Μπορεί το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ) να αποτελέσει τη βάση για τη μετατροπή της Άμυνας από πεδίο δαπανών σε μοχλό οικονομικής και τεχνολογικής ανάπτυξης της χώρας;
Η απάντηση θα ήταν γνωστή εάν ο φορέας υλοποιούνταν όταν ο εμπνευστής του -ο νυν Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου και Διευθύνων Σύμβουλος του ΕΛΚΑΚ Παντελής Τζωρτζάκης- είχε συλλάβει την ιδέα. Αλλά η περίοδος 2009 - 2012 δεν προσφερόταν δημοσιονομικά και πολιτικά για τέτοιες πρωτοβουλίες. Έτσι το εγχείρημα ξεκίνησε το Μάιο του 2024.
Δεκαετίες νωρίτερα, το 1985, ιδρύεται στην Τουρκία το Γραφείο Διοίκησης Ανάπτυξης και Υποστήριξης Αμυντικής Βιομηχανίας. Το 1989 μετεξελίσσεται σε υφυπουργείο Αμυντικής Βιομηχανίας και το 2018 αντικαθίσταται από την Προεδρία Αμυντικής Βιομηχανίας (SSB) που υπάγεται απευθείας στην Προεδρία της Τουρκικής Δημοκρατίας.
Η SSB είναι ο κεντρικός φορέας σχεδιασμού και υλοποίησης της πολιτικής αμυντικής βιομηχανίας της Τουρκίας. Διαχειρίζεται μεγάλα εξοπλιστικά προγράμματα, υποστηρίζει δραστηριότητες Έρευνας και Ανάπτυξης (R&D) και συντονίζει τη «συνεργασία» του κράτους με τις αμυντικές εταιρίες, κρατικές και ιδιωτικές. Το 2025, η Άγκυρα αναδείχθηκε 11η παγκοσμίως στις εξαγωγές αμυντικού υλικού, με πωλήσεις ύψους 10,5 δις δολαρίων.
Η ελληνική αργοπορία είναι σαφής. Υπάρχει όμως και το ζήτημα της συνέχειας.
Αυτό ρώτησε το BusinessDaily.gr τον κ. Τζωρτζάκη, στο πλαίσιο του εταιρικού απολογισμού των δύο χρόνων λειτουργίας του ΕΛΚΑΚ, που πραγματοποιήθηκε την περασμένη Τετάρτη.
Έχει διασφαλιστεί ότι ανεξαρτήτως πολιτικών εξελίξεων ή κυβερνητικής αλλαγής το ΕΛΚΑΚ θα συνεχίσει να λειτουργεί;
«Η χώρα δεν έχει θεσμική μνήμη όχι μόνο όταν αλλάζει κυβέρνηση, αλλά πολλές φορές όταν αλλάζει και υπουργός (σ.σ. από την ίδια κυβέρνηση). Αυτό είναι και το άγχος μας. Θέλουμε να προχωρήσουμε γρήγορα μαζί με την αγορά, να φανεί η δουλειά, ώστε η επόμενη γενιά που θα ‘’τρέξει’’ το ΕΛΚΑΚ να το πάει παραπάνω από εκεί που θα το αφήσαμε εμείς», υπογράμμισε ο κ. Τζωρτζάκης.
«Αυτό», συνέχισε, «δεν είναι κάτι που μπορείς να εγγυηθείς. Δεν έχουμε πολλά καλά παραδείγματα συνέχειας στη χώρα μας. Ελπίζω να μην θέλουμε ως χώρα να αυτοκτονήσουμε. Γιατί θα είναι αυτοκτονία. Το ΕΛΚΑΚ ξεκίνησε κάνει αυτά που κάνει, θεωρώ επιτυχημένα αλλά σίγουρα χρειαζόμαστε σε πολλά σημεία βελτίωση. Ουσιαστικά δεν ξέρουμε αύριο το πρωί πως θα εξελιχτεί αυτό. Είναι θέμα της χώρας, δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι».
Από την αργοπορία στην επιχειρησιακή ωρίμανση
Δεδομένης της ελληνικής πραγματικότητας και του διαστήματος 25 μηνών, τα παραδοτέα του ΕΛΚΑΚ μόνο αμελητέα δεν είναι. Σε ορισμένες περιπτώσεις, δε, έχουν γίνει άλματα.
Σε τέσσερις ασκήσεις των Ενόπλων Δυνάμεων συμμετείχαν πλατφόρμες αναπτυγμένες και κατασκευασμένες από το εγχώριο οικοσύστημα αμυντικής καινοτομίας, ενώ από τις επιχειρησιακές δοκιμές έχουν προκύψει οι πρώτες συμβάσεις Έρευνες και Ανάπτυξης των εγχώριων λύσεων.
Υπάρχει και πιο απτή πρόοδος. Ήδη τρία έργα ανάπτυξης καινοτομίας έχουν ήδη ολοκληρωθεί μέσα από τα εργαλεία του ΕΛΚΑΚ και είναι έτοιμα για επιχειρησιακή ένταξη στις Ένοπλες Δυνάμεις.
