Ολοκληρώθηκε την περασμένη εβδομάδα η δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση για το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας με τίτλο «Εκσυγχρονισμός της νομοθεσίας για τη χρήση και την παραγωγή Ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές». Το νομοσχέδιο, που πλέον προωθείται προς συζήτηση στις αρμόδιες Επιτροπές της Βουλής και ψήφιση από την Ολομέλεια, περιλαμβάνει μεταξύ άλλων ρυθμίσεις για την αγορά ενέργειας, πολεοδομικές ρυθμίσεις και ζητήματα περιβαλλοντικής προστασίας.
Μία από τις σημαντικές διατάξεις αφορά τον εξορθολογισμό επιτρεπόμενων χρήσεων σε προστατευόμενες περιοχές του Δικτύου Natura 2000, με τροποποίηση του άρθρου 19 του ν. 1650/1986. Το ΥΠΕΝ επιδιώκει «να οργανώσει ορθολογικά το χώρο και να εξαλείψει την άναρχη εκτός σχεδίου δόμηση που οδηγεί σε σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στο αστικό και έξω-αστικό τοπίο».
Όπως επισημαίνουν πηγές του ΥΠΕΝ, το 28% της χερσαίας έκτασης της χώρας ανήκει στο δίκτυο Natura 2000, συμπεριλαμβάνοντας πόλεις, χωριά και σημαντικές δημόσιες υποδομές όπως αεροδρόμια και λιμάνια. Ενδεικτικά, εντός Natura βρίσκονται πόλεις όπως τα Ιωάννινα, η Καστοριά, το Ναύπλιο, καθώς και νησιά όπως η Σκόπελος, η Νίσυρος, οι Παξοί και η Τήλος. Συνολικά, περισσότεροι από 2.000 οικισμοί με πληθυσμό άνω των 450.000 κατοίκων εντάσσονται στο δίκτυο.
Ευρωπαϊκή νομοθεσία και ανάγκη πολεοδομικού σχεδιασμού
Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει ότι στις περιοχές Natura συνυπάρχουν ο άνθρωπος, οι οικονομικές δραστηριότητες και η φύση. Δεν υπάρχει εκ των προτέρων απαγόρευση δραστηριοτήτων, αλλά οι περιορισμοί πρέπει να είναι στοχευμένοι ανάλογα με το προστατευτέο αντικείμενο.
Οι ίδιες πηγές σημειώνουν ότι οι αυξημένες πληθυσμιακές πιέσεις καθιστούν αναγκαία την επέκταση οικισμών με ολοκληρωμένο σχεδιασμό. Η απουσία τέτοιων επεκτάσεων έχει οδηγήσει σε διάσπαρτη και άναρχη δόμηση, με αρνητικές συνέπειες για το περιβάλλον.
Με τη νέα διάταξη, το ΥΠΕΝ επιχειρεί να θέσει τέλος στην «άτυπη» επέκταση των οικισμών και να αποτρέψει τη δημιουργία αυθαίρετων κατασκευών. Ο στόχος είναι μια χωρικά συντεταγμένη ανάπτυξη που θα αντιμετωπίζει τα χρόνια προβλήματα αστικού σχεδιασμού σε περιοχές της περιφέρειας.
Προϋποθέσεις και όρια επέκτασης
Το Υπουργείο διευκρινίζει ότι η δυνητική επέκταση επιτρέπεται μόνο σε ζώνες βιώσιμης διαχείρισης φυσικών πόρων (4η ζώνη), όπου ήδη επιτρέπεται ευρύ φάσμα χρήσεων γης. Στις τρεις εσωτερικές ζώνες διατηρούνται αυστηροί περιορισμοί, ενώ τίθεται πλαφόν έως 20% επί των ζωνών βιώσιμης διαχείρισης.
Η επέκταση επιτρέπεται μόνο εφόσον:
1) Συμβαδίζει με την εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη (ΕΠΜ) και δεν βλάπτει την ακεραιότητα της περιοχής.
2) Προσδιορίζεται στο πλαίσιο του Τοπικού ή Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου, υπό τους όρους της ΕΠΜ.
Η διαδικασία περιλαμβάνει εκτεταμένη δημόσια διαβούλευση και Στρατηγική Εκτίμηση Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, ώστε να εξετάζονται λεπτομερώς οι συνέπειες κάθε προτεινόμενης επέκτασης.
Διασφάλιση βιώσιμης ανάπτυξης
Η ρύθμιση συνοδεύεται από σαφή κριτήρια αξιολόγησης, μέτρα αποκατάστασης και προστασίας βιοτόπων, καθώς και διαφανείς διαδικασίες λήψης αποφάσεων με συμμετοχή τοπικών φορέων. Προβλέπεται επίσης παρακολούθηση των επιπτώσεων μέσω συγκεκριμένων δεικτών, όπως η ποιότητα νερού και το ποσοστό πράσινου ανά κάτοικο.
Όπως τονίζει το ΥΠΕΝ, η δυνατότητα επέκτασης είναι εξαιρετικά περιορισμένη και εφαρμόζεται μόνο όπου είναι επιστημονικά απαραίτητο και συμβατό με το προστατευτέο είδος κάθε περιοχής. Στόχος είναι η επίλυση χρόνιων προβλημάτων σε περιοχές με έντονη εκτός σχεδίου δόμηση και η αποκατάσταση της πολεοδομικής τάξης.