Το πολυαναμενόμενο σχέδιο δράσης για τον εξηλεκτρισμό παρουσίασε πριν από λίγο η Κομισιόν, το οποίο στοχεύει στην ευρύτερη αξιοποίηση της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από καθαρές πηγές και στη σταδιακή αντικατάσταση των ορυκτών καυσίμων με σκοπό να καταστεί η Ευρώπη η πρώτη ηλεκτροκίνητη ήπειρος και μια ισχυρότερη αγορά άνθρακα για τη στήριξη της βιομηχανίας στην καθαρή μετάβαση και τον εξηλεκτρισμό.
Η βασική φιλοσοφία του σχεδίου είναι ότι η ηλεκτρική ενέργεια πρέπει να αποτελέσει την κύρια μορφή ενέργειας για τη βιομηχανία, τις μεταφορές και τα κτίρια.
Για να επιτευχθεί αυτό, η Ευρωπαϊκή Ένωση σχεδιάζει παρεμβάσεις που θα κάνουν τη χρήση του ηλεκτρισμού οικονομικά πιο συμφέρουσα, μειώνοντας τις επιβαρύνσεις στους λογαριασμούς ρεύματος και ενισχύοντας τις επενδύσεις σε σύγχρονες ενεργειακές τεχνολογίες.
Οι βασικοί στόχοι έως το 2030 και το 2040
Ένας από τους σημαντικότερους στόχους που θέτει το νέο σχέδιο είναι η αύξηση του ποσοστού ηλεκτροδότησης της ευρωπαϊκής οικονομίας στο 46%, ώστε σχεδόν η μισή κατανάλωση ενέργειας να καλύπτεται από ηλεκτρισμό.
Επιπλέον, προβλέπεται ότι η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας θα πρέπει να παραμείνει χαμηλότερη από την τιμή του φυσικού αερίου, ώστε οι πολίτες και οι επιχειρήσεις να έχουν οικονομικό κίνητρο να στραφούν στις ηλεκτρικές τεχνολογίες.
Συγκεκριμένα, η τιμή του ηλεκτρισμού δεν θα πρέπει να ξεπερνά τις 2,5 φορές την τιμή του φυσικού αερίου για τα νοικοκυριά και τις 2 φορές για τη βιομηχανία.
Μέχρι το 2040, η Ευρωπαϊκή Ένωση εκτιμά ότι θα μειώσει τις εισαγωγές φυσικού αερίου κατά περισσότερο από 70% και τις εισαγωγές αργού πετρελαίου κατά περίπου 40%.
Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να εξοικονομεί περίπου 260 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, μειώνοντας σημαντικά την οικονομική εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενα καύσιμα.
Ριζικές αλλαγές στο ETS
Στο πλαίσιο αυτό η Κομισιόν προωθεί σημαντικές αλλαγές στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που είναι το βασικό εργαλείο της ευρωπαϊκής πολιτικής για τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.
Η νέα μεταρρύθμιση επιδιώκει να επιβραβεύσει τις επιχειρήσεις που επενδύουν έγκαιρα στην πράσινη μετάβαση, να στηρίξει όσες χρειάζονται περισσότερο χρόνο προσαρμογής και ταυτόχρονα να διατηρήσει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας σε ένα ολοένα πιο απαιτητικό διεθνές περιβάλλον.
Εφόσον εγκριθούν οι προτάσεις, το αναθεωρημένο ETS αναμένεται να αποτελέσει τον βασικό μηχανισμό μέσω του οποίου η Ευρωπαϊκή Ένωση θα χρηματοδοτήσει και θα επιταχύνει την πορεία της προς την κλιματική ουδετερότητα, συνδέοντας άμεσα την περιβαλλοντική πολιτική με τη βιομηχανική ανάπτυξη και τις επενδύσεις των επόμενων δεκαετιών.
Το ETS στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής κλιματικής πολιτικής
Το ETS λειτουργεί από το 2005 και βασίζεται στην αρχή ότι οι επιχειρήσεις που εκπέμπουν διοξείδιο του άνθρακα αγοράζουν ή λαμβάνουν δικαιώματα εκπομπών.
Όσο μειώνεται ο συνολικός αριθμός των διαθέσιμων δικαιωμάτων, τόσο αυξάνεται το οικονομικό κίνητρο για επενδύσεις σε καθαρότερες τεχνολογίες.
Σήμερα, το ETS καλύπτει περίπου το 40% των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ από την έναρξη λειτουργίας του οι εκπομπές στους τομείς που υπάγονται στο σύστημα έχουν μειωθεί κατά περίπου 50% σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2005.
Παράλληλα, το σύστημα έχει δημιουργήσει συνολικά περισσότερα από 270 δισ. ευρώ σε δημόσια έσοδα, τα οποία επανεπενδύονται σε δράσεις για την πράσινη μετάβαση.
