Η Ένωση Εισαγγελέων Ελλάδος, με αφορμή την επικείμενη Συνταγματική αναθεώρηση και τη δημοσιοποίηση των προτάσεων για τα προς αναθεώρηση άρθρα, παρουσίασε τις δικές της παρεμβάσεις με στόχο την ενίσχυση της θεσμικής ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης και της Εισαγγελίας, καθώς και τη θωράκιση του κράτους δικαίου.
Σύμφωνα με ανακοίνωσή της, οι προτάσεις εντάσσονται στο πλαίσιο του δημόσιου διαλόγου και αποβλέπουν στην ενίσχυση «της θεσμικής ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης και της Εισαγγελίας, στη θωράκιση της διάκρισης των λειτουργιών και στην ενίσχυση της διαφάνειας κατά την επιλογή της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων».
Παράλληλα, η Ένωση επιδιώκει τη ρητή συνταγματική κατοχύρωση του ρόλου της Εισαγγελίας ως αυτοτελούς δικαστικής αρχής και την περαιτέρω ενδυνάμωση των εγγυήσεων προσωπικής και λειτουργικής ανεξαρτησίας των δικαστικών λειτουργών.
Προτάσεις για τα άρθρα του Συντάγματος
Στο άρθρο 87 προτείνεται η προσθήκη νέας παραγράφου που θα ορίζει ότι «η εισαγγελία είναι δικαστική αρχή με λειτουργική αυτοτέλεια και ανεξαρτησία έναντι της εκτελεστικής εξουσίας», με αποστολή την τήρηση της νομιμότητας και την προστασία των δικαιωμάτων του πολίτη.
Η προσθήκη κρίνεται αναγκαία, καθώς το Σύνταγμα δεν περιλαμβάνει ρητή αναφορά στην αποστολή και την ανεξαρτησία της Εισαγγελίας.
Επιπλέον, προτείνεται η αντικατάσταση του όρου «δικαστές» με «δικαστικοί λειτουργοί» ώστε να κατοχυρώνεται ρητά η ανεξαρτησία όλων των λειτουργών της Δικαιοσύνης, συμπεριλαμβανομένων των εισαγγελέων.
Αύξηση ορίου ηλικίας και θεσμικές εγγυήσεις
Για το άρθρο 88 παρ. 5, η Ένωση εισηγείται την αύξηση του ορίου ηλικίας αποχώρησης των δικαστικών λειτουργών, χωρίς να υπερβαίνει το 70ό έτος, με δυνατότητα προαιρετικής παραμονής και μεταβατική διάταξη για ομαλή εφαρμογή.
Όσον αφορά το άρθρο 89 παρ. 4, προτείνεται να απαγορεύεται στους δικαστικούς λειτουργούς η συμμετοχή στην Κυβέρνηση, ενώ θα καθορίζονται νομοθετικά οι όροι για τη συμμετοχή τους σε ανεξάρτητες αρχές ή δημόσιες υπηρεσίες μετά την αφυπηρέτηση. Η ρύθμιση αποσκοπεί στη διατήρηση της εμπιστοσύνης των πολιτών στην ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης.
Διαφάνεια στην επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης
Για το άρθρο 90 παρ. 5, η Ένωση προτείνει η επιλογή των προέδρων και αντιπροέδρων των ανωτάτων δικαστηρίων να γίνεται από ειδική Κοινοβουλευτική Επιτροπή της Βουλής, μεταξύ των μελών που έλαβαν τις περισσότερες ψήφους στις ολομέλειες των δικαστηρίων.
Αντίστοιχα, η προαγωγή στη θέση του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου να πραγματοποιείται αποκλειστικά μεταξύ των Αντεισαγγελέων του Αρείου Πάγου, βάσει ψηφοφορίας της Ολομέλειας της Εισαγγελίας.
Η Ένωση υπογραμμίζει ότι ο δεσμευτικός χαρακτήρας των ψηφοφοριών των ολομελειών αποτελεί ουσιώδη εγγύηση θεσμικής αυτονομίας και ενισχύει την αξιοκρατία και τη διαφάνεια στην επιλογή της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων.
Τέλος, θετικά αξιολογείται η προτεινόμενη αντικατάσταση του Υπουργικού Συμβουλίου από τη Βουλή των Ελλήνων στη διαδικασία επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, καθώς και η συνταγματική κατοχύρωση της συμμετοχής των ολομελειών, ως μέτρα που ενισχύουν τη θεσμική διαφάνεια και την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης.