Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) παρουσιάστηκε με στόχο την ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας και τη διασφάλιση προσιτών τιμών για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου.
Το πλαίσιο αυτό φιλοδοξεί να δώσει λύσεις στην πρόκληση της ενεργειακής μετάβασης, προωθώντας την αύξηση των ΑΠΕ με σαφή όρια εγκατάστασης και παράλληλη προστασία του περιβάλλοντος.
Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ εγκρίθηκε με υπουργική απόφαση και δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως στις 19 Αυγούστου 2026, αντικαθιστώντας το προηγούμενο πλαίσιο του 2008, όταν η συμμετοχή των ανανεώσιμων πηγών στο ελληνικό ενεργειακό μίγμα ήταν σημαντικά χαμηλότερη.
Σήμερα, η ανάπτυξη αιολικών και φωτοβολταϊκών έχει επιταχυνθεί, ενώ η αποθήκευση ενέργειας αποκτά κεντρικό ρόλο. Η Ελλάδα καλείται να υλοποιήσει τους φιλόδοξους στόχους του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα, που προβλέπουν για το 2030 συμμετοχή των ΑΠΕ κατά 43% στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας και 75,7% στην ηλεκτρική ενέργεια.
Το νέο πλαίσιο σηματοδοτεί τη μετάβαση σε μια οργανωμένη χωρική ανάπτυξη των ΑΠΕ, με στόχο την καλύτερη διαχείριση των έργων και τη διασφάλιση της περιβαλλοντικής προστασίας.
Όπως επισημαίνει ο κ. Παπασταύρου, η αξιοποίηση του ήλιου και του ανέμου απαιτεί σχέδιο, κανόνες και σεβασμό στον χώρο και το περιβάλλον, με σαφή καθορισμό των περιοχών ανάπτυξης και προστασίας.
Νέες ρυθμίσεις για τα φωτοβολταϊκά
Σημαντικές αλλαγές φέρνει το νέο πλαίσιο για τα φωτοβολταϊκά, θεσπίζοντας ενιαίο πλαίσιο περιορισμών σε όλη τη χώρα. Η εγκατάσταση νέων φωτοβολταϊκών σταθμών απαγορεύεται σε προστατευόμενες περιοχές Natura 2000, δάση, υγροτόπους Ραμσάρ, εθνικούς δρυμούς, μνημεία της φύσης, Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, πολιτιστικά μνημεία, Περιοχές Άνευ Δρόμων και ακτές κολύμβησης.
Επιπλέον, στον κατάλογο προστίθενται ιστορικοί τόποι, αρχαία μνημεία και περιοχές υδροληψίας. Για τα πλωτά φωτοβολταϊκά λαμβάνονται υπόψη καταδυτικά πάρκα, νεότερα ναυάγια, περιοχές αγκυροβολίας και τεχνητά υποβρύχια αξιοθέατα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το όριο στη συνολική κάλυψη γης από φωτοβολταϊκά, το οποίο υπολογίζεται ανά Περιφερειακή Ενότητα ως ποσοστό της συνολικής έκτασης, με ανώτατο όριο το 1,5% για νέες εγκαταστάσεις.
Η ρύθμιση αυτή αποκτά ιδιαίτερο βάρος σε περιοχές με υψηλή συγκέντρωση φωτοβολταϊκών, όπου έχουν εκφραστεί αντιδράσεις για την πίεση στην αγροτική γη και το τοπίο.
Αυστηρότερο πλαίσιο για τα αιολικά
Αυστηροποιείται επίσης το πλαίσιο για τους νέους αιολικούς σταθμούς. Εξαιρούνται η Αττική, η Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης, περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, υγρότοποι Ραμσάρ, Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, πυρήνες εθνικών δρυμών και συγκεκριμένες ζώνες προστασίας της φύσης.
Περιορισμοί ισχύουν και για νησιά μικρότερα των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων, εκτός σχεδίου περιοχές με τουριστικές χρήσεις, Περιοχές Άνευ Δρόμων και ακτές κολύμβησης.
Στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας Natura 2000 που αφορούν την ορνιθοπανίδα, η ανάπτυξη αιολικών επιτρέπεται μόνο κατ' εξαίρεση, εφόσον το προβλέπει η εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη και το αιολικό δυναμικό ξεπερνά τα 7,5 μέτρα ανά δευτερόλεπτο.
Μετά τη διαβούλευση, ενισχύθηκε η σύνδεση του χωροταξικού ΑΠΕ με το νέο Ειδικό Χωροταξικό για τον Τουρισμό, απαγορεύοντας νέα αιολικά στις περιοχές Α και Β του ΕΧΠ Τουρισμού.
Ειδική μέριμνα για τα νησιά και την αποθήκευση
Για το νησιωτικό τοπίο, απαιτείται ειδική μελέτη τοπίου κατά την περιβαλλοντική αδειοδότηση αιολικών, λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος εγκατάστασης, τον χαρακτήρα του τοπίου και τις επιπτώσεις στις θέες.
Στις ορεινές περιοχές των νησιών, η αξιολόγηση γίνεται κατά περίπτωση, ενώ το μέγιστο ποσοστό κάλυψης από αιολικούς σταθμούς παραμένει στο 4% ανά Δημοτική Ενότητα.
Προβλέπεται δυνατότητα για περιοχές με χαμηλό μέσο άνεμο, όπου μπορεί να επιτραπεί αιολικός σταθμός κατ' εξαίρεση, εφόσον στη συγκεκριμένη θέση πιστοποιείται δυναμικό άνω των 7,5 m/s και οι εγκαταστάσεις δεν ξεπερνούν το 1% της φέρουσας ικανότητας.
Το νέο πλαίσιο ενσωματώνει, επίσης, τεχνολογίες όπως βιοαέριο, βιομεθάνιο, βιομάζα, γεωθερμία και μικρά υδροηλεκτρικά, αναγνωρίζοντας τη σημασία της αποθήκευσης για την εξισορρόπηση της παραγωγής και τη μείωση των τιμών.
Η κοινωνική διάσταση και η αποδοχή των ΑΠΕ
Το διακύβευμα του νέου πλαισίου δεν είναι μόνο ενεργειακό αλλά και κοινωνικό, καθώς η ταχεία εξάπλωση των ΑΠΕ την τελευταία δεκαετία προκάλεσε συγκρούσεις για τη χρήση γης, το τοπίο και τον τουρισμό.
Το ΕΧΠ στοχεύει σε μεγαλύτερη προβλεψιμότητα για τοπικές κοινωνίες και επενδυτές, προσφέροντας σαφές και διαφανές πλαίσιο για τις αδειοδοτούσες αρχές και τις επιχειρήσεις.
Οι περιοχές αποκλεισμού αποτελούν πλέον αδιαπραγμάτευτη «κόκκινη γραμμή», ενώ τα Περιφερειακά και Θαλάσσια Χωροταξικά Πλαίσια μπορούν να εξειδικεύουν περιοχές προτεραιότητας χωρίς να τροποποιούν τις περιοχές αποκλεισμού που θεσπίζει το ΕΧΠ-ΑΠΕ.
Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, η νέα περίοδος για τις ΑΠΕ βασίζεται στην ισορροπία μεταξύ ανάπτυξης και προστασίας, προσδιορίζοντας πού μπορεί να αναπτυχθεί η πράσινη ενέργεια και πού πρέπει να υπερισχύσει η προστασία του χώρου.
Όπως επισημαίνει ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, στόχος είναι «ανάπτυξη με σχέδιο, ουσιαστική προστασία του περιβάλλοντος και σαφείς κανόνες για όλους».
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
