Σημαντική αποδοχή καταγράφει το πρόγραμμα «Προλαμβάνω» σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Ινστιτούτου Πολιτικής Υγείας, που πραγματοποιήθηκε τον Ιανουάριο του 2026. Όπως επισημαίνει ο επικεφαλής της έρευνας, καθηγητής Πολιτικής Υγείας και κοσμήτορας της Σχολής Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, Κυριάκος Σουλιώτης, το πρόγραμμα συγκεντρώνει μία από τις υψηλότερες βαθμολογίες ανάμεσα στις υγειονομικές μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών. Περίπου το 90% των πολιτών το θεωρούν απαραίτητο και ωφέλιμο.
Η συμμετοχή υπερβαίνει το 50% των δικαιούχων, σύμφωνα με τον κ. Σουλιώτη, αν και τα προγράμματα δεν ξεκίνησαν ταυτόχρονα και οι πληθυσμιακές ομάδες-στόχοι διαφέρουν. Αυτό καθιστά τους απόλυτους αριθμούς σχετικούς, ωστόσο η τάση παραμένει θετική.
Αναφορικά με τη μείωση νοσηρότητας, νοσηλειών και θνησιμότητας, ο καθηγητής σημειώνει ότι είναι ακόμα νωρίς για σαφή συμπεράσματα. Ωστόσο, διεθνή δεδομένα και βιβλιογραφία επιβεβαιώνουν τη θετική επίδραση τέτοιων προγραμμάτων σε αυτούς τους δείκτες.
Οφέλη για την υγεία και την οικονομία
Σύμφωνα με μελέτες από τις ΗΠΑ, οι προληπτικοί έλεγχοι για καρκίνο μαστού, παχέος εντέρου, τραχήλου μήτρας και πνεύμονα έχουν προσφέρει επιπλέον 12,2 - 16,2 εκατομμύρια έτη ζωής, ακόμη και χωρίς καθολική συμμετοχή του πληθυσμού-στόχου.
Όπως ανακοινώθηκε πρόσφατα από το Υπουργείο Υγείας, πάνω από 120.000 άτομα εντοπίστηκαν εγκαίρως με ευρήματα μέσω της συμμετοχής τους στο πρόγραμμα. Αυτό οδήγησε σε περαιτέρω έλεγχο και ενδεχομένως σε θεραπευτική παρέμβαση, ανάλογα με τα αποτελέσματα.
Αν και ο οικονομικός αντίκτυπος δεν έχει ακόμα υπολογιστεί, η εμπειρία άλλων χωρών δείχνει πως το πρόσημο είναι θετικό. Τα συστηματικά προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου αποδεικνύονται αποδοτικά συγκριτικά με τη μη εφαρμογή τους. Ενδεικτικά, στην Ευρώπη η διενέργεια μαστογραφίας κάθε δύο χρόνια σε γυναίκες 50-69 ετών έχει κόστος 3.000-8.000 ευρώ ανά Ποιοτικώς Σταθμισμένο Έτος Ζωής (QALY), καθιστώντας το πρόγραμμα ιδιαίτερα συμφέρον.
Η πρόληψη αποτελεί επένδυση που απαιτεί αρχική χρηματοδότηση, ενώ τα οφέλη εμφανίζονται μεσοπρόθεσμα. Αυτός είναι και ένας λόγος που η πρόληψη δεν ήταν προτεραιότητα για την πολιτική ηγεσία στο παρελθόν, παρά την αναγνώριση της αξίας της από την κοινωνία. Σύμφωνα με τον καθηγητή, η κοινωνία προηγήθηκε του πολιτικού συστήματος, οδηγώντας τελικά στη σημερινή ευρεία αποδοχή του προγράμματος.
Από ουραγοί, πρωτοπόροι στην πρόληψη
Το βασικό στοίχημα για το πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου ήταν η συμμετοχή, όπως σημειώνει ο κ. Σουλιώτης. Ήδη πάνω από 5 εκατομμύρια πολίτες έχουν επωφεληθεί, με αυξητική τάση. Αυτή η επιτυχία αποδίδεται στην απόφαση της Πολιτείας να δώσει προτεραιότητα στην πρόληψη, ένα θέμα που για χρόνια παρέμενε στο περιθώριο.
Η Ελλάδα, αν και υστερούσε διαχρονικά στον τομέα της πρόληψης, πλέον αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση. Η χώρα έχει βραβευθεί από τα Ηνωμένα Έθνη και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας για το πρόγραμμα «Προλαμβάνω», που λειτουργεί χωρίς οικονομικά ή διαδικαστικά εμπόδια για τους πολίτες.
Μέχρι πρόσφατα, η πρόληψη αντιμετωπιζόταν ως "πολυτέλεια" και συσχετιζόταν με την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, τομέα όπου η Ελλάδα εμφάνιζε υστέρηση σε σχέση με άλλες χώρες.
Η κουλτούρα της πρόληψης
Βασικός στόχος των προγραμμάτων είναι η διάδοση μιας κουλτούρας πρόληψης, η οποία αναμένεται να αποδώσει σημαντικά οφέλη μακροπρόθεσμα. Ο κ. Σουλιώτης εκτιμά ότι η πολιτική υγείας μετατοπίζεται πλέον από την αντιμετώπιση της ασθένειας στη διατήρηση της υγείας του πληθυσμού μέσα από δράσεις πρόληψης.
Η πορεία και τα αποτελέσματα των προγραμμάτων πρόληψης
Η Ελλάδα ξεκίνησε συστηματικά τα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου το 2022, με το πρόγραμμα για την πρόληψη του καρκίνου του μαστού «Φώφη Γεννηματά». Μέχρι τότε, υπήρχαν μόνο πιλοτικές δράσεις, χωρίς να εξελιχθούν σε εθνικής εμβέλειας προγράμματα. Η αλλαγή αυτή αποδίδεται στην αναγνώριση της αξίας της πρόληψης και στη βελτίωση του σχεδιασμού, της χρηματοδότησης και της αξιολόγησης των δράσεων.
Το πρόγραμμα «Προλαμβάνω» βασίζεται σε επιστημονική τεκμηρίωση, χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, και αξιοποιεί ψηφιακά μέσα για την ενημέρωση και παραπομπή των πολιτών. Η αποστολή παραπεμπτικών μέσω SMS έχει διευκολύνει σημαντικά τη συμμετοχή.
Η επιτυχία του προγράμματος φαίνεται και από το γεγονός ότι το 90% των πολιτών το θεωρεί απαραίτητο, ενώ σε ετήσια έρευνα του Ινστιτούτου Πολιτικής Υγείας, η πρόληψη βρίσκεται σταθερά στις πρώτες προτεραιότητες των πολιτών για το σύστημα υγείας.
Παράλληλα, η διεθνής εμπειρία επιβεβαιώνει ότι οι προληπτικοί έλεγχοι συμβάλλουν σε έγκαιρη διάγνωση και καλύτερες εκβάσεις για τους συμμετέχοντες. Αν και είναι νωρίς για να αποτυπωθούν πλήρως τα οφέλη στη νοσηρότητα και θνησιμότητα στη χώρα μας, τα πρώτα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
