπιστωθεί ότι στον φέροντα οργανισμό κτηρίων υπάρχουν κάποιες βλάβες, διότι είχαμε διαφορικές καθιζήσεις. Αυτές μακροσκοπικά δεν ενέχουν, αυτή τη στιγμή, κίνδυνο για την ασφάλεια των ενοίκων των συγκεκριμένων κατοικιών, όπως διαβεβαίωσαν οι μηχανικοί που έκαναν τις αυτοψίες».
Μια παραδοχή που κατέρριψε τους μέχρι χθες δημόσιους ισχυρισμούς της διοίκησης της Ελληνικό Μετρό. Μάλιστα, κατά την παρουσία του στο δημοτικό συμβούλιο της Αθήνας μετά τον σάλο του περασμένου Ιουλίου και την εισαγγελική παρέμβαση, ο πρόεδρος της εταιρείας, Χρήστος Καραδήμας, διαβεβαίωνε ότι από τις εκθέσεις βλαβών -που υπάρχουν για όλα τα κτήρια- προκύπτει πως εντοπίζονται «μικρές ρωγμές και τυχόν κάποιες δυσκολίες σε κουφώματα και ουδεμία βλάβη στον φέροντα οργανισμό».
Διατύπωση τουλάχιστον παρακινδυνευμένη όταν οι μηχανικοί που υπογράφουν τις εκθέσεις βλαβών έχουν αρκεστεί -απουσία ενδελεχούς μελέτης στατικής επάρκειας- στη διατύπωση: «Οι βλάβες που καταγράφηκαν μετά από την διέλευση του ΤΒΜ, φαίνεται να περιορίζονται στα μη φέροντα στοιχεία του κτηρίου».
Σύμφωνα, λοιπόν, με την προσωρινή έκθεση των δύο ανεξάρτητων τεχνικών συμβούλων, η ύπαρξη βλαβών στα φέροντα στοιχεία (υποστυλώματα), δηλώνεται ρητά στις εκθέσεις βλαβών για δύο πολυκατοικίες.
Ακόμη, αποτυπώνονται ρωγμές σε υποστυλώματα, οι οποίες αξιολογείται ότι πρέπει να διερευνηθούν περαιτέρω σε οκτώ πολυκατοικίες. Ενώ στις τέσσερις εναπομείνασες πολυκατοικίες, οι αυτοψίες διαπίστωσαν «δυσκολίες σε άνοιγμα και κλείσιμο πορτών», που κατά τους δύο πραγματογνώμονες «αποτελεί σε κάθε περίπτωση ένδειξη διαφορικής καθίζησης που θα πρέπει να διερευνηθεί περαιτέρω».
Υπό το βάρος αυτών των στοιχείων, κι αφού η επιμονή των κατοίκων έβγαλε το θέμα στην επιφάνεια, όταν ως τον Αύγουστο όλοι οι αρμόδιοι επιχειρούσαν να το κρατήσουν μακριά από τα φώτα, από χθές ο υφυπουργός Υποδομών ανέλαβε δράση. Σε αντίθεση με τη βιασύνη της διοίκησης της Ελληνικό Μετρό, που δήλωνε στα τέλη Ιουλίου ότι «ο μετροπόντικας θα πρέπει να συνεχίσει, δεν πρέπει να μείνει εκεί», ο κ. Ταχιάος διαβεβαιώνει ότι το TBM δεν θα ξεκινήσει εάν δεν εξασφαλισθεί ότι δεν θα προκληθούν περαιτέρω προβλήματα.
Εκσκαφή σε μικρό βάθος
Όπως σημειώνουν στο συμπέρασμά τους οι πραγματογνώμονες, για την άρση της κατάστασης επικινδυνότητας, απαιτείται αν εκπονηθούν μελέτες στατικής επάρκειας και αποκατάστασης, τόσο για τις 14 πολυκατοικίες, όσο και για κάθε άλλη κατασκευή που έχει υποστεί παρόμοιες βλάβες.
Τονίζουν μάλιστα πως όλα αυτά θα πρέπει να γίνουν πριν την επανεκκίνηση του μετροπόντικα, που είναι σταματημένος κάτω ακριβώς από πληγείσες πολυκατοικίες, με σημαντικές βλάβες.
Μάλιστα, για αυτές τις πολυκατοικίες, δεν έχουν προσκομιστεί στοιχεία ότι οι καθιζήσεις της διέλευσης έχουν ολοκληρωθεί. Οι τεχνικοί σύμβουλοι ισχυρίζονται ότι «υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις περί του αντιθέτου», ενώ επισημαίνουν ότι στο σημείο αυτό «το βάθος της εκσκαφής – από το τέλος των υπογείων των πολυκατοικιών μέχρι την οροφή της σήραγγας – είναι εξαιρετικά μικρό».
Εγκαλούν, λοιπόν, την Ελληνικό Μετρό να προχωρήσει στις απαραίτητες μελέτες, ώστε να διακριβωθούν οι επιπτώσεις και να ξεκινήσουν οι αποκαταστάσεις, διότι «η καθυστέρηση διατηρεί και επιδεινώνει την καθημερινή αίσθηση αβεβαιότητας και φόβου που έχουν οι κάτοικοι αλλά, το κυριότερο, αφήνει ανοιχτό το θέμα της πραγματικής στατικής επάρκειας των κτηρίων σε μια σεισμογενή περιοχή, όπως αυτή της Αθήνας».