Η εξωστρέφεια αναδεικνύεται σε βασικό μοχλό για τη μελλοντική ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας, καθώς οι διεθνείς αγορές μεταβάλλονται ταχύτατα. Σύμφωνα με νέα μελέτη της Εθνικής Τράπεζας, η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και η δημιουργία υψηλότερης προστιθέμενης αξίας διαμορφώνουν τις προοπτικές των ελληνικών εξαγωγών, παρά τις γεωπολιτικές και δασμολογικές πιέσεις που περιορίζουν τη συνολική τους δυναμική.
Η έκθεση επισημαίνει ότι, πίσω από τη συγκρατημένη συνολική εικόνα, η Ελλάδα συνεχίζει να κερδίζει έδαφος έναντι των Ευρωπαίων ανταγωνιστών της. Σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από ρευστότητα και αβεβαιότητα, η ανάλυση των πραγματικών παραγόντων που επηρεάζουν τις εξαγωγές αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Το νέο τεύχος «Τάσεις του Επιχειρείν» της Διεύθυνσης Οικονομικής Ανάλυσης της Εθνικής Τράπεζας, βασίζεται σε bottom-up ανάλυση εκατοντάδων εκατομμυρίων εξαγωγικών ροών, προκειμένου να εντοπίσει τους κινητήριους μοχλούς ή τα εμπόδια στην ανάπτυξη.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι τρεις βασικοί άξονες ανόδου των εξαγωγών τροφίμων: το γιαούρτι, το ακτινίδιο και η φράουλα. Η μελέτη δείχνει πως η ενίσχυση της εξωστρέφειας απαιτεί στοχευμένες στρατηγικές, που μετατρέπουν τα κέρδη όγκων και μεριδίων σε διατηρήσιμη εμπορική αξία.
Κατά το πρώτο πεντάμηνο του 2026, ο ρυθμός ανάπτυξης των ελληνικών εξαγωγών περιορίστηκε στο 0,2% σε αποπληθωρισμένους όρους, δηλαδή περίπου στο 1/10 της μέσης ετήσιας επίδοσης της προηγούμενης τριετίας. Η θετική μεταβολή βασίστηκε σε λιγότερους κλάδους και αγορές.
Δύο βασικοί πυλώνες λειτούργησαν ως σταθεροποιητές, σύμφωνα με την έρευνα:
• Η Ευρώπη αποτέλεσε τον κύριο μοχλό ανάπτυξης σε επίπεδο αγορών, με τη διείσδυση στη Δυτική και Ανατολική Ευρώπη να αντισταθμίζει τις πιέσεις από τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αμερική.
• Στο επίπεδο κλάδων, τα τρόφιμα ξεχώρισαν, αντισταθμίζοντας τις αρνητικές επιδόσεις των ορυκτών, των υφασμάτων και του ελαιόλαδου.
Παρά τη μέτρια συνολική επίδοση, η ανάλυση της Εθνικής Τράπεζας αναδεικνύει την υποκείμενη ανθεκτικότητα των ελληνικών εξαγωγών. Η Ελλάδα αύξησε ή διατήρησε το μερίδιό της σε 7 από τις 9 γεωγραφικές περιοχές και σε 9 από τους 11 κλάδους, ενώ το συνολικό μερίδιό της στις ευρωπαϊκές εξαγωγές αυξήθηκε σε 0,59% από 0,56%. Ακόμη και στη Βόρεια Αμερική, όπου οι εξαγωγές μειώθηκαν, η πτώση ήταν μικρότερη σε σύγκριση με τους Ευρωπαίους ανταγωνιστές.
Η ωρίμανση της ελληνικής εξωστρέφειας αποτυπώνεται στους τρεις βασικούς κινητήρες ανάπτυξης των τροφίμων: γιαούρτι, ακτινίδιο και φράουλα. Αυτά τα προϊόντα συνέβαλαν στα ¾ της ανόδου των εξαγωγών του κλάδου και στα ⅔ της αύξησης του μεριδίου του στην Ευρώπη.
Το γιαούρτι ακολουθεί στρατηγική εμβάθυνσης, εδραιώνοντας τη θέση του σε ώριμες αγορές της Δυτικής και Νότιας Ευρώπης. Ταυτόχρονα, διατηρεί ισχυρό πλεονέκτημα τιμής έναντι των ανταγωνιστών. Το ακτινίδιο διευρύνει τη γεωγραφική του παρουσία, περιορίζοντας την εξάρτηση από την Ιταλία και αποκτώντας άμεση πρόσβαση σε νέες αγορές, αν και στηρίζεται σε χαμηλότερες τιμές. Η φράουλα συνδυάζει αύξηση μεριδίων σε Ανατολική και Δυτική Ευρώπη με σταδιακή τιμολογιακή αναβάθμιση.
Το βασικό συμπέρασμα είναι πως κάθε εξαγωγικός κλάδος έχει διαφορετικές ανάγκες για να περάσει στο επόμενο στάδιο ανάπτυξης. Για κάποιους, το ζητούμενο είναι η πρόσβαση σε νέες αγορές, για άλλους η αύξηση της κλίμακας ή η ενίσχυση της αξίας που αποκομίζουν.
Η νέα μεθοδολογία της μελέτης επιτρέπει τη διάκριση μεταξύ ανάπτυξης μέσω premium και διείσδυσης μέσω χαμηλής τιμής, προσφέροντας πολύτιμα εργαλεία για την επιλογή επιχειρηματικών στρατηγικών και στοχευμένων παρεμβάσεων.
Η δυνατότητα αυτή αποκτά ιδιαίτερη αξία για την Ελλάδα, καθώς η εξαγωγική της βάση, αν και σχετικά ρηχή, παρουσιάζει έντονη κινητικότητα και σταδιακή ωρίμανση, διεισδύοντας σε νέες αγορές και εδραιώνοντας τη θέση της στις ήδη υπάρχουσες.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
