«Όλοι θα θέλαμε να πάρει 100 F-35 η Ελλάδα και κανένα η Τουρκία. Ας επιστρέψουμε στην πραγματικότητα». «Πριν δύο χρόνια ακούγαμε ότι η Τουρκία θα μπει στο SAFE και θα φτάσει στην Πάτμο».
Οι συγκεκριμένες αποστροφές δεν καταγράφηκαν σε «γεωπολιτική ανάλυση» στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ούτε στο πλαίσιο κάποιας κοινωνικής συνάθροισης.
Αποτελούν τμήμα της αποτίμησης της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ και εξ αφορμή αυτής μιας επισκόπησης της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, στην οποία προέβησαν ανώτατες διπλωματικές πηγές την Πέμπτη.
Το κυβερνητικό «ταμείο» είχε μεταξύ άλλων προεκλογικό άρωμα, υψηλούς τόνους και σκληρές διαπιστώσεις. Σύμφωνα με έμπειρους παρατηρητές των πολιτικών διεργασιών, τα εθνικά θέματα θα έχουν κεντρικό ρόλο στην (κυβερνητική) προεκλογική ατζέντα.
Επί του πρακτέου, στην Αθήνα εκτιμούν ότι η Άγκυρα «βρίσκεται μακριά» από την απόκτηση μαχητικών F-35 από τις ΗΠΑ. Πού το αποδίδουν; Aφενός στις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ («δεν έχω αποφασίσει ακόμα»), αφετέρου στα νομικά/θεσμικά εμπόδια (Κογκρέσο).
Παρόλα αυτά, οι καθ’ ύλην αρμόδιοι για τη χάραξη της εξωτερικής πολιτικής χτίζουν τις βάσεις του αφηγήματος σε περίπτωση που η Τουρκία καταφέρει να αποκτήσει F-35.
Σε αυτό το πρίσμα, εντάσσεται η ρητορική ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να επιβάλει τις προμήθειες εξοπλιστικών τρίτων χωρών, καθώς και η παραδοχή πως ακόμα το Ισραήλ -με το πολύ ισχυρό λόμπι- δεν μπορεί να μπλοκάρει τη διαδικασία για τα F-35.
Πηγαίνοντας ένα βήμα παραπέρα, οι ίδιες πηγές υποστήριζαν ότι σε περίπτωση απόκτησης των μαχητικών πέμπτης γενιάς από την Άγκυρα θα πρέπει να τεθούν όροι και «δικλείδες ασφαλείας» προκειμένου να απαγορευθεί η χρήση τους εναντίον συμμαχικών χωρών.
«Πώς θα γίνει αυτό; Και κατά πόσο διασφαλίζει την Ελλάδα;», είναι ερωτήματα που έμειναν αναπάντητα.
Το μήνυμα που εκπεμπόταν από τους αρμόδιους συνοψίζεται ως εξής: Η Ελλάδα βρίσκεται εντός F-35 (που θα αρχίσει να παραλαμβάνει από το 2029) και ταυτόχρονα αναβαθμίζει τα F-16 της σε μορφή Viper, η Τουρκία είναι εκτός και από τα δύο προγράμματα.
Σε κάθε περίπτωση, το σημερινό δημοσίευμα της εφημερίδας Hurriyet περί πώλησης των ρωσικών S-400 από την Άγκυρα σε χώρα του Κόλπου προκειμένου να επιστρέψει στα F-35, φανερώνει μια μεγάλη, παρασκηνιακή, κινητικότητα, για το θέμα.
Casus belli
Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε στην ευρωπαϊκή άμυνα και τα αμιγώς Ελληνοτουρκικά, με αιχμή την τουρκική απειλή πολέμου (casus belli) εναντίον της Ελλάδος.
Ανώτατες διπλωματικές πηγές, σε συνέχεια και της διπλής αναφοράς του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στο ΝΑΤΟ για το casus belli, υπογράμμιζαν πως όσο υπάρχει η απειλή πολέμου «δεν εκκινεί καν συζήτηση» για πιθανή ένταξη της Άγκυρας στην ευρωάμυνα.
Για την Αθήνα, ο αποκλεισμός της Τουρκίας -αλλά όχι της αμυντικής της βιομηχανίας- από το χρηματοδοτικό εργαλείο SAFE δεν έχει μόνο ουσιαστική, αλλά και ισχυρή συμβολική αξία. Κι αυτό διότι, παρότι ο κανονισμός δεν προέβλεπε δυνατότητα βέτο, η Ελλάδα κατάφερε να δημιουργήσει ένα προηγούμενο που εκτιμάται ότι δύσκολα θα παρακαμφθεί σε μελλοντικές ρυθμίσεις.
Επιπρόσθετα, ο αποκλεισμός της Άγκυρας, έγινε σε αντίθεση με την βούληση της πλειοψηφίας των ευρωπαίων εταίρων που επιθυμούσαν στενή αμυντική συνεργασία μαζί της.
