Τη δημιουργία ενός νέου διατλαντικού πλαισίου συνεργασίας μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών για την ενίσχυση και ανασυγκρότηση της ναυπηγικής βιομηχανίας στη Δύση, την ανάπτυξη προηγμένων τεχνολογιών μέσω του Project NEXUS και την αξιοποίηση των εσόδων από το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας εκπομπών (ETS) για τη χρηματοδότηση νέων υποδομών, πρότεινε ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ONEX Shipyards & Technologies και πρόεδρος της Ένωσης Ελληνικών Ναυπηγείων (ΕΕΝ), Πάνος Ξενοκώστας.
Οι προτάσεις αυτές παρουσιάστηκαν κατά την ομιλία του στο 5th Trading in US Waters Seminar, που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της διεθνούς έκθεσης «Ποσειδώνια 2026».
Σύμφωνα με τον κ. Ξενοκώστα, η ναυπηγική βιομηχανία πρέπει να αντιμετωπίζεται ως κρίσιμη υποδομή οικονομικής και εθνικής ασφάλειας. Όπως επεσήμανε, η συγκέντρωση μεγάλου μέρους της παγκόσμιας παραγωγής σε περιορισμένο αριθμό ναυπηγικών κέντρων δημιουργεί γεωπολιτικούς κινδύνους και εξαρτήσεις για τις δυτικές οικονομίες και τις εφοδιαστικές αλυσίδες.
Κατά την παρέμβασή του, υπογράμμισε ότι η διαφορά κόστους κατασκευής ενός δεξαμενόπλοιου τύπου VLCC μεταξύ δυτικών και κρατικά επιδοτούμενων ασιατικών ναυπηγείων παραμένει σημαντική. Εκτίμησε, ωστόσο, ότι το πρόσθετο κόστος για τον τελικό καταναλωτή είναι περιορισμένο όταν επιμερίζεται στον κύκλο ζωής του πλοίου.
Όπως σημείωσε, η λύση δεν βρίσκεται στην επιβολή προστατευτικών δασμών, αλλά στη δημιουργία μηχανισμών που θα αντισταθμίζουν μέρος του αυξημένου επενδυτικού κόστους των δυτικών ναυπηγείων.
Πρόταση για Διατλαντικό Ναυπηγικό Σύμφωνο
Κεντρικό σημείο της ομιλίας αποτέλεσε η πρόταση για ένα νέο «Διατλαντικό Ναυπηγικό Σύμφωνο» με ορίζοντα δεκαετίας. Στόχος, όπως ανέφερε, είναι η ανάκτηση από την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες του ενός τρίτου της παγκόσμιας ναυπηγικής παραγωγής, ποσοστό που αντιστοιχεί περίπου στο 33% της αγοράς.
Ο πρόεδρος της ONEX υποστήριξε ότι η ενίσχυση της ναυπηγικής δραστηριότητας συνδέεται άμεσα με ζητήματα οικονομικής κυριαρχίας, ενεργειακής ασφάλειας και ανθεκτικότητας των εφοδιαστικών αλυσίδων.
Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της θέσπισης ενός Ευρωπαϊκού Πλαισίου Προτίμησης Πλοίων (European Ship Preference Framework), το οποίο θα εισάγει ποιοτικά, στρατηγικά και περιβαλλοντικά κριτήρια για πλοία που δραστηριοποιούνται σε δυτικές οικονομικές ζώνες.
Το Project NEXUS και οι νέες τεχνολογίες
Παρουσιάζοντας το Project NEXUS, ο κ. Ξενοκώστας αναφέρθηκε σε μια πρωτοβουλία που συνδυάζει την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών πρόωσης με μικρούς αρθρωτούς πυρηνικούς αντιδραστήρες (SMRs) και την εφαρμογή προηγμένων ψηφιακών τεχνολογιών στη ναυπηγική παραγωγή.
Όπως εξήγησε, ο σχεδιασμός περιλαμβάνει τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, ρομποτικών συστημάτων, ψηφιακών διδύμων (Digital Twin) και τεχνολογιών Generative AI, με στόχο τον μετασχηματισμό της ναυπηγικής διαδικασίας και τη δημιουργία σύγχρονων μονάδων υψηλής τεχνολογίας.
Χρηματοδότηση μέσω του ETS
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη χρηματοδότηση της ναυπηγικής βιομηχανίας μέσω των εσόδων από το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών ETS. Σύμφωνα με την πρότασή του, μέρος των εσόδων αυτών θα μπορούσε να κατευθύνεται σε ένα ειδικό Ταμείο Ανάκαμψης και Κυριαρχίας της Ναυπηγικής.
Στόχος του Ταμείου θα είναι η χρηματοδότηση νέων υποδομών, η ανάπτυξη πλοίων μηδενικών εκπομπών και η δημιουργία σύγχρονων ναυπηγικών εγκαταστάσεων στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο κ. Ξενοκώστας κάλεσε κυβερνήσεις, ευρωπαϊκούς θεσμούς και τη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα να στηρίξουν μια κοινή διατλαντική πρωτοβουλία για την ενίσχυση της ναυπηγικής βιομηχανίας και την ενδυνάμωση της παραγωγικής αυτονομίας των δυτικών οικονομιών.