Παρά τις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις περί επανεκκίνησης και υλοποίησης της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας - Κύπρου, στην Κεντρική Υπηρεσία του υπουργείου Εξωτερικών σοβούν έντονες ανησυχίες για το ενδεχόμενο αντίδρασης της Άγκυρας αλλά και για τον ρόλο της Meridiam.
Η είσοδος της γαλλικής εταιρείας ως πλειοψηφικού μετόχου στην κοινοπραξία Great Sea Interconnector (GSI), αρμόδια για την περάτωση του καλωδίου (ο ΑΔΜΗΕ παραμένει στρατηγικός μέτοχος με 34% και φορέας τεχνικής υλοποίησης), παρουσιάστηκε από την κυβέρνηση ως καταλύτης επίλυσης των προβλημάτων, γεωπολιτικής και οικονομικοτεχνικής φύσεως.
Το υπουργείο Εξωτερικών, αν και συναρμόδιο, «εξοστρακίστηκε» από την διαπραγμάτευση και εντέλει την επίτευξη συμφωνίας με την Meridiam, η οποία καθοδηγήθηκε εξ ολοκλήρου από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, σε ανοιχτή γραμμή με το Μέγαρο Μαξίμου.
Τι δεν είδε και δεν έκανε το ΥΠΕΞ
Ενδεικτικό αυτού είναι ότι, σύμφωνα με άριστα πληροφορημένες πηγές, το υπουργείο Εξωτερικών και η αρμόδια Ειδική Νομική Υπηρεσία (ΕΝΥ) δεν έλαβαν ποτέ γνώση του περιεχομένου των δύο συμφωνιών (με Meridiam και Nexans) που υπογράφτηκαν για το καλώδιο, στις 5 Αυγούστου, στο Μέγαρο Μαξίμου.
Επιπλέον, ορισμένοι ανώτεροι διπλωματικοί κύκλοι εξέφραζαν την άποψη ότι η επένδυση της Meridiam θα έπρεπε να εξεταστεί από την υπηρεσία ελέγχου των άμεσων ξένων επενδύσεων (ΑΠΕ) του υπουργείου Εξωτερικών, λόγω της ευαισθησίας του ζητήματος.
Στην πραγματικότητα, οι έλεγχοι πραγματοποιούνται για επενδυτές από τρίτες χώρες εκτός ΕΕ ή ευρωπαϊκές εταιρείες που εικάζεται ότι λειτουργούν ως «βιτρίνα» για κεφάλαια προερχόμενα από κράτη όπως η Κίνα ή η Ρωσία.
Είναι γεγονός πως η Meridiam διατηρεί πολύ ισχυρά οικονομικά συμφέροντα στην Τουρκία. Οι επενδύσεις της στον τομέα της Υγείας υπολογίζονται πάνω από 1,5 δις.
Ταυτόχρονα, η γαλλική εταιρεία επιχειρεί να αποκτήσει δικαιώματα εκμετάλλευσης σε δύο γέφυρες του Βοσπόρου αλλά και σε εννέα κρατικούς αυτοκινητόδρομους με διόδια στη γειτονική χώρα.
Συνεννόηση Meridiam - Άγκυρας;
Υπό αυτό το πρίσμα, ανώτεροι διπλωματικοί αξιωματούχοι έκρουαν τον κώδωνα του κινδύνου ότι μια εταιρεία με τέτοιο (οικονομικό) αποτύπωμα εντός Τουρκίας θα μπορούσε να επιδιώξει συνεννόηση μαζί της για το καλώδιο, προκειμένου να αποφευχθεί επεισόδιο ανάλογο της Κάσου τον Ιούλιο του 2024.
Οι πρόσφατες αναφορές για «φόρμουλα» της Meridiam (Καθημερινή, 27/8), σύμφωνα με την οποία, η εταιρεία, πριν από την έναρξη των έρευνών, προτίθεται να στείλει επιστολή ενημέρωσης και στην Τουρκία (εκτός από Ελλάδα - Κύπρο), μοιάζει να επιβεβαιώνει τους φόβους στο υπουργείο Εξωτερικών.
Η προβλεπόμενη στην περίπτωση του καλωδίου διαδικασία έχει ως εξής: η άδεια χορηγείται στον GSI από την Επιτροπή Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης (ΕΧΑΕΘ), την ειδική διυπουργική επιτροπή του υπουργείου Εξωτερικών για τις προπαρασκευαστικές θαλάσσιες έρευνες βυθού (βυθομετρικές, γεωλογικές κλπ).
