Ο εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας Ευριπίδης Στυλιανίδης, μιλώντας στην επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος, τόνισε ότι το νέο γεωπολιτικό περιβάλλον και η ραγδαία ανάπτυξη της επιστήμης και της τεχνολογίας δημιουργούν την ανάγκη για συνταγματικές προσαρμογές.
Όπως σημείωσε, η εξέλιξη της Τεχνητής Νοημοσύνης, της Συνθετικής Βιολογίας και της Ρομποτικής καθιστά απαραίτητο ένα νέο πλαίσιο που θα εξασφαλίζει ότι η χώρα θα παραμείνει προετοιμασμένη για τις προκλήσεις της εποχής.
Ο κ. Στυλιανίδης υπογράμμισε ότι μία από τις πιο κρίσιμες αλλαγές που πρέπει να συζητηθούν στο πλαίσιο της αναθεώρησης είναι η επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης στα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου.
Εξήγησε ότι η Νέα Δημοκρατία προτείνει τη θέσπιση ενός νέου άρθρου, του άρθρου 5β, το οποίο θα συμπληρώνει το άρθρο 5Α και θα λειτουργεί ως γέφυρα με τη διεθνή και ευρωπαϊκή έννομη τάξη.
Η διεθνής έννομη τάξη και το Σύνταγμα
Ο εισηγητής επεσήμανε ότι το διεθνές και ενωσιακό δίκαιο έχουν πλέον ενσωματωθεί στο εθνικό δίκαιο των κρατών-μελών.
Όπως ανέφερε, μετά την ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, διαμορφώθηκε ένα νέο διεθνές πλαίσιο, μια παράλληλη έννομη τάξη που λειτουργεί συμπληρωματικά με το Σύνταγμα και επιδρά σημαντικά στην εσωτερική έννομη τάξη.
Ο κ. Στυλιανίδης τόνισε ότι η αναθεωρητική πρωτοβουλία πρέπει να «εναρμονίζει έξυπνα το εθνικό Σύνταγμα με τη διεθνή έννομη τάξη, χωρίς να αλλοιώνει τον σκληρό αξιακό του πυρήνα».
Αναφέρθηκε σε παραδείγματα όπως ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός Προσωπικών Δεδομένων, ο AI ACT και οι αποφάσεις του ΕΔΔΑ, τα οποία διαμορφώνουν ήδη ένα δεσμευτικό πλαίσιο για τα κράτη-μέλη.
Ηθική χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης
Η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για το νέο άρθρο 5β στοχεύει στη θετική και ηθική αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και στην αντιμετώπιση των πιθανών αρνητικών συνεπειών της.
Προβλέπει, επίσης, τη δημιουργία Ανεξάρτητης Αρχής Αναφοράς, μέσω της οποίας οι πολίτες θα μπορούν να καταγγέλλουν παραβιάσεις δικαιωμάτων που προκύπτουν από κακή χρήση της τεχνολογίας.
Ο Ευριπίδης Στυλιανίδης σημείωσε ότι «η Ελλάδα πρέπει να γίνει η πρώτη χώρα που θα προχωρήσει στον Ψηφιακό Συνταγματισμό, θεσπίζοντας στο Σύνταγμά της αναφορά στην Τεχνητή Νοημοσύνη».
Όπως τόνισε, η συνταγματική αυτή διάταξη δεν αρκεί από μόνη της για την αντιμετώπιση ενός υπερεθνικού φαινομένου, ωστόσο αποτελεί αναγκαία κατεύθυνση για τον νομοθέτη, τη διοίκηση και τη δικαιοσύνη.
Τα σύγχρονα μέσα ενημέρωσης
Η Νέα Δημοκρατία εισηγείται, επίσης, την αναμόρφωση των άρθρων 14 και 15 του Συντάγματος, με στόχο τη διεύρυνση της προστασίας της ελευθερίας της έκφρασης στα σύγχρονα μέσα ενημέρωσης.
Ο κ. Στυλιανίδης επισήμανε ότι είναι ουσιώδης η προστασία της ελευθερίας συνείδησης του δημοσιογράφου, ακόμη και έναντι του εργοδότη του.
Η πρόταση περιλαμβάνει τη διεύρυνση της προστατευτικής εμβέλειας του άρθρου 14 παρ. 1, ώστε να ευθυγραμμίζεται με τη νομολογία του ΕΔΔΑ και να περιλαμβάνει ρητά την έκφραση σε διαδικτυακά μέσα.
Στο πλαίσιο αυτό, μπορούν να υιοθετηθούν μέτρα για τη διασφάλιση της συντακτικής ανεξαρτησίας, σύμφωνα με τη Σύσταση (ΕΕ) 2022/1634 και το άρθρο 6 παρ. 3 της Πράξης ΕΕ για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης.
Τέλος, ο εισηγητής υπογράμμισε την ανάγκη συνολικής αναμόρφωσης του θεσμικού πλαισίου που διέπει τον Τύπο, τη ραδιοτηλεόραση και τα κοινωνικά μέσα, καθώς όπως ανέφερε, μέχρι σήμερα ο χώρος χαρακτηρίζεται από προχειρότητα και αδυναμία του νομοθέτη να παρακολουθήσει την ταχύτητα των τεχνολογικών εξελίξεων.