Η ψήφιση από τη Βουλή του νόμου για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act) σηματοδοτεί ένα νέο κεφάλαιο στην ψηφιακή πολιτική της χώρας. Το επίκεντρο μετατοπίζεται πλέον στη δημιουργία προϋποθέσεων για την ασφαλή και οργανωμένη αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα.
Η νέα νομοθεσία εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική που υπερβαίνει τη θέσπιση κανόνων χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης. Συνδέεται με την ανάπτυξη υπολογιστικών υποδομών, την αξιοποίηση δεδομένων, την ενίσχυση της έρευνας και της καινοτομίας, αλλά και τη διαμόρφωση θεσμών για τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου οικοσυστήματος τεχνητής νοημοσύνης.
Μετά από μια περίοδο εστίασης στον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους και τη μείωση της γραφειοκρατίας, η προσοχή στρέφεται πλέον στην αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης ως μοχλού για την παραγωγικότητα, την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα, πάντα με σεβασμό στα δικαιώματα των πολιτών.
Το πολιτικό στίγμα της πρωτοβουλίας έδωσε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου, σε δήλωσή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. Όπως ανέφερε, «Η ψήφιση του εθνικού πλαισίου για την Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελεί το θεμέλιο για την Ελλάδα της επόμενης δεκαετίας. Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει θέσει ως κεντρική προτεραιότητα να βγει η χώρα μπροστά στην ψηφιακή εποχή, διαμορφώνοντας ένα περιβάλλον που προσελκύει επενδύσεις και ενισχύει την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας. Με τον νόμο για το Ai Act, επιλέγουμε την καινοτομία με κανόνες. Δημιουργούμε ένα σταθερό ορίζοντα για τις επιχειρήσεις που, σε συνδυασμό με κορυφαίες υποδομές όπως ο υπερυπολογιστής "ΔΑΙΔΑΛΟΣ", και το Ai Factory "Pharos", μετατρέπουν τη χώρα σε τεχνολογικό κόμβο για τη νοτιοανατολική Ευρώπη». Ο υπουργός πρόσθεσε ότι «Η τεχνολογία αποκτά νόημα όταν επιστρέφει ως όφελος στην κοινωνία, όταν μεταφράζεται σε ταχύτερη εξυπηρέτηση με λιγότερη γραφειοκρατία για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις, όταν συμβάλλει στη δημιουργία νέων βιώσιμων ευκαιριών για την ανάπτυξη της χώρας».
Το πλαίσιο εφαρμογής του AI Act στην Ελλάδα
Ο νόμος οργανώνει το εθνικό πλαίσιο εφαρμογής του ευρωπαϊκού Κανονισμού, καθορίζοντας αρμόδιες εποπτικές αρχές, διαδικασίες συνεργασίας και μηχανισμούς εποπτείας και κυρώσεων. Δεν εισάγει νέους ευρωπαϊκούς κανόνες, αλλά καθορίζει πώς θα εφαρμοστούν οι προβλέψεις του Κανονισμού σε εθνικό επίπεδο.
Κεντρική αρχή του AI Act είναι η προσέγγιση βάσει κινδύνου. Οι υποχρεώσεις διαφοροποιούνται ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου που μπορεί να επιφέρει μια εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης στην υγεία, την ασφάλεια ή τα θεμελιώδη δικαιώματα. Έτσι, διαφορετικές απαιτήσεις ισχύουν για απλές εφαρμογές, όπως τα chatbots ενημέρωσης, και διαφορετικές για κρίσιμα συστήματα, όπως αυτά που χρησιμοποιούνται στην υγεία ή στην αξιολόγηση προσωπικού.
Υποδομές και δεδομένα στο επίκεντρο
Η εφαρμογή του νέου πλαισίου συνοδεύεται από την ανάπτυξη κρίσιμων υποδομών για την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης. Κομβικό ρόλο διαδραματίζει ο υπερυπολογιστής «ΔΑΙΔΑΛΟΣ», ο οποίος θα παρέχει υπολογιστικούς πόρους υψηλών επιδόσεων σε πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, δημόσιους φορείς και επιχειρήσεις, ενισχύοντας την ανάπτυξη καινοτόμων εφαρμογών.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στη διακυβέρνηση των δεδομένων, καθώς η αξιοπιστία των εφαρμογών εξαρτάται από την ποιότητα των δεδομένων. Η εφαρμογή του Data Governance Act, η επέκταση του data.gov.gr και οι πολιτικές διαχείρισης δεδομένων στοχεύουν στη δημιουργία ενός πλαισίου ασφαλούς αξιοποίησης, με σεβασμό στα προσωπικά δεδομένα και τα δικαιώματα των πολιτών.
Το AI Factory «Pharos» και ο συντονισμός της στρατηγικής
Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσεται και η δημιουργία του AI Factory «Pharos», που θα προσφέρει πρόσβαση σε προηγμένες υποδομές, τεχνογνωσία και εξειδικευμένα εργαλεία σε πανεπιστήμια, ερευνητές, νεοφυείς και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ενισχύοντας την παραγωγή καινοτομίας και την ανάπτυξη εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης.
Τον συντονισμό της εφαρμογής του νέου θεσμικού πλαισίου αναλαμβάνει το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, μέσω της Ειδικής Γραμματείας Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων, η οποία θα έχει την ευθύνη υλοποίησης της εθνικής στρατηγικής.
Όπως επισημαίνεται από το υπουργείο, η ψήφιση του νόμου αποτελεί μέρος ενός ολοκληρωμένου σχεδίου ανάπτυξης του ελληνικού οικοσυστήματος τεχνητής νοημοσύνης, που συνδυάζει θεσμικό πλαίσιο, υποδομές, δεδομένα, έρευνα και καινοτομία. Στόχος είναι η δημιουργία συνθηκών ώστε η Ελλάδα να αξιοποιήσει πλήρως τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας και τη θέση της στη νέα ψηφιακή εποχή.