Τα τρία στάδια για το ξέπλυμα του μαύρου χρήματος από τα κυκλώματα

Σε τρία στάδια και κινούμενοι στα όρια της νομιμότητας, προκειμένου να μην κινήσουν υποψίες, επιχειρείται το ξέπλυμα του βρώμικου χρήματος, μέσα από φαινομενικά νόμιμες εταιρείες, όπως προκύπτει από την εμπειρία των ελεγκτικών Αρχών στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Με τις υποθέσεις της Pizza Fan, του Χωριάτικου, του σκανδάλου της Ομοσπονδίας του Μπάσκετ έφεραν το ξέπλυμα του «μαύρου» χρήματος στην επικαιρότητα και μάλιστα με δυναμικό τρόπο, που προκαλεί απορίες για την… ευκολία με την οποία στήνονται οι συγκεκριμένες επιχειρήσεις εξαπάτησης των διωκτικών Αρχών.

«Μαύρο» χρήμα είναι κάθε χρηματικό ποσό ή περιουσιακό στοιχείο που προέρχεται από παράνομες δραστηριότητες όπως είναι η διακίνηση ναρκωτικών και όπλων, η φοροδιαφυγή, το λαθρεμπόριο, η δωροδοκία, η διαφθορά, η υπεξαίρεση, ο παράνομος τζόγος, οι εκβιασμοί κ.λπ.

Τα συγκεκριμένα χρήματα που αποκομίζουν οι εμπλεκόμενοι στις ανωτέρω δραστηριότητες, επειδή, προφανώς, δεν μπορούν να δηλωθούν στην ΑΑΔΕ, δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν ανοιχτά, για τις αγορές περιουσιακών στοιχείων, χωρίς να απαντήσουν το ερώτημα του «πόθεν έσχες». Για μπορέσουν να χρησιμοποιηθούν, θα πρέπει να «ξεπλυθούν», συνήθως μέσα από νομιμοφανείς διαδικασίες.

Τα «πλυντήρια»

Οι φάσεις μέχρι να φτάσουμε στη νομιμοποίηση του παράνομου χρήματος, περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τη διασπορά του ύποπτου χρήματος σε πολλούς τραπεζικούς λογαριασμούς, υπερτιμολογήσεις, υποτιμολογήσεις, τη σύσταση εικονικών εταιρειών αλλά και τη σύσταση κανονικών εταιρειών.

Η διαδικασία της νομιμοποίησης παράνομων εσόδων περιλαμβάνει:

• Τη μετατροπή ή μεταβίβαση περιουσίας εν γνώσει ότι προέρχεται από εγκληματική δραστηριότητα (π.χ. τρομοκρατία, ναρκωτικά, δωροδοκία, απάτη, σωματεμπορία, λαθρεμπορία, φοροδιαφυγή).
• Την απόκρυψη ή συγκάλυψη της αλήθειας αναφορικά με τη φύση, προέλευση και διάθεση περιουσίας εν γνώσει του γεγονότος ότι προέρχεται από εγκληματική δραστηριότητα.
• Την απόκτηση, κατοχή ή χρήση περιουσίας εν γνώσει, κατά το χρόνο κτήσης, ότι προέρχεται από εγκληματική δραστηριότητα.
• Τη χρησιμοποίηση του χρηματοπιστωτικού τομέα με την τοποθέτηση σε αυτόν ή τη διακίνηση μέσω αυτού εσόδων που προέρχονται από εγκληματικές δραστηριότητες.

Τα στάδια νομιμοποίησης

Όταν πρόκειται για μικρά σχετικά ποσά βρώμικου χρήματος, οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται είναι μέσω τραπεζικών λογαριασμών, μέσω ηλεκτρονικών πορτοφολιών, μέσω στοιχηματικών εταιρειών, πιστωτικών καρτών ή μεταφορέων παράνομου χρήματος «Money mules».

Όμως, όταν πρόκειται για τη νομιμοποίηση μεγάλων ποσών και για διαδικασία με διάρκεια, τότε οι μέθοδοι αλλάζουν και επιλέγονται είτε αγορές ακινήτων είτε η σύσταση επιχειρήσεων.

Σε ότι αφορά στα ακίνητα, το ξέπλυμα γίνεται, όταν αγοράζονται κατοικίες, οικόπεδα, ή επαγγελματικοί χώροι, σε τιμές υψηλότερων των αντικειμενικών αξιών ή και σε υψηλότερες σε σχέση με εκείνες στις οποίες μεταβιβάστηκαν όμορα ακίνητα.

