Οι ρυθμίσεις του Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης που προκάλεσαν αντιδράσεις

Έντονο ενδιαφέρον προκαλεί το σχέδιο νόμου «Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης», καθώς η συμμετοχή αιρετών, φορέων και πολιτών στη δημόσια διαβούλευση υπήρξε ιδιαίτερα αυξημένη.

Μέσα σε 15 ημέρες, η νομοθετική πρωτοβουλία του υπουργείου Εσωτερικών, που περιλαμβάνει 761 άρθρα και τέθηκε σε διαβούλευση στο opengov.gr, συγκέντρωσε πάνω από 1.700 σχόλια. Ο αριθμός αυτός είναι πολλαπλάσιος σε σχέση με αντίστοιχες διαδικασίες, οι οποίες συνήθως προσελκύουν μερικές δεκάδες παρεμβάσεις.

Διχογνωμία για το εκλογικό σύστημα

Έντονη συζήτηση προκαλεί η προτεινόμενη αλλαγή του εκλογικού συστήματος για την ανάδειξη δημάρχων και περιφερειαρχών. Το νομοσχέδιο, που αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή προς ψήφιση εντός Ιουνίου, καταργεί τον δεύτερο γύρο των εκλογών και προβλέπει εκλογή σε μία Κυριακή, με δυνατότητα δεύτερης προτίμησης μεταξύ συνδυασμών.

Υποστηρικτές της μεταρρύθμισης, ανάμεσά τους πολλοί αιρετοί, θεωρούν ότι το νέο σύστημα θα μειώσει το κόστος της διαδικασίας, θα ενισχύσει τη συμμετοχή των πολιτών και θα περιορίσει τις πολιτικές συναλλαγές που συχνά αναπτύσσονται μεταξύ πρώτου και δεύτερου γύρου. Παράλληλα, εκτιμούν ότι η εκλογή σε μία μόνο αναμέτρηση θα προσφέρει ταχύτερα και καθαρότερα αποτελέσματα.

Αντίθετα, αρκετοί σχολιαστές εκφράζουν επιφυλάξεις για την κατάργηση της δεύτερης Κυριακής, υποστηρίζοντας ότι μειώνεται η δυνατότητα ευρύτερων συναινέσεων γύρω από τον τελικό νικητή. Όπως επισημαίνουν, το ισχύον σύστημα εξασφάλιζε ισχυρότερη δημοκρατική νομιμοποίηση, αφού ο εκλεγμένος δήμαρχος ή περιφερειάρχης λάμβανε την υποστήριξη της απόλυτης πλειοψηφίας των ψηφοφόρων.

Ο «τοπικός ΕΝΦΙΑ» και τα νέα τέλη

Μεγάλο ενδιαφέρον συγκέντρωσαν οι διατάξεις για το Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης και το νέο Τέλος Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΤΠΑ), που αποτελούν μηχανισμούς χρηματοδότησης των ΟΤΑ και συνδέονται με την αξία της ακίνητης περιουσίας. Τα τέλη αυτά ενοποιούν υπάρχουσες επιβαρύνσεις, επιδιώκοντας ένα πιο σταθερό και διαφανές σύστημα εσόδων.

Πολλοί πολίτες, ωστόσο, εκφράζουν ανησυχία ότι τα νέα τέλη μπορεί να οδηγήσουν σε πρόσθετη επιβάρυνση των ιδιοκτητών ακινήτων, κάνοντας λόγο για έναν επιπλέον «τοπικό ΕΝΦΙΑ». Οι ενοικιαστές, από την πλευρά τους, φοβούνται ότι το βάρος θα μετακυλιστεί στα ενοίκια.

Αντίθετα, αιρετοί και στελέχη της αυτοδιοίκησης θεωρούν ότι τα νέα τέλη ενισχύουν την οικονομική αυτοτέλεια των δήμων και περιφερειών, αντικαθιστώντας διάσπαρτες επιβαρύνσεις με ένα πιο λειτουργικό πλαίσιο.

Η Ανώτατη Συνομοσπονδία Πολυτέκνων Ελλάδος τονίζει ότι η μεταρρύθμιση της φορολόγησης της ακίνητης περιουσίας πρέπει να ενσωματώνει κοινωνικά και δημογραφικά κριτήρια, «τα οποία σήμερα απουσιάζουν πλήρως από το σχέδιο νόμου». Όπως σημειώνει, «η επιβολή ίδιου φορολογικού βάρους σε κατοικίες ίδιου εμβαδού, ανεξαρτήτως αν σε αυτές διαμένει ένα άτομο ή μια πολύτεκνη οικογένεια, παραβιάζει την αρχή της φορολογικής δικαιοσύνης».

Εργασιακά ζητήματα και αντιδράσεις συμβασιούχων

Τα περισσότερα σχόλια επικεντρώνονται στα άρθρα 138 και 730, που υποχρεώνουν τους δήμους να ασκούν ένδικα μέσα σε υποθέσεις όπου συμβασιούχοι διεκδικούν μονιμοποίηση, με διαδίκους τα υπουργεία Εσωτερικών και Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών.

Οι περισσότεροι σχολιαστές, συμβασιούχοι και εκπρόσωποί τους, ζητούν να περιοριστεί η υποχρεωτική άσκηση εφέσεων όταν υπάρχουν πρωτόδικες αποφάσεις υπέρ των εργαζομένων. Από την άλλη, αιρετοί και στελέχη των δήμων επισημαίνουν την ανάγκη ύπαρξης δικλείδων ασφαλείας για την αποφυγή καταλογισμών ή πειθαρχικών ευθυνών.

Κοινό αίτημα είναι η διαμόρφωση ενός πιο ευέλικτου πλαισίου, που θα επιτρέπει στους δήμους να αξιολογούν κατά περίπτωση τις υποθέσεις, αποφεύγοντας αυτοματοποιημένες διαδικασίες και πολυετείς εκκρεμότητες.

Εξαιρούνται από τις επίμαχες διατάξεις οι εργαζόμενοι σε βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς. Συμβασιούχοι που απασχολούνται στις Κοινωνικές Δομές για την Αντιμετώπιση της Φτώχειας ζητούν ανάλογη πρόβλεψη, υπογραμμίζοντας ότι οι δομές αυτές καλύπτουν πάγιες κοινωνικές ανάγκες και λειτουργούν επί σειρά ετών με εθνική και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.

Παρεμβάσεις από αστυνομικούς και τοπικές κοινότητες

Ιδιαίτερη κινητοποίηση σημειώθηκε και από τις Ενώσεις Αστυνομικών Υπαλλήλων, οι οποίες εστιάζουν στα άρθρα που αφορούν τα κωλύματα εκλογιμότητας, τα ασυμβίβαστα και το καθεστώς αδειών των αιρετών προερχόμενων από τα Σώματα Ασφαλείας. Οι συνδικαλιστικοί φορείς υποστηρίζουν ότι οι νέες ρυθμίσεις περιορίζουν τη συμμετοχή των ενστόλων στα κοινά και ανατρέπουν το υφιστάμενο καθεστώς.

Παράλληλα, πρόεδροι και εκπρόσωποι δημοτικών κοινοτήτων από ορεινές, νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές με έως 300 κατοίκους ζητούν ενίσχυση του ρόλου τους. Προτείνουν θεσμοθέτηση αποφασιστικών αρμοδιοτήτων και δυνατότητα διαχείρισης μικρών πιστώσεων για έργα τοπικού χαρακτήρα χωρίς χρονοβόρες εγκρίσεις από τα κεντρικά όργανα των δήμων.