Χιλιάδες πολίτες στα Τίρανα διαδήλωσαν για τέταρτο συνεχές βράδυ, φωνάζοντας το σύνθημα «Η Αλβανία δεν είναι για πούλημα!», ζητώντας την αναστολή του τουριστικού σχεδίου του Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρού του Ντόναλντ Τραμπ. Οι κινητοποιήσεις, που αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη συμμετοχή, στρέφονται κατά της προγραμματισμένης ανάπτυξης στη νότια Αλβανία.
Οι διαδηλωτές, ντυμένοι με μπλουζάκια στα χρώματα της αλβανικής σημαίας, καταγγέλλουν το σχέδιο ανέγερσης πολυτελών ξενοδοχείων στην προστατευόμενη περιοχή Βιόσα-Νάρτα. Η περιοχή, στο δέλτα του ποταμού Βιόσα (Αώος), αποτελεί σημαντικό καταφύγιο άγριας ζωής, όπου φωλιάζει μεγάλος πληθυσμός ροζ φλαμίνγκο.
Τα πανό της διαδήλωσης έφεραν συνθήματα όπως «Εντι Ράμα παραιτήσου!», ενώ σε ορισμένα εμφανιζόταν σκίτσο του αλβανού πρωθυπουργού να παραδίδει κλειδιά στην Ιβάνκα Τραμπ. Το τουριστικό σχέδιο του ζεύγους αποκαλύφθηκε πριν από δύο χρόνια και παραμένει αντικείμενο έντονων συζητήσεων λόγω της περιορισμένης διαφάνειας που το περιβάλλει.
Το επενδυτικό σχέδιο και οι αντιδράσεις
Σύμφωνα με διαθέσιμες πληροφορίες και δημοσιεύσεις στο Instagram, το σχέδιο αφορά την ανάπτυξη συγκροτήματος ξενοδοχείων και βιλών στις ακτές της Βιόσα/Νάρτα, περίπου 150 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά των Τιράνων, καθώς και ενός πολυτελούς τουριστικού θερέτρου στο ακατοίκητο νησί Σαζάν, πρώην στρατιωτική βάση.
Στο τέλος του 2024, η αλβανική κυβέρνηση παραχώρησε στην Atlantic Incubation Partners LLC, που συνδέεται με το επενδυτικό ταμείο Affinity του Τζάρεντ Κούσνερ, το καθεστώς στρατηγικού επενδυτή. Η συγκεκριμένη ιδιότητα επιτρέπει επιτάχυνση διοικητικών διαδικασιών και υποστήριξη από διάφορα υπουργεία.
Η επένδυση στο νησί Σαζάν υπολογίζεται σε 1,4 δισ. ευρώ, ενώ ο Εντι Ράμα έχει αναφερθεί σε συνολικό σχέδιο ύψους «4 δισεκατομμυρίων ευρώ».
Περιβαλλοντικές και νομικές ανησυχίες
Οι επικρίσεις για το έργο εντείνονται, κυρίως από περιβαλλοντικές οργανώσεις που εκφράζουν φόβους για οικολογική καταστροφή και αδιαφανείς διαδικασίες. Η ταυτότητα των επενδυτών και ο ρόλος του κράτους στα χρηματοοικονομικά σχήματα παραμένουν ασαφείς.
Περισσότερες από 40 μη κυβερνητικές οργανώσεις είχαν ήδη απευθύνει επιστολή προς την κυβέρνηση τον Ιανουάριο, ζητώντας την αναστολή του έργου. Οι οργανώσεις επισημαίνουν κινδύνους για το περιβάλλον και εγείρουν ερωτήματα σχετικά με την προέλευση των κεφαλαίων και τη νομιμότητα των διαδικασιών αγοράς γης.
Η περιοχή αποτελεί αντικείμενο μακροχρόνιων διαφορών ιδιοκτησίας, που ανάγονται στην κατάργηση της ιδιωτικής περιουσίας το 1945 επί Εμβέρ Χότζα και τις μεταβατικές περιόδους της δεκαετίας του 1990. Πολλές οικογένειες διεκδικούν ακόμη την αποκατάσταση των περιουσιών τους.
«Να προστατέψουμε την Αλβανία για τα παιδιά μας»
Η έναρξη των προπαρασκευαστικών εργασιών, με εκσκαφές και περιφράξεις που απέκλεισαν την πρόσβαση στην παραλία, πυροδότησε νέο κύμα αντιδράσεων. Οι διαδηλωτές ζητούν την κατάργηση του νόμου περί στρατηγικών επενδυτών και την επαναφορά του καθεστώτος προστασίας της περιοχής.
Η Λουτσιάνα Κοκάι, υπερασπιστής ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δήλωσε ότι και η ίδια αντιμετωπίζει ανάλογο πρόβλημα στη βόρεια Αλβανία, όπου «ένας μεγάλος επενδυτής» επιχειρεί να καταχραστεί γη με πλαστά έγγραφα. Όπως τόνισε, «το θέμα είναι να προστατέψουμε την Αλβανία για τα παιδιά μας».
Άλλη διαδηλώτρια, η Ετλέβα Μέρκο, απέρριψε τις κατηγορίες του Εντι Ράμα ότι οι κινητοποιήσεις είναι αντικυβερνητικές: «Δεν είμαστε αντίθετοι με την ανάπτυξη της Αλβανίας... είμαστε υπέρ της διαφάνειας και κατά της οικοδόμησης στις προστατευμένες περιοχές».
Έρευνα για το καθεστώς προστασίας
Υπό την πίεση των διαμαρτυριών, η ειδική εισαγγελία κατά της διαφθοράς (SPAK) ξεκίνησε έρευνα για την αλλαγή του καθεστώτος προστασίας της περιοχής Βιόσα/Νάρτα και για την τροποποίηση του νομικού πλαισίου που επέτρεψε την υπογραφή συμβολαίων χωρίς δημόσιο διαγωνισμό. Η έρευνα εξετάζει επίσης την προέλευση των κεφαλαίων που χρησιμοποιήθηκαν για την αγορά των τίτλων ιδιοκτησίας.
Το SPAK επιβεβαίωσε την ύπαρξη της έρευνας, χωρίς ωστόσο να αποκαλύψει λεπτομέρειες.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
