Το πρώτο ολοκληρωμένο Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων παρουσίασε ο Γενικός Γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, Δημήτρης Κιρμικίρογλου, στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης που ξεκίνησε για τη διαμόρφωση του τελικού κειμένου.
Όπως ανέφερε, το Σχέδιο αποτελεί ένα στρατηγικό πλαίσιο προστασίας των λειτουργών της ενημέρωσης με ορίζοντα υλοποίησης έως το 2030, περιλαμβάνοντας οκτώ θεματικούς άξονες και συνολικά 84 επιμέρους δράσεις.
«Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων είναι ένα στρατηγικό πλαίσιο για την προστασία όσων υπηρετούν το δικαίωμα της κοινωνίας στην ελεύθερη και έγκαιρη ενημέρωση», τόνισε ο Γενικός Γραμματέας. Επισήμανε ότι στόχος είναι η διασφάλιση ενός περιβάλλοντος όπου οι δημοσιογράφοι θα εργάζονται ελεύθερα και με ασφάλεια, τόσο στον φυσικό όσο και στον ψηφιακό χώρο.
«Το όραμα της κυβέρνησης είναι ότι κάθε δημοσιογράφος μπορεί να εργάζεται ελεύθερα και με ασφάλεια εντός και εκτός διαδικτύου, χωρίς φόβο, εκφοβισμό και βία, γιατί η ασφάλεια όσων ασκούν τη δημοσιογραφία είναι εν τέλει η ασφάλεια της ίδιας της δημοκρατίας», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Γιατί κρίθηκε αναγκαίο το Εθνικό Σχέδιο Δράσης
Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο Δημήτρης Κιρμικίρογλου εξήγησε ότι υπάρχουν τρεις βασικοί λόγοι που οδήγησαν στην εκπόνηση του Σχεδίου. Ο πρώτος αφορά τη ραγδαία μεταβολή του διεθνούς περιβάλλοντος μέσα στο οποίο εργάζονται οι δημοσιογράφοι.
Οι φυσικές καταστροφές, οι πολεμικές συγκρούσεις και οι κρίσεις που καλούνται να καλύψουν οι επαγγελματίες της ενημέρωσης έχουν αυξήσει σημαντικά τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν. «Διεθνώς τα περιστατικά που αφορούν την ασφάλεια δημοσιογράφων αυξάνονται ολοένα και περισσότερο», σημείωσε, προσθέτοντας ότι το Σχέδιο αποτελεί συνέχεια πρωτοβουλιών όπως η δημιουργία της ελληνικής Task Force για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων.
Η κατάρτιση του Σχεδίου, όπως υπογράμμισε, είναι προϊόν διαλόγου ανάμεσα στην Πολιτεία, τις δημοσιογραφικές ενώσεις και τους επαγγελματίες του χώρου. «Αποτελεί μια συζήτηση και μια πορεία θεσμικής κατάκτησης, όπου συμμετέχουν οι δημοσιογράφοι, συμμετέχουν ενώσεις και μέσα από έναν εμπεριστατωμένο διάλογο φέρνουν προτάσεις και η Πολιτεία τις πάει ένα βήμα παρακάτω», δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Η ελεύθερη δημοσιογραφία ως προϋπόθεση της δημοκρατίας
Ο δεύτερος λόγος που ανέδειξε ο Γενικός Γραμματέας αφορά τη σύνδεση της ασφάλειας των δημοσιογράφων με τη λειτουργία της δημοκρατίας. «Τα θέματα ασφάλειας δημοσιογράφων πλέον είναι ζητήματα δημοκρατίας», υπογράμμισε, εξηγώντας ότι όταν ένας δημοσιογράφος απειλείται ή φιμώνεται, υπονομεύεται το βασικό δημοκρατικό δικαίωμα της ενημέρωσης.
Κατά την παρουσίασή του, τόνισε ότι η δημοσιογραφική ελευθερία αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για τον δημόσιο έλεγχο και τη λογοδοσία. «Όταν ένας δημοσιογράφος απειλείται, εκφοβίζεται ή φιμώνεται, δεν πλήττεται μόνο το άτομο. Αποδυναμώνεται ο δημόσιος έλεγχος, υποχωρεί η λογοδοσία και συρρικνώνεται ο χώρος του δημόσιου διαλόγου», ανέφερε.
Η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στις διεθνείς πρωτοβουλίες για την προστασία της δημοσιογραφίας, όπως η καμπάνια «Journalists Matter» του Συμβουλίου της Ευρώπης και ως Εθνικό Σημείο Επαφής του ΟΑΣΕ για την ασφάλεια των δημοσιογράφων.
