Σε σημαντική διεύρυνση της αρχής της αναλογικότητας προχωρά η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) διαμορφώνοντας ένα σαφώς ευνοϊκότερο εποπτικό και κανονιστικό περιβάλλον για τις μικρότερες τράπεζες της Ευρώπης.
Η νέα προσέγγιση μειώνει το βάρος των εποπτικών υποχρεώσεων για τις λεγόμενες μικρές και μη σύνθετες τράπεζες (Small and Non-Complex Institutions - SNCIs), διατηρώντας παράλληλα τα βασικά όρια ασφαλείας του τραπεζικού συστήματος.
Στον πυρήνα των αλλαγών, όπως επισημαίνει ο Frank Elderson, μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΕΚΤ και αντιπρόεδρος του Εποπτικού Συμβουλίου, βρίσκεται η διεύρυνση της κατηγορίας των μικρών τραπεζών. Το όριο των 5 δισ. ευρώ ενεργητικού ενδέχεται να αυξηθεί έως τα 10 δισ. ευρώ, εφόσον το εγκρίνουν οι εθνικές εποπτικές αρχές με βάση τα χαρακτηριστικά κάθε αγοράς.
Η αλλαγή αυτή θα μπορούσε να εντάξει στην κατηγορία των SNCIs περίπου 150 επιπλέον τράπεζες, ανεβάζοντας το ποσοστό των λιγότερο σημαντικών ιδρυμάτων που καλύπτονται από το ειδικό καθεστώς έως και στο 85%.
Για τις τράπεζες που θα ενταχθούν στο νέο πλαίσιο, η διαφορά δεν θα είναι μόνο τυπική. Η ΕΚΤ προτείνει σημαντική μείωση της συχνότητας και της έντασης των εποπτικών ελέγχων. Η διαδικασία SREP (Supervisory Review and Evaluation Process) ενδέχεται να πραγματοποιείται ανά δύο ή ακόμη και τρία χρόνια, αντί για συχνότερους κύκλους αξιολόγησης.
Παράλληλα, τα stress tests θα γίνονται επιλεκτικά με τη σημερινή bottom-up διαδικασία, ενώ θα αυξηθεί η χρήση κεντρικών top-down ασκήσεων, περιορίζοντας τον φόρτο εργασίας των τραπεζών.
Ακόμη μεγαλύτερη ελάφρυνση προβλέπεται στο reporting, δηλαδή στην υποχρεωτική κοινοποίηση στοιχείων στην ΕΚΤ. Με την προτεινόμενη αναθεώρηση, τα απαιτούμενα σημεία δεδομένων για τις μικρές τράπεζες θα μπορούσαν να περιοριστούν από περίπου 13.500 σε μόλις 700.
Αυτή η μείωση της γραφειοκρατίας και του λειτουργικού κόστους είναι ιδιαίτερα σημαντική για τράπεζες που δεν διαθέτουν το ανθρώπινο και τεχνολογικό δυναμικό των μεγάλων ομίλων.
Επιπλέον, το πλαίσιο εταιρικής διακυβέρνησης γίνεται πιο ελαστικό, με δυνατότητα συγχώνευσης επιτροπών και αναλογικής εφαρμογής κανόνων για τις αποδοχές και τις εσωτερικές λειτουργίες.
Το μήνυμα της ΕΚΤ είναι σαφές: η αναλογικότητα δεν σημαίνει χαμηλότερα standards ασφάλειας. Σημαίνει λιγότερη γραφειοκρατία, μικρότερο εποπτικό κόστος και περισσότερους πόρους για τις ίδιες τις τράπεζες. Για τις μικρότερες ευρωπαϊκές τράπεζες, και ειδικά για όσες βρίσκονται κοντά στα όρια της κατηγορίας SNCI, το νέο πλαίσιο δημιουργεί ευνοϊκότερες συνθήκες λειτουργίας και μεγαλύτερη ευελιξία.