Η κυβέρνηση «σηκώνει» το SAFE και με το βλέμμα στο εσωτερικό.
Η αντιπολίτευση έχει επικρίνει έντονα την κυβέρνηση για το ποσό που εξασφάλισε από το SAFE (πρωτελευταία στην Ευρώπη με 787 εκ. ευρώ) αλλά και ότι παρά το μπλόκο στην Άγκυρα δεν μπορεί να σταματήσει τις συνεργασίες των τουρκικών αμυντικών εταιρειών με ευρωπαϊκές, ακόμα και με γαλλικές που εμπλέκονται στην κατασκευή κρίσιμων συστημάτων των ελληνικών αεροσκαφών Rafale.
Απόσυρση
Μιλώντας για το casus belli αυτό καθ’ αυτό, οι ανώτατες διπλωματικές πηγές έκαναν λόγο ότι είναι μια τυπική απειλή πολέμου «που απομειώνεται μόνο με την απόσυρσή του».
Εξ’ αφορμής, μάλιστα, της δήλωσης του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ότι ο λαός του δεν γνωρίζει περί casus belli, οι ίδιες πηγές τόνιζαν πως αφού «δεν απασχολεί την εσωτερική ‘’πελατεία’’, τόσο πιο εύκολο είναι να αποσυρθεί».
Ελλάδα – ΗΠΑ – Τουρκία
Οι εικόνες που παρήγαγε η Σύνοδος του ΝΑΤΟ και κυρίως η εμφανής αβρότητα μεταξύ Ντόναλντ Τραμπ και Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, επανέφεραν αναπόφευκτα ένα ερώτημα: ανησυχεί η Αθήνα για τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις ελέω Άγκυρας;
Στην Αθήνα φέρονται να πιστεύουν ότι οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις έχουν «πάρει πολύ θεσμικό χαρακτήρα» και «υπερβαίνουν τα πρόσωπα». Ενώ, δεν ανησυχούν για το ενδεχόμενο εμπλοκής του κ. Τραμπ στα Ελληνοτουρκικά μέσω κάποιας διαμεσολαβητικής πρωτοβουλίας ή ως «deal maker», όπως αρέσκεται να παρουσιάζεται.
Ωστόσο, στην κυβέρνηση λείπει κάτι μεγάλο από την άλλη άκρη του Ατλαντικού. Οι (όποιες) προσδοκίες για επίσκεψη του κ. Τραμπ ή του υπουργού Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ, προ ή μετά της συνόδου του ΝΑΤΟ, διαψεύστηκαν κατηγορηματικά.
Ως εκ τούτου, οι υπουργοί Εξωτερικών Ελλάδος και ΗΠΑ, Γιώργος Γεραπετρίτης και Μάρκο Ρούμπιο, αναζητούν ημερομηνία για επίσκεψη του δεύτερου στην Αθήνα. Μια επίσκεψη με πολλαπλό ενδιαφέρον, καθώς μεταξύ άλλων θα πραγματοποιηθεί ο «ξεχασμένος» έκτος γύρος του διμερούς Στρατηγικού Διαλόγου (ο τελευταίος έγινε στην Ουάσιγκτον τον Φεβρουάριο του 2024).
Ισραήλ
Και με τις σχέσεις της Ελλάδος με το Ισραήλ τι γίνεται; Αποτελούν «βαρίδι» για την Αθήνα;
Η σχέση με το Ισραήλ κομίζει σημαντικά οφέλη, «γεωπολιτικά και διπλωματικά», στην Ελλάδα, υπογραμμίζουν ανώτατες διπλωματικές πηγές.
Και παρότι, βάσει της ίδιας γραμμής πληροφόρησης, μεταξύ Αθήνας και Ιερουσαλήμ υπάρχει «κοινότητα συμφερόντων» και όχι μόνο η αντιπαλότητα με την Τουρκία, η Άγκυρα αποτελεί τον καθοριστικό παράγοντα της ελληνοισραηλινής σύμπραξης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι διέρχεται της προσοχής των Αθηνών η ένταση μεταξύ Ουάσιγκτον και Ιερουσαλήμ -και για το θέμα της Τουρκίας- καθώς η αυξανόμενη ισραηλινό-τουρκική αντιπαράθεση. Το ίδιο ισχύει και για τις ισραηλινές ενέργειες στη Λωρίδα της Γάζας και τον Λίβανο.
Το «δεν ταυτιζόμαστε με το Ισραήλ» που επισήμαναν ανώτατες διπλωματικές πηγές ενδέχεται να λειτουργήσει και ως ένα απαραίτητο «μαξιλαράκι ασφαλείας».
Η Αθήνα μοιάζει να εισέρχεται σε μια περίοδο σκληρού (διπλωματικού) ρεαλισμού.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