Θεσμικές παρεμβάσεις και αντιμετώπιση των SLAPPs
Ο Δημήτρης Κιρμικίρογλου παρουσίασε το Σχέδιο ως συνέχεια πρωτοβουλιών για την ενίσχυση της ελευθερίας του Τύπου και της ασφάλειας των δημοσιογράφων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η λειτουργία της ελληνικής Task Force, η αποποινικοποίηση της απλής δυσφήμισης και η αυστηροποίηση του πλαισίου προστασίας των λειτουργών της ενημέρωσης.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αντιμετώπιση των καταχρηστικών αγωγών (SLAPPs), που χρησιμοποιούνται διεθνώς ως μέσο πίεσης και οικονομικής εξουθένωσης δημοσιογράφων. Το Σχέδιο συνδέεται με την ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας για τις SLAPPs και με πολιτικές ενίσχυσης της θεσμικής προστασίας της δημοσιογραφικής έρευνας.
«Οι αγωγές SLAPPs αποτελούν σοβαρή απειλή για την ελευθερία του Τύπου και την ανεξάρτητη δημοσιογραφική έρευνα», υπογράμμισε ο Γενικός Γραμματέας. Τόνισε την ανάγκη θεσμικής θωράκισης απέναντι σε τέτοιες πρακτικές, μέσω συνεργασίας με το υπουργείο Δικαιοσύνης και ενσωμάτωσης της σχετικής ευρωπαϊκής οδηγίας στο εθνικό δίκαιο.
Οι νέες προκλήσεις της ψηφιακής εποχής
Ο τρίτος παράγοντας που καθιστά αναγκαία την εκπόνηση του Σχεδίου αφορά τη μετάβαση της ενημέρωσης στο ψηφιακό περιβάλλον. Οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν πλέον βασικό μέσο ενημέρωσης, ωστόσο συνοδεύονται από αυξημένα φαινόμενα ρητορικής μίσους, διαδικτυακού εκφοβισμού και απειλών.
«Οι κοινωνικές πλατφόρμες δικτύωσης είναι πλέον μια πυξίδα ενημέρωσης για τους πολίτες, αλλά η ρητορική μίσους αυξάνεται στο διαδίκτυο», σημείωσε ο κ. Κιρμικίρογλου. Για τον λόγο αυτό, το Σχέδιο περιλαμβάνει πολιτικές που αφορούν τόσο τη φυσική όσο και την ψηφιακή ασφάλεια των δημοσιογράφων.
Διεθνείς προκλήσεις και βασικές αρχές του Σχεδίου
Κατά την παρουσίασή του, ο Γενικός Γραμματέας παρουσίασε στοιχεία που αναδεικνύουν τη σοβαρότητα των απειλών που αντιμετωπίζουν οι δημοσιογράφοι διεθνώς. Το 85% των δολοφονιών δημοσιογράφων παγκοσμίως παραμένει χωρίς καταδίκη, ενώ περίπου 1.600 δημοσιογράφοι έχουν χάσει τη ζωή τους από το 1993, σύμφωνα με στοιχεία της UNESCO.
Το Σχέδιο βασίζεται στις τέσσερις κατευθυντήριες γραμμές του Συμβουλίου της Ευρώπης: Πρόληψη, Προστασία, Δίωξη και Προώθηση. Παράλληλα στηρίζεται σε αρχές όπως η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η ανεξαρτησία της δημοσιογραφίας, η διαφάνεια και η καταπολέμηση της ατιμωρησίας.
Διεθνές Κέντρο Προστασίας και Εκπαίδευσης των Δημοσιογράφων
Κεντρικό ρόλο στην εφαρμογή του Σχεδίου θα έχει το Διεθνές Κέντρο Προστασίας και Εκπαίδευσης των Δημοσιογράφων, με έδρα τη Θεσσαλονίκη και επιστημονική ευθύνη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
«Αυτός είναι ο επιχειρησιακός βραχίονας του Σχεδίου, ο θεσμός που μετατρέπει τη στρατηγική σε καθημερινή πράξη», ανέφερε ο Δημήτρης Κιρμικίρογλου. Το Κέντρο θα λειτουργεί ως κόμβος τεχνογνωσίας και εκπαίδευσης, προσφέροντας προγράμματα για κάλυψη εμπόλεμων ζωνών, εκπαιδεύσεις επιβίωσης υψηλού κινδύνου, ψηφιακή θωράκιση και πιστοποίηση δεξιοτήτων.
Η δημιουργία του Κέντρου αποτελεί μία από τις εμβληματικές δράσεις του Εθνικού Σχεδίου Δράσης και φιλοδοξεί να καταστήσει τη Θεσσαλονίκη σημείο αναφοράς για την εκπαίδευση και την προστασία των δημοσιογράφων στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