Σε αυτό συνέδραμαν και το Κέντρο Έρευνας, Τεχνολογικής Ανάπτυξης & Καινοτομίας (ΚΕΤΑΚ) και η Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία (ΕΑΒ).
Επιπλέον, έξι αναπτυξιακά έργα που έχουν αναληφθεί από διαφορετικούς φορείς (οικοσύστημα καινοτομίας, επιχειρήσεις, στρατιωτικές σχολές, ερευνητικά κέντρα) βρίσκονται σε εξέλιξη.
Ένα εξ’ αυτών αφορά την αναβάθμιση της ικανότητας του Πολεμικού Ναυτικού (ΠΝ) να πραγματοποιεί μόνο του μετρήσεις για τις ηλεκτροπτικές υπογραφές των πλοίων. Πρακτικά, αναπτύσσεται η αυτόνομη ικανότητα μέτρησης και ανάλυσης του θερμικού και οπτικού αποτυπώματος των πλοίων του ΠΝ.
Με αυτό τον τρόπο υπάρχει καλύτερη εικόνα του πόσο εύκολα μπορούν να εντοπιστούν τα πλοία αλλά και της βελτίωσης της επιβιωσιμότητας τους.
Έως το τέλος του 2026 προβλέπεται να έχουν παραδοθεί συνολικά έξι συστήματα έτοιμα για επιχειρησιακή ένταξη στις Ένοπλες Δυνάμεις από τους αναδόχους τους.
Σύμφωνα με πληροφορίες του BusinessDaily.gr τα μικρού μεγέθους μη επανδρωμένα αεροσκάφη τύπου UCAV κατηγορίας Ι, τα drones καμικάζι (γνωστά και ως περιπλανώμενα πυρομαχικά) και η μετεξέλιξη του αντι-drone συστήματος (C-UAS) «Κένταυρος» περιλαμβάνονται μεταξύ αυτών.
Ακόμα, τις επόμενες ημέρες εκκινούν τρία νέα έργα Έρευνας και Ανάπτυξης που έχουν αφετηρία τις προσκλήσεις εκδηλώσεις ενδιαφέροντος του Προγραμματικού Ορίζοντα 2025 αλλά και επιχειρησιακού ενδιαφέροντος ως αποτέλεσμα του διαγωνισμού καινοτομίας που πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με τον πανευρωπαϊκό φορέα καινοτομίας 28Digital.
Τα νέα έργα αφορούν την ανάπτυξη πληροφοριακού συστήματος για την αναγνώριση και εκτίμηση ζημιών σε στρατιωτικές και κρίσιμες υποδομές με στόχο τη βελτίωση της επίγνωσης της κατάστασης, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των μεταφορών και την ταχύτερη και αποτελεσματικότερη λήψη αποφάσεων.
Στο πλαίσιο αυτό, το ΕΛΚΑΚ ενεργοποίησε για πρώτη φορά τη δυνατότητα επακόλουθης αναπτυξιακής δράσης τεχνολογικής λύσης φορέων που διακρίθηκαν σε σχετική δράση καινοτομίας.
«Το ΕΛΚΑΚ απέδειξε ότι η ελληνική αμυντική καινοτομία μπορεί να κινηθεί με ταχύτητα, προσανατολισμό και μετρήσιμο αποτέλεσμα. Η αποστολή μας δεν είναι απλώς να χρηματοδοτούμε ιδέες, αλλά να δημιουργούμε τη διαδρομή μέσα από την οποία η τεχνολογία δοκιμάζεται, ωριμάζει και φτάνει εκεί όπου έχει πραγματική αξία: στις επιχειρησιακές ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων και στην ανάπτυξη μιας πιο ισχυρής, εξωστρεφούς αμυντικής βιομηχανικής βάσης», τόνισε ο κ. Τζωρτζάκης.
Χρηματοδότηση, μόχλευση κεφαλαίων και το στοίχημα της συνέχειας
Όπως είναι αντιληπτό η χρηματοδότηση έχει κομβικό ρόλο. Τα επόμενα δύο – τρία χρόνια αναμένεται να διοχετευτούν στο ελληνικό αμυντικό οικοσύστημα, μέσω του ΕΛΚΑΚ, κεφάλαια άνω των 250 εκατομμυρίων ευρώ. Σε αυτά δεν υπολογίζονται τα ποσά που περιλαμβάνονται στην ανακοίνωση του προγραμματικού ορίζοντα έργων Έρευνας και Ανάπτυξης του 2026 τα οποία είναι ακόμη υπό διαμόρφωση.
Κατά τους ιθύνοντες του ΕΛΚΑΚ, δύο χρόνια μετά τη δημιουργία του, οι πόροι χρηματοδότησης του περιλαμβάνουν κεφάλαια ύψους 90 εκατομμυρίων ευρώ με στόχο έργα Έρευνας και Ανάπτυξης.
