Το πλαίσιο και τις βασικές προτεραιότητες της Ελληνικής Προεδρίας της ΕΕ παρουσίασε ο υφυπουργός Εξωτερικών Τάσος Χατζηβασιλείου στα μέλη της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, περιγράφοντας το στίγμα που θα επιδιώξει να αφήσει η χώρα στο εξάμηνο που θα διαρκέσει η προεδρία.
Ο υφυπουργός τόνισε πως «είναι προνόμιο και χρέος για κάθε χώρα να αναλαμβάνει, να σχεδιάζει και να υλοποιεί την εξάμηνη προεδρία». Όπως σημείωσε, η Ελληνική Προεδρία αποτελεί ευκαιρία για την Ελλάδα να επαναβεβαιώσει την προσήλωσή της στο ευρωπαϊκό ιδεώδες, επιλέγοντας με σύνεση τις παρεμβάσεις της σε πεδία πολιτικής που εξυπηρετούν τόσο ευρωπαϊκές όσο και εθνικές επιδιώξεις.
Από την 1η Ιουλίου 2027, η Ελλάδα θα αναλάβει την ευθύνη της Προεδρίας της ΕΕ για έξι μήνες. Ο θεσμός της Προεδρίας αποτελεί σημείο αναφοράς για την Ένωση και κάθε κράτος-μέλος, προσφέροντας την ευκαιρία να συμβάλει στη διαμόρφωση του ευρωπαϊκού προσανατολισμού, με βάση τις γεωπολιτικές συνθήκες της εποχής.
Οι βασικές θεματικές της Ελληνικής Προεδρίας
Ο κ. Χατζηβασιλείου παρουσίασε τις βασικές προτεραιότητες που θα καθορίσουν τη στρατηγική της Ελληνικής Προεδρίας, οι οποίες θα εξειδικευθούν όσο πλησιάζει το 2027. Οι έξι κύριες θεματικές είναι οι εξής:
1. Ασφάλεια και Άμυνα: Ενίσχυση της ανθεκτικότητας και ανταγωνιστικότητας της αμυντικής βιομηχανίας, μέσω της δημιουργίας ενιαίας αγοράς για την άμυνα. Στόχος η τόνωση επενδύσεων, η ανάπτυξη ανθρώπινου δυναμικού και η επιχειρησιακή ενεργοποίηση του άρθρου 42.7 της Συνθήκης της ΕΕ.
2. Ανταγωνιστικότητα: Ενίσχυση της βιομηχανικής πολιτικής με έμφαση στις καθαρές τεχνολογίες και την καινοτομία. Προώθηση της ψηφιακής συνδεσιμότητας, της ενεργειακής ασφάλειας και των ίσων όρων ανταγωνισμού για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, με ειδική μέριμνα για τον τουρισμό.
3. Ανθεκτικότητα: Προώθηση κοινωνικής ανθεκτικότητας και ετοιμότητας απέναντι σε φυσικές και εξωτερικές απειλές. Έμφαση στην εκπαίδευση, τις δεξιότητες, την τεχνητή νοημοσύνη, τη στέγαση και το δημογραφικό, καθώς και στην προστασία κρίσιμων υποδομών.
4. Διεύρυνση: Συνέχιση της διαδικασίας διεύρυνσης της ΕΕ, με έμφαση στα δυτικά Βαλκάνια και τη δυνατότητα ολοκλήρωσης ενταξιακών διαπραγματεύσεων με μία υποψήφια χώρα κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Προεδρίας.
5. Μετανάστευση: Εστίαση στην εξωτερική διάσταση του ζητήματος, με συνεργασία με τρίτες χώρες για την πρόληψη της παράνομης μετανάστευσης. Αξιολόγηση του νέου Συμφώνου Μετανάστευσης και Ασύλου και προώθηση κοινού συστήματος επιστροφών.
6. Θαλάσσια Πολιτική και Ασφάλεια: Προστασία του διεθνούς εμπορίου, των θαλάσσιων υποδομών και του οικοσυστήματος, βάσει του διεθνούς δικαίου. Ανάδειξη της ναυτιλίας ως στρατηγικού παράγοντα για την ανταγωνιστικότητα και την ασφάλεια της ΕΕ.
Ο σχεδιασμός και το αφήγημα της Ελληνικής Προεδρίας
Ο υφυπουργός σημείωσε ότι η Ελληνική Προεδρία θα συνοδευτεί από ένα εθνικό και ευρωπαϊκό αφήγημα που θα προβάλλει την αφοσίωση της χώρας στην ευρωπαϊκή ιδέα και τα επιτεύγματά της σε δημοσιονομικό και αναπτυξιακό επίπεδο.
Το πρόγραμμα της Προεδρίας θα οριστικοποιηθεί τον Ιούνιο του 2027, λίγο πριν από την ανάληψη των καθηκόντων, και θα παρουσιαστεί στο πρώτο Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων. Η προετοιμασία του εθνικού προγράμματος βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, με συμμετοχή όλων των υπουργείων μέσω της ειδικής διυπουργικής task force.
Η Ελλάδα συμμετέχει στο κοινό πρόγραμμα προτεραιοτήτων του «τρίο» (Ιρλανδία, Λιθουανία, Ελλάδα), το οποίο επικεντρώνεται σε τρεις άξονες: «ελεύθερη και δημοκρατική Ευρώπη», «ισχυρή και ασφαλής Ευρώπη» και «ευημερούσα και ανταγωνιστική Ευρώπη».
Ο κ. Χατζηβασιλείου υπογράμμισε ότι κάθε Προεδρία οφείλει να προσαρμόζει τις δράσεις της στις μεταβαλλόμενες διεθνείς συνθήκες, επισημαίνοντας το παράδειγμα της επιτυχούς Κυπριακής Προεδρίας, η οποία διαχειρίστηκε αποτελεσματικά κρίσιμες εξελίξεις στην περιοχή της Μέσης Ανατολής.