Γενικός κανόνας είναι πως η νομιμοποίηση του βρώμικου χρήματος επιχειρείται μέσω των ακόλουθων σταδίων:

1. Στάδιο τοποθέτησης: Το ρευστό χρήμα διοχετεύεται και αναμειγνύεται µε νόμιμα κεφάλαια ή απλά κατατίθεται σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Με την ολοκλήρωση της φάσης αυτής τα έσοδα των εγκληματικών ενεργειών δεν έχουν πλέον μορφή ρευστού χρήματος.
2. Στάδιο διαστρωμάτωσης: Στόχος σε αυτό το στάδιο είναι η απόκρυψη της εγκληματικής προέλευσης των προϊόντων. Τα χρήματα μεταφέρονται και διαιρούνται συχνά μεταξύ τραπεζικών λογαριασμών χωρών, ατόμων ή εταιρειών, ώστε να χάνουν το ίχνος τους οι διωκτικές αρχές.
3. Στάδιο ενσωμάτωσης. Το συγκεκριμένο στάδιο περιέχει δύο φάσεις:

Α. Τη δικαιολόγηση του ποσού, με τη δημιουργία μιας φαινομενικά νόμιμης προέλευσης των προϊόντων παράνομης δραστηριότητας π.χ. αγορά και πώληση ακίνητης περιουσίας, επινόηση κερδών από τυχερά παίγνια, κληρονομιές κ.λ.π., υποτιμολόγηση, υπερτιμολόγηση.
Β. Την επένδυση, με τη χρήση προϊόντων παράνομης δραστηριότητας για ίδιο όφελος, π.χ. κατανάλωση (τρόπος ζωής, κοσμήματα, οχήματα) και επένδυση (π.χ. ακίνητη περιουσία, αξιόγραφα, χρηματοδότηση επιχειρηματικών δραστηριοτήτων).

Η σύσταση εταιρειών

Η σύσταση επιχειρήσεων για τη νομιμοποίηση εσόδων επιλέγεται συνήθως όταν πρόθεση των επιτήδειων είναι η διαδικασία να έχει διάρκεια ώστε να ξεπλένεται το χρήμα που προκύπτει από άλλες παράνομες δραστηριότητες.

Σύμφωνα με την ελεγκτική εμπειρία των διωκτικών αρχών, συνήθως επιλέγονται επιχειρηματικοί τομείς με τις πληρωμές να γίνονται σε μετρητά, όπως είναι ο κλάδος της εστίασης, όλων των μορφών, εστιατόρια, φούρνοι, ζαχαροπλαστεία, καφετέριες μπαρ.

Εφόσον στόχος είναι το «έγκλημα διαρκείας», εμφανίζονται νομότυποι στις υποχρεώσεις τους απέναντι στην εφορία ώστε να μην δώσουν δικαιώματα και αφορμές ελέγχου.

Μάλιστα, με το άνοιγμα της επιχείρησης, αρχίζουν και κόβουν αποδείξεις πώλησης αγαθών, περισσότερες από τις πραγματικές πωλήσεις. Δηλαδή εάν η εταιρεία έχει ημερήσιες πραγματικές εισπράξεις 20.000 ευρώ εκδίδει αποδείξεις για 50.000 ευρώ ή ένα ποσό που φαίνεται λογικό και δεν κινεί υποψίες. 

Έτσι, νομιμοποιεί ένα ποσό της τάξης των 30.000 ευρώ, το οποίο πολλαπλασιαζόμενο επί τις ημέρες του μήνα ή του έτους, αυξάνεται δραματικά ή όσο είναι το μαύρο χρήμα που θέλει να ξεπλύνει.

Στη διάρκεια της διαχείρισης η «επιχείρηση» παρέχει υψηλές αμοιβές σε συγκεκριμένα στελέχη, που ανήκουν στο κύκλωμα, και αποκτούν «καθαρό» χρήμα.

Πληρώνουν φόρους;

Στην απορία που δημιουργείται, πως είναι δυνατόν να πληρώνουν υψηλό τίμημα σε ΦΠΑ (13% και κυρίως 24%) για να νομιμοποιήσουν τα χρήματα η απάντηση είναι, πως δεν πληρώνουν.

Ο ΦΠΑ που αναλογεί στις πωλήσεις και είναι αυξημένος, φροντίζουν να τον συμψηφίζουν με τον ΦΠΑ αγορών, ενώ ο φόρος εισοδήματος μειώνεται, καθώς με αυξημένα έξοδα, συρρικνώνονται τα δηλούμενα καθαρά κέρδη.

Αποφεύγουν επίσης οποιαδήποτε εμπλοκή με πλαστά ή εικονικά τιμολόγια, για να μην κινήσουν υποψίες και γενικά έχουν άψογη συμπεριφορά.

Κατόπιν, όταν αποφασίσουν να τελειώσει το ξέπλυμα, αρχίζουν να φορτώνουν την εφορία και τον ΕΦΚΑ και τους προμηθευτές τους με ληξιπρόθεσμα χρέη και κάποια στιγμή πτωχεύουν.

Η ΑΑΔΕ και το ΚΕΑΟ στρέφονται κατά των υπευθύνων των καταστημάτων και διαπιστώνουν πως είναι υπέργηροι, ή αλλοδαποί και γενικά άτομα με κανένα περιουσιακό στοιχείο στο όνομά τους, ενώ οι πραγματικοί ιδιοκτήτες, εμφανίζονται αμέτοχοι ή έχουν εξαφανιστεί, αλλά, στο μεταξύ έχουν επενδύσει αλλού το χρήμα, που πριν ήταν βρώμικο.