Η κυβερνοασφάλεια των μικρομεσαίων επιχειρήσεων περιορίζεται στο... antivirus

Η κυβερνοασφάλεια αναδεικνύεται πλέον σε κρίσιμο παράγοντα για τη βιωσιμότητα του ψηφιακού μετασχηματισμού των ελληνικών μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

Την ώρα που οι ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις επιταχύνουν την ψηφιακή τους μετάβαση, υιοθετώντας ολοένα περισσότερες εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης, υπηρεσίες cloud και εργαλεία ηλεκτρονικών συναλλαγών, η κυβερνοασφάλεια ακολουθεί αντίθετη πορεία, δημιουργώντας ένα επικίνδυνο κενό στην προστασία τους από τις ψηφιακές απειλές.

Όπως χαρακτηριστικά τόνισε ο καθηγητής της Σχολής Διοίκησης του Πανεπιστημίου Λευκωσίας UNIC-Athens & Ιδρυτής Εργαστηρίου ELTRUN/ΟΠΑ, κ. Γιώργος Δουκίδης στην παρουσίαση της έρευνας που πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με την TELEKOM, «η κυβερνοασφάλεια πρέπει να αντιμετωπίζεται ως προϋπόθεση ανάπτυξης και όχι ως δευτερεύον κόστος».

Παρά την αυξανόμενη εξάρτησή τους από την τεχνολογία, τρεις στις δέκα μικρομεσαίες επιχειρήσεις δεν δηλώνουν χρήση μέτρων κυβερνοασφάλειας, ενώ ακόμη και όσες διαθέτουν προστασία περιορίζονται σε μεγάλο βαθμό στις βασικές λύσεις, όπως τα προγράμματα antivirus.

Το πιο ανησυχητικό είναι ότι η κατάσταση όχι μόνο δεν βελτιώνεται, αλλά επιδεινώνεται σταθερά τα τελευταία χρόνια, την ίδια στιγμή που οι επιχειρήσεις μεταφέρουν όλο και περισσότερες δραστηριότητες στο ψηφιακό περιβάλλον.

Περισσότερη ψηφιοποίηση, λιγότερη προστασία

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, το ποσοστό των επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν μέτρα ψηφιακής ασφάλειας έχει υποχωρήσει στο 70% το 2026, από 77% το 2024 και 86% το 2022.

Όπως επισημάνθηκε κατά την παρουσίαση των αποτελεσμάτων, «η ψηφιακή ασφάλεια υποχωρεί, δημιουργώντας επιχειρηματικό κίνδυνο. Η ψηφιοποίηση χωρίς αντίστοιχη προστασία αυξάνει την έκθεση των επιχειρήσεων».

Το εύρημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα αν ληφθεί υπόψη ότι η έρευνα αφορά επιχειρήσεις με 1 έως 50 εργαζομένους, οι οποίες αποτελούν τη συντριπτική πλειονότητα των επιχειρήσεων της χώρας.

Η εικόνα της κυβερνοασφάλειας έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη συνολική πορεία ψηφιοποίησης των ελληνικών επιχειρήσεων.

Σύμφωνα με την έρευνα, το μέσο ποσοστό χρήσης 16 ψηφιακών εργαλείων και υποδομών αυξήθηκε στο 55% το 2026, από 49% το 2024, ξεπερνώντας για πρώτη φορά το 50%.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη καταγράφει τη μεγαλύτερη ανάπτυξη, με τη χρήση της να εκτοξεύεται στο 45%, από 13% πριν από δύο χρόνια.

Παράλληλα, η χρήση υπηρεσιών cloud αυξάνεται στο 39%, από 31%, ενώ το 71% των επιχειρήσεων πραγματοποιεί ψηφιακές διαφημιστικές καμπάνιες και το 78% διαθέτει παρουσία στα κοινωνικά δίκτυα.

Το 27% των επιχειρήσεων διαθέτει ηλεκτρονικό κατάστημα, με τις ηλεκτρονικές πωλήσεις να αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία για όσες δραστηριοποιούνται στο ηλεκτρονικό εμπόριο, δημιουργώντας νέες δυνατότητες ανάπτυξης, αλλά ταυτόχρονα αυξάνει τον αριθμό των ψηφιακών συστημάτων, λογαριασμών και δεδομένων που χρειάζονται προστασία.

Μια μικρή επιχείρηση που χρησιμοποιεί ηλεκτρονικό κατάστημα, υπηρεσίες cloud, ψηφιακές πληρωμές και εφαρμογές επικοινωνίας με πελάτες εξαρτά πλέον σημαντικό μέρος της καθημερινής λειτουργίας της από συστήματα που μπορούν να αποτελέσουν στόχο κυβερνοεπιθέσεων.

Στο antivirus σταματά η κυβερνοασφάλεια

Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί και το είδος των μέτρων προστασίας που χρησιμοποιούν οι επιχειρήσεις, καθώς η επένδυση στην προστασία τους δεν ακολουθεί τον ίδιο ρυθμό.

Σύμφωνα με την παρουσίαση, το 95% των επιχειρήσεων που δηλώνουν ότι διαθέτουν μέτρα κυβερνοασφάλειας χρησιμοποιεί antivirus, γεγονός που δείχνει ότι η προστασία εξακολουθεί να στηρίζεται κυρίως στις βασικές εφαρμογές.

Τα προγράμματα προστασίας από κακόβουλο λογισμικό αποτελούν απαραίτητο εργαλείο, αλλά δεν αρκούν από μόνα τους για την αντιμετώπιση των σύγχρονων ψηφιακών κινδύνων.

