Χωρίς προειδοποίηση, ισραηλινά μηχανήματα κατεδάφισαν χθες κτίρια στην έδρα της UNRWA στην ανατολική Ιερουσαλήμ, σύμφωνα με ανακοίνωση της Υπηρεσίας των Ηνωμένων Εθνών για τους Παλαιστίνιους Πρόσφυγες, η οποία έκανε λόγο για «επίθεση άνευ προηγουμένου».
Όπως δήλωσε εκπρόσωπος της UNRWA, οι ισραηλινές δυνάμεις εισέβαλαν στο συγκρότημα λίγο μετά τις 07:00 το πρωί, απομακρύνοντας τους φύλακες. Η εγκατάσταση δεν λειτουργούσε ήδη, καθώς το Ισραήλ είχε απαγορεύσει δια νόμου κάθε δραστηριότητα της υπηρεσίας, επικαλούμενο υποτιθέμενες σχέσεις της με τη Χαμάς.
Η ισραηλινή κυβέρνηση θεωρεί ότι η απαγόρευση ισχύει και στην ανατολική Ιερουσαλήμ, περιοχή που κατέχει από το 1967 και έχει προσαρτήσει, ενέργεια που, σύμφωνα με τον ΟΗΕ, παραβιάζει το διεθνές δίκαιο.
Φωτογραφικό υλικό από το AFP κατέγραψε την κατεδάφιση τουλάχιστον ενός κτιρίου του συγκροτήματος, στο οποίο κυμάτιζε η ισραηλινή σημαία, παρουσία ισραηλινών πολιτικών.
Ο εκπρόσωπος της UNRWA, Τζόναθαν Φάουλερ, χαρακτήρισε το περιστατικό ως «σοβαρή παραβίαση του διεθνούς δικαίου και των προνομίων και ασυλιών των Ηνωμένων Εθνών». Προειδοποίησε επίσης πως «αυτό που υπέστη σήμερα η UNRWA μπορεί αύριο να το υποστεί οποιοσδήποτε άλλος διεθνής οργανισμός ή διπλωματική αποστολή».
Σύμφωνα με τον διευθυντή της UNRWA στη Δυτική Όχθη, Ρόναλντ Φρίντριχ, ενδέχεται να υπάρχει «πρόθεση των ισραηλινών αρχών να καταλάβουν τα εδάφη για οικοδόμηση οικισμών», καθώς η έδρα της υπηρεσίας περιβάλλεται ήδη από συνοικίες εποίκων.
Διπλωματικές αντιδράσεις και νομικές διαστάσεις
Το ισραηλινό υπουργείο Εξωτερικών υπεραμύνθηκε της «εφαρμογής της κείμενης ισραηλινής νομοθεσίας που αφορά την ‘UNRWA-Χαμάς’». Υποστηρίζει ότι υπάλληλοι της υπηρεσίας συμμετείχαν στην επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, η οποία αποτέλεσε την αφορμή για τον πόλεμο στη Γάζα.
Ο ΟΗΕ ανακοίνωσε τον Αύγουστο 2024 την απόλυση εννέα υπαλλήλων στη Γάζα, σημειώνοντας ότι η επιτροπή έρευνας δεν επαλήθευσε τις πληροφορίες που προσκόμισε το Ισραήλ για να στηρίξει τις κατηγορίες.
Η ισραηλινή διπλωματία υποστηρίζει ότι το κτιριακό συγκρότημα «δεν έχαιρε καμιάς ασυλίας και η κατάσχεσή του έγινε σύμφωνα με το ισραηλινό και το διεθνές δίκαιο». Αντίθετα, η UNRWA τονίζει πως πρόκειται για «εγκατάσταση των Ηνωμένων Εθνών» που προστατεύεται από τη Σύμβαση για τα προνόμια και τις ασυλίες του ΟΗΕ.
Η UNRWA εκμισθώνει την έδρα της στην ανατολική Ιερουσαλήμ από την Ιορδανία από το 1952, χωρίς διακοπή.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, καταδίκασε την ενέργεια, χαρακτηρίζοντάς την «εντελώς απαράδεκτη» και αντίθετη με τις διεθνείς υποχρεώσεις του Ισραήλ.
Αντιδράσεις και ιστορικό πλαίσιο
Η Παλαιστινιακή Αρχή προειδοποίησε για «εσκεμμένη κλιμάκωση» και κατηγόρησε το Ισραήλ για «συστηματική επίθεση» κατά της UNRWA και του διεθνούς συστήματος προστασίας των παλαιστινίων προσφύγων.
Το προσφυγικό καθεστώς, που μεταβιβάζεται από γενιά σε γενιά, συνδέεται με το δικαίωμα επιστροφής – ένα από τα πιο σύνθετα ζητήματα της ισραηλινοπαλαιστινιακής σύγκρουσης, το οποίο το Ισραήλ απορρίπτει.
Η UNRWA ιδρύθηκε το 1949 και παρέχει βοήθεια σε περίπου 5,9 εκατομμύρια παλαιστίνιους πρόσφυγες, διαχειριζόμενη κυρίως κέντρα υγείας και εκπαιδευτικές δομές σε κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη, Λίβανο, Συρία και Ιορδανία.
Ο υπουργός Εσωτερικής Ασφαλείας του Ισραήλ, Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ, βρέθηκε στο σημείο, χαρακτηρίζοντας τη μέρα «ιστορική» και σημαντική για τη διακυβέρνηση της Ιερουσαλήμ.
Υπενθυμίζεται ότι τον Δεκέμβριο, η UNRWA είχε καταγγείλει κατάσχεση υλικού της από τις ισραηλινές αρχές στην ίδια εγκατάσταση, ενώ η ισραηλινή αστυνομία είχε συνδέσει την ενέργεια με αποπληρωμή χρεών.
Μετά την έναρξη του πολέμου στη Γάζα, οι ισραηλινές αρχές έχουν κηρύξει τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ και τον γενικό επίτροπο της UNRWA ως ανεπιθύμητα πρόσωπα στο Ισραήλ.