Επιπρόσθετα:
- α) 14 εκατομμύρια ευρώ έχουν ήδη συμβασιοποιηθεί
- β) 85 εκατομμύρια ευρώ προβλέπονται για την κάλυψη της εθνικής συμμετοχής σε ευρωπαϊκά ερευνητικά προγράμματα και
- β) 60 εκατομμύρια ευρώ πρόκειται να συγκεντρωθούν από τη συνεργασία του ΕΛΚΑΚ με τρίτους επενδυτές.
Σύμφωνα με την τα αρμόδια στελέχη του ΕΛΚΑΚ, η πρόβλεψη μόχλευσης των συγκεκριμένων κεφαλαίων εκτιμάται ότι θα αυξήσει κατά πολύ το αποτύπωμα του αντίκτυπου των χρηματοδοτήσεων στην ελληνική οικονομία, το οποίο υπολογίζουν ότι θα ξεπεράσει τα 450 εκατ. ευρώ.
Startups
Ενδιαφέρον παρουσίασαν τα ευρήματα της πρώτης συστηματικής χαρτογράφησης των ελληνικών νεοφυών επιχειρήσεων (startups) διττής χρήσης (dual use), καθώς και οι προοπτικές ανάπτυξής τους, από τον Εντεταλμένο Σύμβουλο του ΕΛΚΑΚ, Παναγιώτη Παπαγεωργίου.
Το 76% των startups αυτοπροσδιορίζεται ως dual-use, δηλαδή αναπτύσσουν λύσεις που δεν περιορίζονται στον αμυντικό τομέα, αλλά διαθέτουν προοπτική ευρύτερης εμπορικής και τεχνολογικής κλιμάκωσης.
Τεχνητή Νοημοσύνη
Η ανάδειξη της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) σε πεδίο εθνικού ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος προσλαμβάνει ιδιαίτερη σημασία.
Το 63% των startups που συμμετείχαν στην έρευνα αναπτύσσει λύσεις ΤΝ, ενώ το 49% εκτιμά ότι η Ελλάδα μπορεί να αποκτήσει σαφές πλεονέκτημα στον τομέα της άμυνας μέσω της αξιοποίησής της. Ως τεχνολογίες υψηλού ενδιαφέροντος καταγράφονται επίσης η ρομποτική και τα αυτόνομα συστήματα.
Στροφή σε ολοκληρωμένα συστήματα
Η δε μετατόπιση του οικοσυστήματος από επιμέρους λύσεις σε πλατφόρμες και ολοκληρωμένα συστήματα αποτέλεσε ένα από τα πλέον αισιόδοξα σήματα. Σήμερα, οι εγχώριες λύσεις αφορούν κυρίως μη επανδρωμένα συστήματα, C-UAS και αισθητήρες. Όμως, οι startups πρόκειται να αυξήσουν κατά 20% τη συμμετοχή τους σε πλατφόρμες και ολοκληρωμένα συστήματα.
Για την ωρίμανση του οικοσυστήματος από τις επιμέρους τεχνολογικές λύσεις προς συστήματα με μεγαλύτερη επιχειρησιακή, βιομηχανική και εξαγωγική αξία, έκαναν λόγο οι αρμόδιοι, κάτι που άλλωστε αποτελεί και το μεγάλο στοίχημα του ΕΛΚΑΚ.
Στα αρνητικά, η δυσκολία μετάβασης από την ανάπτυξη στην επιχειρησιακή αξιοποίηση αποτελεί το βασικό εμπόδιο για τις ελληνικές dual-use startups. Σε αυτό συντείνουν η πολυπλοκότητα των διαδικασιών προμηθειών (73%), η περιορισμένη πρόσβαση στον τελικό χρήστη (65%) και η ανάγκη για περισσότερους μηχανισμούς δοκιμών (59%).
Σύμφωνα με τους αρμόδιους, τα συγκεκριμένα ευρήματα αναδεικνύουν τη σημασία του ρόλου του ΕΛΚΑΚ, καθώς το οικοσύστημα δεν χρειάζεται μόνο χρηματοδότηση «αλλά σαφείς διαδρομές ωρίμανσης, δοκιμής και υιοθέτησης».
Ελλάς-Γαλλία-Καινοτομία
Στο πλαίσιο του απολογισμού, ο κ. Τζωρτζάκης προανήγγειλε την προετοιμασία μιας διακρατικής αναπτυξιακής δράσης καινοτομίας μεταξύ του ΕΛΚΑΚ και της γαλλικής Υπηρεσίας Αμυντικής Καινοτομίας (Agence de l’innovation de défense), η οποία εκπροσωπήθηκε από τον αναπληρωτή διευθυντή της, ΤαξίαρχοΝικολά Κορντιέ-Λαλουέ.
Η δράση αναμένεται να εκκινήσει στις αρχές του 2027 εστιάζοντας σε ολοκληρωμένα συστήματα αεράμυνας και ναυτικής άμυνας, καθώς και σε δυνατότητες πολυχωρικής επιχειρησιακής συνεργασίας (multi-domain teaming).
Παρών στην εκδήλωση ήταν και ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