Οι επιθέσεις δεν περιορίζονται πλέον στην εγκατάσταση ενός ιού σε έναν υπολογιστή.

Η υποκλοπή κωδικών πρόσβασης, τα παραπλανητικά μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, η παραβίαση εταιρικών λογαριασμών, οι επιθέσεις ransomware και η εκμετάλλευση αδυναμιών σε διαδικτυακές υπηρεσίες αποτελούν διαφορετικές μορφές απειλών που απαιτούν περισσότερα επίπεδα προστασίας.

Για μια μικρομεσαία επιχείρηση, μια επιτυχημένη επίθεση μπορεί να οδηγήσει όχι μόνο σε απώλεια δεδομένων, αλλά και σε διακοπή λειτουργίας, αδυναμία εξυπηρέτησης πελατών και πρόσθετο οικονομικό κόστος.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο για επιχειρήσεις που δεν διαθέτουν εξειδικευμένο προσωπικό πληροφορικής ή οργανωμένες διαδικασίες αντιμετώπισης περιστατικών.

Η έρευνα δεν καταγράφει τον αριθμό των κυβερνοεπιθέσεων που έχουν δεχθεί οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις. Αποτυπώνει, όμως, ένα σαφές έλλειμμα στην υιοθέτηση μέτρων προστασίας, το οποίο αποκτά μεγαλύτερη σημασία όσο αυξάνεται η χρήση ψηφιακών υπηρεσιών.

Μεγάλο πρόβλημα η έλλειψη γνώσεων

Πίσω από την υποχώρηση της κυβερνοασφάλειας βρίσκεται και μια ευρύτερη αδυναμία των μικρομεσαίων επιχειρήσεων να παρακολουθήσουν τις τεχνολογικές εξελίξεις.

Η ίδια έρευνα δείχνει ότι η ανεπαρκής εκπαίδευση του προσωπικού αποτελεί πλέον το σημαντικότερο εμπόδιο για την ψηφιακή αναβάθμιση, με ποσοστό 47%, έναντι 27% το 2024.

Ακολουθεί η ελλιπής ενημέρωση, με 44%, ενώ το κόστος των επενδύσεων υποχωρεί στην τρίτη θέση. Παράλληλα, μόλις το 16% των επιχειρήσεων δηλώνει ότι διαθέτει επαρκείς ψηφιακές γνώσεις σε μεγάλο βαθμό.

Τα στοιχεία αυτά αφορούν συνολικά τον ψηφιακό μετασχηματισμό και όχι αποκλειστικά την κυβερνοασφάλεια. Ωστόσο, αναδεικνύουν το περιβάλλον μέσα στο οποίο οι μικρές επιχειρήσεις καλούνται να προστατεύσουν τα συστήματά τους.

Όπως υπογραμμίστηκε, «το πρόβλημα μετατοπίζεται από το κόστος στην έλλειψη γνώσης, δεξιοτήτων και οργανωσιακής ετοιμότητας».

Η απόκτηση ενός προγράμματος ασφαλείας δεν εξασφαλίζει από μόνη της επαρκή προστασία, εάν οι εργαζόμενοι δεν γνωρίζουν πώς να αναγνωρίζουν ύποπτα μηνύματα, να διαχειρίζονται με ασφάλεια τους κωδικούς πρόσβασης ή να αντιδρούν σε μια πιθανή παραβίαση.

Αντίστοιχα, η μετάβαση στο cloud απαιτεί κατανόηση των ρυθμίσεων πρόσβασης, της διαχείρισης δεδομένων και των ευθυνών που εξακολουθεί να έχει η ίδια η επιχείρηση για την προστασία των πληροφοριών της.

Η έλλειψη κατάλληλων δεξιοτήτων μπορεί έτσι να περιορίσει τα οφέλη των ψηφιακών επενδύσεων και να δημιουργήσει πρόσθετους επιχειρηματικούς κινδύνους.

Αυξάνονται οι προοπτικές επενδύσεων

Παρά τη συνολική υποχώρηση στη χρήση μέτρων κυβερνοασφάλειας, η έρευνα καταγράφει ένα στοιχείο που δημιουργεί περιθώρια αισιοδοξίας.

Το ποσοστό των επιχειρήσεων που δηλώνουν πρόθεση επένδυσης στην κυβερνοασφάλεια αυξάνεται στο 25%, από 20% το 2024, αναδεικνύοντας ότι ένα μεγαλύτερο μέρος της αγοράς αρχίζει να αναγνωρίζει την ανάγκη ενίσχυσης της προστασίας του.

Ωστόσο, η απόσταση ανάμεσα στην πρόθεση και στην πραγματική υλοποίηση παραμένει σημαντική. Η αύξηση του ενδιαφέροντος δεν έχει ακόμη αποτυπωθεί σε αντίστοιχη ενίσχυση της χρήσης μέτρων ασφαλείας, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη για πιο συστηματικές παρεμβάσεις.

Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, η κυβερνοασφάλεια συχνά αντιμετωπίζεται ως μια πρόσθετη τεχνολογική δαπάνη, χωρίς άμεσα ορατή απόδοση.

Σε αντίθεση με ένα ηλεκτρονικό κατάστημα ή μια ψηφιακή διαφημιστική καμπάνια, που μπορούν να συνδεθούν με νέες πωλήσεις, η επένδυση στην ασφάλεια αποσκοπεί κυρίως στην αποτροπή μελλοντικών ζημιών.

Αυτό μπορεί να δυσκολεύει την ιεράρχησή της, ιδιαίτερα σε μια περίοδο αυξημένου λειτουργικού κόστους και περιορισμένων διαθέσιμων πόρων.