Γερμανία: Κυβερνητική κρίση με αφορμή το Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο

Η γερμανική κυβέρνηση αντιμετωπίζει την πρώτη μεγάλη δοκιμασία συνοχής της, μόλις δύο μήνες ύστερα από τον σχηματισμό του κυβερνητικού συνασπισμού. Η εκλογή ανώτατων δικαστών στο Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο μετατράπηκε σε επίκεντρο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης ανάμεσα στην Χριστιανική Ένωση (CDU/CSU) και το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD), δημιουργώντας ρωγμές στην αμοιβαία εμπιστοσύνη των εταίρων και αμφισβητώντας το κύρος του θεσμού, που παραδοσιακά παραμένει υπεράνω κομματικών διενέξεων. Στην κρίση παρενέβη και ο ομοσπονδιακός πρόεδρος, κάνοντας λόγο για «πλήγμα» που επέφερε η ίδια η κυβέρνηση στον εαυτό της.

Κεντρικό πρόσωπο της διαμάχης είναι η Φράουκε Μπρόζιους-Γκέρσντορφ, διακεκριμένη καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο του Πότσνταμ, υποψήφια του SPD για το Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο. Μαζί με την κ. Μπρόζιους-Γκέρσντορφ, δύο ακόμη νομικοί προτάθηκαν να καλύψουν τις τρεις κενές θέσεις του ανώτατου θεσμού.

Εκλογή-σταθμός για το Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο

Παραδοσιακά, η διαδικασία επιλογής δικαστών θεωρείται τυπική, όμως αυτή τη φορά εξελίχθηκε σε σημείο τριβής: λίγες ώρες πριν την κρίσιμη ψηφοφορία, στελέχη της CDU/CSU αμφισβήτησαν την υποψηφιότητα της κ. Μπρόζιους-Γκέρσντορφ, αν και ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς είχε προηγουμένως συναινέσει. Ο επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας της Ένωσης, Γενς Σπαν, απαίτησε την απόσυρση του ονόματος της υποψήφιας από τη διαδικασία υπαπειλώντας αποχή και πολιτική ένταση. Μετά την επιμονή του SPD, η ψηφοφορία ανεστάλη και μεταφέρθηκε στο μέλλον, καθώς η συγκεκριμένη συνεδρίαση ήταν και η τελευταία πριν από τη θερινή διακοπή.

Σε αυτό το ήδη τεταμένο κλίμα, κύκλοι της CDU/CSU αλλά και της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) αμφισβήτησαν δημόσια την ικανότητα της κ. Μπρόζιους-Γκέρσντορφ, χαρακτηρίζοντάς την «αριστερή ακτιβίστρια» λόγω των φιλελεύθερων θέσεών της σε κοινωνικά θέματα, ενώ παράλληλα εμφανίστηκαν καταγγελίες για λογοκλοπή στη διδακτορική της διατριβή — ισχυρισμοί που, όπως ανέφερε το Der Spiegel, αποδείχθηκαν «στημένοι» ακόμη και για στελέχη του CDU.

Πολιτικές προεκτάσεις της αντιπαράθεσης και το διακύβευμα για τη Γερμανία

Εσωτερικά στη Χριστιανική Ένωση επιβλήθηκε σιγή, με στόχο την εσωτερική συνεννόηση. Ωστόσο, τα υπόλοιπα κόμματα και το SPD προχώρησαν σε δημόσιες παρεμβάσεις. Ο γραμματέας της Κ.Ο. του SPD, Ντιρκ Βίζε, έκανε λόγο για «κυνήγι μαγισσών», ενώ η πρόεδρος του Ομοσπονδιακού Συμβουλίου, Ανκε Ρέλινγκερ, χαρακτήρισε τη διαδικασία «εξαιρετικά ατυχή» που βλάπτει τόσο την υποψήφια όσο και τη φήμη του θεσμού. Από την πλευρά της AfD, η Αλίς Βάιντελ κατηγόρησε το CDU για μυστικές συμφωνίες με το SPD, υποβαθμίζοντας τους θεσμούς.

Ο ομοσπονδιακός πρόεδρος Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάιερ παρενέβη δηλώνοντας: «ο συνασπισμός έχει σίγουρα πλήξει τον ίδιο τον εαυτό του». Τόνισε επίσης ότι η καθυστέρηση λήψης των αποφάσεων επιδρά αρνητικά στην αξιοπιστία του κοινοβουλίου και τη λειτουργικότητα του ανώτατου συνταγματικού θεσμού.

Η πολιτική κρίση εντείνεται, καθώς ο επικεφαλής της Κ.Ο. του SPD, Ματίας Μιρς, κατηγόρησε την Ένωση ότι «διέλυσε σκοπίμως το ανώτατο δικαστήριο», ισχυρισμό που απέρριψε ο υπουργός Εσωτερικών Αλεξάντερ Ντόμπριντ, επισημαίνοντας ότι η αποτυχία της τρέχουσας διαδικασίας δεν συνεπάγεται αυτομάτως βλάβη για το θεσμό.

Το SPD διατηρεί σαφή γραμμή στήριξης στην υποψήφιά του, με δημοσιεύματα να αναφέρουν ότι η κ. Μπρόζιους-Γκέρσντορφ σχεδιάζει να συζητήσει με βουλευτές της CDU/CSU προκειμένου να διασκεδάσει τις αμφιβολίες τους.

Εσωκομματικές πιέσεις και πολιτικές προοπτικές

Ακόμη και αν η υπόθεση καταλήξει σε συμφωνία, η συγκυβέρνηση έχει υποστεί ένα διακριτό πλήγμα στην μεταξύ τους εμπιστοσύνη και στη συνοχή του κυβερνητικού έργου. Κορυφαίος στόχος πολιτικής κριτικής γίνεται πλέον ο επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας της Ένωσης, Γενς Σπαν, που καλείται να αναλάβει πολιτικές ευθύνες υπό το βάρος και προηγούμενων σκανδάλων της πανδημίας. Αντίθετα, το ενδεχόμενο αποχώρησης του SPD από την κυβέρνηση απομακρύνεται, καθώς μια τέτοια εξέλιξη θα οδηγούσε σε πρόωρες εκλογές, την ώρα που οι δημοσκοπήσεις εμφανίζουν τους σοσιαλδημοκράτες σε χαμηλά επίπεδα δημοφιλίας (13-15%).