Στη συνέχεια εκδίδονται οι ανάλογες NAVTEX και μετά ξεκινούν οι εργασίες.
Όταν μια διεθνής εταιρεία ενημερώνει ή ζητά έγγραφη άδεια από μια χώρα για να προβεί σε θαλάσσιες έρευνες της αναγνωρίζει δικαιοδοσία, εξηγούσαν νομικοί και διπλωματικοί κύκλοι στο BusinessDaily.
Ανησυχία για άδειες - συνεννοήσεις
Εν προκειμένω το ζήτημα περιπλέκεται , καθώς το ελληνικό δημόσιο, μέσω του ΑΔΜΗΕ, είναι μέτοχος στον GSI.
Έτσι, εάν η Meridiam προβεί σε κάποιου είδους συνεννόηση με την Άγκυρα, αυτό θα μπορούσε να ερμηνευθεί σαν να αποδέχεται η Αθήνα εμμέσως τουρκική δικαιοδοσία σε περιοχές που η Άγκυρα επιχειρεί να ιδιοποιηθεί χωρίς κανένα νομικό έρεισμα.
Έμπειροι παρατηρητές των εσωτερικών διεργασιών της ελληνικής διπλωματίας υπογράμμιζαν τον κίνδυνο να επικαλεστεί η Άγκυρα τις όποιες «συνεννοήσεις» αυτού του τύπου.
Πού και πώς; Στο πλαίσιο κάποιου διεθνούς διαιτητικού ή δικαστικού οργάνου, για να τεκμηριώσει ότι διαθέτει δικαιοδοσία ή κυριαρχικά δικαιώματα στις περιοχές που η ίδια ισχυρίζεται, συμπλήρωναν οι ίδιες πηγές.
Από πλευράς του, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, υποστήριξε (News247) ότι «δεν πρόκειται ποτέ να ζητήσει κάποιος άδεια για κάτι που δεν προβλέπεται. Αυτό που λέει η Τουρκία είναι αστήρικτο και δεν πρόκειται να γίνει».
Φθινοπωρινό τεστ
Η Αθήνα έχει διαμηνύσει την επανεκκίνηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης το προσεχές φθινόπωρο με βυθομετρήσεις· από εκεί δηλαδή που σταμάτησε το θέρος του 2024, λίγα μίλια νοτίως της Κάσου, εξαιτίας των πέντε πλοίων του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού.
Επιπλέον, από την Αθήνα υπογραμμίζουν ότι είναι προετοιμασμένοι για όλα τα σενάρια, σε περίπτωση που η Άγκυρα επιχειρήσει να διακόψει ξανά το έργο επί του πεδίου.
Φυσικά, αν τα σενάρια περιλαμβάνουν αποφασιστική απάντηση σε πιθανή στρατιωτική κλιμάκωση και προβολή ισχύος από πλευράς Άγκυρας -πράγμα που δεν συνέβη το θέρος του 2024- ή αν σε περίπτωση τουρκικής αντίδρασης θα επιχειρηθεί κάποια πολιτική ή διπλωματική διευθέτηση, δεν είναι γνωστό.
Ένταση από Άγκυρα
Πάντως, το κλίμα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις είναι βαρύ, καθώς η Άγκυρα έχει επαναφέρει ολικά την ένταση.
Μετά την επιστροφή στις παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου και την αναζωπύρωση των ισχυρισμών της περί «γκρίζων ζωνών» και «αποστρατιωτικοποιημένων νησιών», η Τουρκία χωροθέτησε δύο θαλάσσια πάρκα που καταπατούν την ελληνική υφαλοκρηπίδα.
Αλλά και για το καλώδιο, η Άγκυρα κατέστησε σαφείς τις προθέσεις της.
Ειδικότερα, τουρκικές πηγές που επικαλέστηκε ο ΣΚΑΙ, υποστήριζαν ότι κατά τον προγραμματισμό ερευνών ή εργασιών πόντισης σε θαλάσσιες περιοχές (που η Άγκυρα ισχυρίζεται ότι διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα ή δικαιοδοσία) «το κράτος της σημαίας των εμπλεκόμενων πλοίων οφείλει να επικοινωνεί προηγουμένως με την Τουρκία μέσω της διπλωματικής οδού».
Οπωσδήποτε, οι εκατέρωθεν εξαγγελίες και οι πραγματικές βουλήσεις Αθήνας και Άγκυρας αλλά και ο (όποιος) ρόλος του Παρισίου στο καλώδιο θα κριθούν το φθινόπωρο στην πράξη.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