Νέος στόχος η ισχυρότερη αγορά άνθρακα και μεγαλύτερη προβλεψιμότητα
Η Κομισιόν επιδιώκει να ενισχύσει τη σταθερότητα της αγοράς δικαιωμάτων εκπομπών, ώστε να περιοριστούν οι έντονες διακυμάνσεις στις τιμές και να δημιουργηθεί ένα πιο προβλέψιμο επενδυτικό περιβάλλον.
Για τον σκοπό αυτό προβλέπεται προσαρμογή του ανώτατου ορίου εκπομπών σύμφωνα με τον νέο στόχο για το 2040, επικαιροποίηση του Μηχανισμού Σταθερότητας της Αγοράς (Market Stability Reserve), αλλά και ενσωμάτωση μόνιμων αφαιρέσεων άνθρακα στο σύστημα.
Στόχος είναι οι επιχειρήσεις να έχουν μεγαλύτερη ασφάλεια για τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό των επενδύσεών τους, ενώ παράλληλα θα διατηρείται η αποτελεσματικότητα του μηχανισμού στη μείωση των εκπομπών.
Επενδυτικό πρόγραμμα 100 δισ. ευρώ για την ευρωπαϊκή βιομηχανία
Η σημαντικότερη ίσως παρέμβαση αφορά τη δημιουργία ενός νέου χρηματοδοτικού εργαλείου, του Investment Booster, το οποίο θα αποτελέσει την πρώτη φάση της νέας Τράπεζας Βιομηχανικής Απανθρακοποίησης (Industrial Decarbonisation Bank).
Η συνολική χρηματοδότηση αναμένεται να φτάσει περίπου τα 100 δισ. ευρώ για την περίοδο 2030-2040, ενώ ήδη για την πρώτη φάση εφαρμογής (2028-2030) προβλέπονται περίπου 30 δισ. ευρώ.
Οι πόροι αυτοί θα κατευθυνθούν σε επενδύσεις που θα μειώνουν τις εκπομπές της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, θα επιταχύνουν την ανάπτυξη καινοτόμων τεχνολογιών και θα ενισχύουν την παραγωγή καθαρών προϊόντων εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Παράλληλα, διατηρείται το Innovation Fund, το οποίο συνεχίζει να χρηματοδοτεί πιλοτικά έργα και πρωτοποριακές τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών, έχοντας ήδη διαθέσει περίπου 15 δισ. ευρώ από το 2020.
Οι δωρεάν κατανομές συνεχίζονται, αλλά με αυστηρότερους όρους
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της μεταρρύθμισης αφορά τις δωρεάν κατανομές δικαιωμάτων εκπομπών προς τη βιομηχανία.
Η Επιτροπή προτείνει τη συνέχισή τους και μετά το 2030, διαθέτοντας επιπλέον 6 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026–2030.
Ωστόσο, οι επιχειρήσεις δεν θα λαμβάνουν πλέον αυτόματα δωρεάν δικαιώματα. Η συνέχισή τους θα εξαρτάται από την πραγματοποίηση πραγματικών επενδύσεων στην απανθρακοποίηση των παραγωγικών τους εγκαταστάσεων εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Παράλληλα, η σταδιακή κατάργηση των δωρεάν δικαιωμάτων στους τομείς που καλύπτονται από τον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) θα πραγματοποιηθεί με βραδύτερο ρυθμό έως το 2038, ώστε να προστατευθεί η ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων απέναντι στον διεθνή ανταγωνισμό.
Επέκταση του ETS σε νέους τομείς
Η μεταρρύθμιση διευρύνει επίσης το πεδίο εφαρμογής του συστήματος, καθώς ενισχύονται οι κανόνες για τις αερομεταφορές, ενισχύεται το πλαίσιο για τη ναυτιλία, το σύστημα επεκτείνεται στον τομέα των αποβλήτων και ενθαρρύνονται επενδύσεις σε βιώσιμα καύσιμα και καθαρές τεχνολογίες μεταφορών.
Παράλληλα, προβλέπονται μέτρα για την αντιμετώπιση πιθανών καταστρατηγήσεων του συστήματος, τη μείωση της διοικητικής επιβάρυνσης των επιχειρήσεων και την εξασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού.
Στήριξη των λιγότερο εύπορων κρατών-μελών
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη διατήρηση της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης μέσω του Modernisation Fund. Το Ταμείο διαθέτει περίπου 20 δισ. ευρώ, εκ των οποίων το 10% προέρχεται από μηχανισμό αναδιανομής μεταξύ των κρατών-μελών, με στόχο τη χρηματοδότηση του εκσυγχρονισμού των ενεργειακών συστημάτων στις οικονομικά ασθενέστερες χώρες της ΕΕ.
Η Επιτροπή προτείνει επίσης η εκταμίευση των πόρων να συνδέεται με την τήρηση του κράτους δικαίου, ενώ τα κράτη χαμηλότερου εισοδήματος θα αποκτήσουν εγγυημένη πρόσβαση στο νέο Investment Booster.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
