Στη Ρόδο πραγματοποιήθηκε συνάντηση των περιφερειαρχών Νοτίου Αιγαίου Γιώργου Χατζημάρκου, Βορείου Αιγαίου Κωνσταντίνου Μουτζούρη και Ιονίων Νήσων Γιάννη Τρεπεκλή, όπου αναδείχθηκε η ανάγκη για τη διαμόρφωση μιας αυτοτελούς και δεσμευτικής ευρωπαϊκής στρατηγικής για τα νησιά. Η πρωτοβουλία αυτή εντάσσεται στις κοινές δράσεις των νησιωτικών περιφερειών, με στόχο το συντονισμό απέναντι στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι νησιωτικές κοινωνίες.
Η συνάντηση ήταν η τρίτη κατά σειρά, μετά τη Διακήρυξη της Κέρκυρας και τη σύσκεψη στη Μυτιλήνη, ενισχύοντας τη συνεργασία μεταξύ των περιφερειών. Απουσίασε ο περιφερειάρχης Κρήτης Σταύρος Αρναουτάκης, λόγω εκτάκτων συνθηκών στο νησί μετά τα πρόσφατα τραγικά γεγονότα από πυρκαγιά.
Ο περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου και πρόεδρος της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδος Γιώργος Χατζημάρκος τόνισε ότι η πρωτοβουλία βασίζεται στη συνεργασία και στη συνένωση δυνάμεων, με σεβασμό στην ταυτότητα και τις ανάγκες κάθε περιοχής. Όπως ανέφερε, οι νησιωτικές περιφέρειες λειτουργούν ως «συνοδοιπόροι και επιβάτες στο ίδιο πλοίο», επιδιώκοντας απτά αποτελέσματα για τους πολίτες.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον ευρωπαϊκό διάλογο για τη διαμόρφωση πολιτικής για τα νησιά, επισημαίνοντας ότι η νησιωτική Ελλάδα συμμετέχει με ενιαίες θέσεις και συγκεκριμένες προτάσεις. Μεταξύ των στόχων περιλαμβάνονται η θέσπιση αυτοτελούς ευρωπαϊκής στρατηγικής, η καθιέρωση δεσμευτικής ρήτρας νησιωτικότητας και η ενσωμάτωση της νησιωτικής διάστασης στην πολιτική συνοχής.
Στο διεκδικητικό πλαίσιο περιλαμβάνονται επίσης ειδική μέριμνα για μικρά, πολύ μικρά και ακριτικά νησιά, η συνδεσιμότητα ως όρος ισοτιμίας, προσαρμογή των κρατικών ενισχύσεων, ενεργειακή και υδατική ασφάλεια, γαλάζια οικονομία, βιώσιμος τουρισμός, κοινωνική συνοχή και δημογραφική βιωσιμότητα.
Ο κ. Χατζημάρκος υπογράμμισε τη σημασία της χρονικής συγκυρίας, καθώς η Ελλάδα αναλαμβάνει την Προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης το δεύτερο εξάμηνο του 2027, περίοδο κατά την οποία θα εξελίσσονται οι συζητήσεις για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034 και την ευρωπαϊκή στρατηγική για τα νησιά.
Από την πλευρά του, ο περιφερειάρχης Βορείου Αιγαίου Κωνσταντίνος Μουτζούρης εστίασε στις διαφορετικές ανάγκες των μικρών νησιών, τονίζοντας ότι δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται με τα ίδια κριτήρια με τις μεγάλες νησιωτικές περιοχές της Ευρώπης. Όπως ανέφερε, η πραγματικότητα σε νησιά όπως ο Άγιος Ευστράτιος και η Τήλος διαφέρει από εκείνη της Σικελίας και της Σαρδηνίας.
Ο κ. Μουτζούρης έθεσε το θέμα της μικρονησιωτικότητας, σημειώνοντας τους περιορισμούς στη μετακίνηση και στην πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και εκπαίδευσης για τους κατοίκους των μικρών νησιών. Αναφέρθηκε επίσης στα προβλήματα ακτοπλοϊκών και αεροπορικών συνδέσεων, στις ελλείψεις σε γιατρούς και εκπαιδευτικούς, καθώς και στην ανάγκη εθνικής νησιωτικής πολιτικής που θα λαμβάνει υπόψη τις πραγματικές συνθήκες διαβίωσης.
Όπως σημείωσε, «Εν τη ενώσει η δύναμις, εν τη ενώσει οι απαιτήσεις και η επίτευξη των στόχων», υπογραμμίζοντας ότι η διαφορετικότητα των νησιωτικών περιφερειών αποτελεί πλεονέκτημα για τη συνεργασία.
Ο περιφερειάρχης Ιονίων Νήσων Γιάννης Τρεπεκλής αναφέρθηκε στα πρώτα αποτελέσματα της κοινής προσπάθειας, επισημαίνοντας ότι η συνεργασία που ξεκίνησε με τη Διακήρυξη της Κέρκυρας έχει ήδη φέρει θετικά αποτελέσματα σε συγκεκριμένους τομείς.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο στεγαστικό πρόβλημα των δημοσίων υπαλλήλων στις νησιωτικές περιοχές, καθώς η έλλειψη διαθέσιμων και προσιτών κατοικιών δυσχεραίνει τη στελέχωση νοσοκομείων, σχολείων, σωμάτων ασφαλείας και υπηρεσιών της Αυτοδιοίκησης. Όπως τόνισε, ακόμα και η παροχή οικονομικών κινήτρων δεν επαρκεί, αφού συχνά δεν βρίσκονται διαθέσιμες κατοικίες, οδηγώντας σε υποστελέχωση των κρατικών δομών.
Αναφέρθηκε στη δυνατότητα χρηματοδότησης προσιτής κατοικίας και αξιοποίησης ακινήτων της Αυτοδιοίκησης και άλλων φορέων, ώστε να προσφέρονται χαμηλόμισθες κατοικίες σε γιατρούς, εκπαιδευτικούς και λοιπό προσωπικό που υπηρετεί στα νησιά.
Ο κ. Τρεπεκλής στάθηκε επίσης στη διατήρηση της πολιτιστικής ταυτότητας των νησιών, αλλά και στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, κάνοντας λόγο για ακραία καιρικά φαινόμενα, κατολισθήσεις, καταστροφές υποδομών και διάβρωση ακτών. Τόνισε ότι τα έργα στα νησιά απαιτούν αυξημένο κόστος και περισσότερο χρόνο λόγω γεωγραφίας και τεχνικών συνθηκών.
Οι τρεις περιφερειάρχες συμφώνησαν στη συνέχιση της κοινής δράσης των νησιωτικών περιφερειών, με στόχο την ενίσχυση της θέσης τους απέναντι στην κεντρική διοίκηση και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Κοινή θέση αποτελεί ότι η νησιωτικότητα πρέπει να μετατραπεί σε συγκεκριμένες, δεσμευτικές και επαρκώς χρηματοδοτούμενες πολιτικές για τη συνδεσιμότητα, την υγεία, την εκπαίδευση, τη στέγαση, τις υποδομές και την ανθεκτικότητα στην κλιματική κρίση.