Η ανακοίνωση του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για την επιβολή ανταποδοτικών δασμών στα εισαγόμενα προϊόντα στις ΗΠΑ στις 2 Απριλίου προκάλεσε έντονες αντιδράσεις σε διεθνές επίπεδο, επηρεάζοντας ιδιαίτερα την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ΕΕ βρισκόταν σε φάση ανάκαμψης μετά την ενεργειακή κρίση και τον υψηλό πληθωρισμό, γεγονός που ενίσχυσε τις ανησυχίες για τις επιπτώσεις των νέων δασμών.
Οκτώ μήνες αργότερα, και μετά τη σύναψη εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ στα τέλη Ιουλίου, το κλίμα στην Ευρώπη έχει αλλάξει. Οι ανησυχίες έχουν περιοριστεί, ενώ η προσοχή στρέφεται πλέον στην αύξηση των εισαγωγών από την Κίνα και τη διεύρυνση του εμπορικού ελλείμματος με τον ασιατικό γίγαντα.
Η οικονομική ανάπτυξη στην Ευρωζώνη υπερβαίνει τις αρχικές προβλέψεις πριν το δασμολογικό σοκ. Οι εξαγωγές ανέκαμψαν κατά το τρίτο τρίμηνο, μετά τη φυσιολογική υποχώρηση του δεύτερου τριμήνου, η οποία αποδόθηκε στην αυξημένη ζήτηση του Μαρτίου, όταν οι αμερικανικές επιχειρήσεις έσπευσαν να προμηθευτούν ευρωπαϊκά προϊόντα πριν την εφαρμογή των δασμών.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurostat, το ΑΕΠ της Ευρωζώνης αυξήθηκε κατά 1,4% σε ετήσια βάση το τρίτο τρίμηνο του 2025, έναντι 1,3% το αντίστοιχο τρίμηνο του 2024. Η αξία των εξαγωγών της ΕΕ προς τις ΗΠΑ σημείωσε άνοδο 15,4% τον Σεπτέμβριο, παρά την ενίσχυση του ευρώ έναντι του δολαρίου, η οποία καθιστά τα ευρωπαϊκά προϊόντα ακριβότερα στην αμερικανική αγορά. Το πλεόνασμα της ΕΕ στο εμπορικό ισοζύγιο με τις ΗΠΑ αυξήθηκε τον ίδιο μήνα.
Στο εννεάμηνο Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου, οι εξαγωγές προς τις ΗΠΑ αυξήθηκαν κατά 9,4%, ενώ το πλεόνασμα της ΕΕ στο διμερές εμπορικό ισοζύγιο ενισχύθηκε περαιτέρω. Η αξία των ελληνικών εξαγωγών προς τις ΗΠΑ κατέγραψε ήπια αύξηση 1,7% το ίδιο διάστημα, σύμφωνα με τον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Εξαγωγέων. Συνολικά, οι ελληνικές εξαγωγές, εξαιρουμένων των καυσίμων, αυξήθηκαν 2,7% έως τον Οκτώβριο, ενώ το εμπορικό έλλειμμα της χώρας μειώθηκε κατά 6%.
Παρά το μικρό χρονικό διάστημα από την επιβολή των δασμών, οι ευρωπαϊκές εξαγωγές επέδειξαν ανθεκτικότητα. Αυτό αποδίδεται κυρίως στη συμφωνία με τις ΗΠΑ, που περιόρισε τους δασμούς στο 15% για τα περισσότερα ευρωπαϊκά προϊόντα, έναντι 20% ή 25% που είχε αρχικά προταθεί. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχώρησε σε νέες εμπορικές συμφωνίες με άλλες χώρες, ενώ η αμερικανική οικονομία δυσκολεύτηκε να αντικαταστήσει τις ευρωπαϊκές εισαγωγές σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Ενίσχυση κινεζικών εξαγωγών και εμπορικό έλλειμμα ΕΕ
Ωστόσο, οι αμερικανικοί δασμοί είχαν συνέπειες στις ευρωπαϊκές εισαγωγές, ιδιαίτερα από την Κίνα. Τα στοιχεία της κινεζικής τελωνειακής υπηρεσίας δείχνουν ότι οι εξαγωγές της Κίνας προς την ΕΕ αυξήθηκαν κατά 14,8% τον Νοέμβριο σε ετήσια βάση, ξεπερνώντας τη συνολική αύξηση των κινεζικών εξαγωγών. Η ανατίμηση του ευρώ έναντι του γουάν συνέβαλε επίσης σε αυτή την εξέλιξη.
Οι εισαγωγές από την Κίνα αφορούν κυρίως προϊόντα υψηλής αξίας, όπως ηλεκτρονικές συσκευές, αυτοκίνητα, ρομπότ και ημιαγωγούς, διευρύνοντας το εμπορικό έλλειμμα της ΕΕ, το οποίο εκτιμάται ότι φέτος θα ξεπεράσει τα 300 δισ. ευρώ.
Η τάση αυτή επιβεβαιώνει τις ανησυχίες που είχαν διατυπωθεί από την έναρξη του εμπορικού πολέμου ΗΠΑ-Κίνας. Η Κίνα φαίνεται να αντισταθμίζει τις απώλειες από τις ΗΠΑ, αυξάνοντας τις εξαγωγές της προς την Ευρώπη. Είναι χαρακτηριστικό ότι η Κίνα σημείωσε πλεόνασμα-ρεκόρ στο εμπορικό της ισοζύγιο, ξεπερνώντας το 1 τρις. δολάρια στο ενδεκάμηνο Ιανουαρίου-Νοεμβρίου, γεγονός που οδηγεί αναλυτές να τη θεωρούν ως τη μεγάλη κερδισμένη του εμπορικού πολέμου.
Η Κίνα γνωρίζει ότι η συνέχιση της αύξησης των εξαγωγών της ενδέχεται να προκαλέσει αντιδράσεις και εμπορικά αντίμετρα. Για αυτόν τον λόγο, έχει καλέσει άλλες χώρες να αποφύγουν την αύξηση δασμών και εμπορικών εμποδίων. Το Μεξικό επέβαλε πρόσφατα δασμούς έως 50% σε προϊόντα από την Κίνα και άλλες ασιατικές χώρες, ενώ ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, σύμφωνα με δημοσιεύματα, προειδοποίησε τον Κινέζο ομόλογό του Σι Τζινπίνγκ ότι η ΕΕ θα εξετάσει την επιβολή δασμών αν η Κίνα δεν περιορίσει το εμπορικό της πλεόνασμα.
Σύμφωνα με αναλυτές, η Κίνα διατηρεί σημαντικό πλεονέκτημα, καθώς ελέγχει τη μεγαλύτερη παραγωγή σπάνιων γαιών παγκοσμίως, περιορίζοντας τα περιθώρια αντίδρασης της Ευρώπης και των ΗΠΑ. Παράλληλα, η γενική διευθύντρια του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, κάλεσε την Κίνα να ενισχύσει την εγχώρια ζήτηση, υπογραμμίζοντας ότι μια τόσο μεγάλη οικονομία δεν μπορεί να στηρίζεται διαρκώς σε εμπορικά πλεονάσματα.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
