Έναν ακόμη δύσκολο γρίφο έχουν μπροστά τους οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ, καθώς η συνεχιζόμενη πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα των ελληνικών νοικοκυριών διαμορφώνει νέα δεδομένα στην καταναλωτική συμπεριφορά και αλλάζει τις απαιτήσεις από το οργανωμένο λιανεμπόριο.
Σε μια περίοδο που η κερδοφορία των σούπερ μάρκετ υποχωρεί, παρά την εκτόξευση της καταναλωτικής δαπάνης κοντά στα 16 δισ. ευρώ, οι καταναλωτές δεν αναζητούν μόνο περισσότερες προσφορές, αλλά ζητούν χαμηλότερες τιμές σε μόνιμη βάση στα ράφια.
Είναι χαρακτηριστικό πως, σύμφωνα με έρευνα του ΙΕΛΚΑ, που παρουσιάστηκε στη συνέντευξη Τύπου της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας (ΕΣΕ), το 69% θέτει ως βασική προτεραιότητα τις χαμηλότερες καθημερινές τιμές, ενώ το 37% ζητά περισσότερες και μεγαλύτερες προσφορές.
Η διαφοροποίηση αυτή δημιουργεί νέα δεδομένα για την εμπορική στρατηγική των αλυσίδων, καθώς οι καταναλωτές δίνουν μεγαλύτερη βαρύτητα στο συνολικό κόστος του καθημερινού καλαθιού και όχι μόνο στις περιστασιακές εκπτώσεις.
Η ακρίβεια και η μάχη για το καθημερινό καλάθι
Ο γενικός διευθυντής της ΕΣΕ, Απόστολος Πεταλάς, επισήμανε ότι η αγοραστική δύναμη παραμένει σημαντικά χαμηλότερη σε σχέση με τα επίπεδα πριν από την οικονομική κρίση.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, το πραγματικό εισόδημα στην Ελλάδα το 2025 αντιστοιχούσε μόλις στο 78% του επιπέδου του 2010, εξέλιξη που εξηγεί γιατί η οικονομική στενότητα παραμένει έντονη.
«Δεν βγαίνω», «δεν μπορεί να βγει ο μήνας», «τελειώνουν τα λεφτά», ήταν οι χαρακτηριστικές εκφράσεις των νοικοκυριών στις οποίες αναφέρθηκε ο κ. Πεταλάς, υπογραμμίζοντας ότι η σημερινή εικόνα αποτελεί αποτέλεσμα της μακροχρόνιας συμπίεσης των πραγματικών εισοδημάτων.
Η πραγματικότητα αυτή μεταφέρεται καθημερινά στους διαδρόμους των σούπερ μάρκετ, με τους καταναλωτές να συγκρίνουν τιμές, να αξιοποιούν προσφορές και να επανεξετάζουν τις αγοραστικές τους επιλογές.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει ότι το 56% αναγνωρίζει πως μια αύξηση τιμής μπορεί να δικαιολογείται όταν αυξάνεται το κόστος παραγωγής.
Παράλληλα, σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΙΕΛΚΑ, Γιώργο Δουκίδη, περίπου τρεις στους τέσσερις καταναλωτές πιστεύουν ότι υπάρχει δυνατότητα αποκλιμάκωσης των τιμών μέσα από παρεμβάσεις της Πολιτείας, των επιχειρήσεων και των ίδιων των καταναλωτών.
Οι προσφορές και το νέο στοίχημα των αλυσίδων
Η αγορά έχει στηριχθεί επί χρόνια στις προωθητικές ενέργειες, στις εκπτώσεις συγκεκριμένης διάρκειας και στα προγράμματα πιστότητας, επιχειρώντας να προσελκύσει καταναλωτές και να ενισχύσει την επισκεψιμότητα των καταστημάτων.
Ωστόσο, η νέα έρευνα αναδεικνύει ότι η τιμολογιακή ανταγωνιστικότητα δεν μπορεί να αξιολογείται μόνο με βάση το πλήθος των προσφορών. Σημασία αποκτά η συνολική αξία του καλαθιού και η σταθερότητα των τιμών στα προϊόντα καθημερινής κατανάλωσης.
Ένα ακόμη εύρημα δείχνει ότι οι καταναλωτές εμφανίζονται διατεθειμένοι να αλλάξουν και τις αγοραστικές τους συνήθειες.
Όπως ανέφερε ο κ. Δουκίδης, «ένας στους τρεις καταναλωτές δεν δέχεται κανέναν συμβιβασμό», ωστόσο οι υπόλοιποι δύο στους τρεις θα μπορούσαν, υπό προϋποθέσεις, να αποδεχθούν λιγότερες επώνυμες μάρκες, μικρότερη ποικιλία προϊόντων, λιγότερες προσφορές ή μικρότερες συσκευασίες.
Υπό συμπίεση τα χαμηλά περιθώρια κέρδους
Η απαίτηση για χαμηλότερες τιμές έρχεται την ίδια στιγμή που οι επιχειρήσεις του κλάδου προειδοποιούν για περαιτέρω συμπίεση της κερδοφορίας τους.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η ΕΣΕ για τις 35 μεγαλύτερες αλυσίδες, οι καθαρές πωλήσεις διαμορφώθηκαν το 2025 στα 13,6 δισ. ευρώ, ενώ η συνολική καταναλωτική δαπάνη, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, έφθασε τα 15,7 δισ. ευρώ.
Τα κέρδη προ φόρων ανήλθαν σε 189 εκατ. ευρώ, με περιθώριο μόλις 1,39%, έναντι 1,92% το 2020, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ένωσης. Το λειτουργικό κόστος έφθασε τα 3,4 δισ. ευρώ, ενώ οι επενδύσεις του κλάδου ανήλθαν σε περίπου 660 εκατ. ευρώ το 2025.
Ο κ. Πεταλάς υποστήριξε ότι τα περιορισμένα περιθώρια δεν επιτρέπουν σημαντικές οριζόντιες μειώσεις τιμών χωρίς αντίστοιχες παρεμβάσεις στο λειτουργικό κόστος.
«Εάν μειώναμε τις τιμές κατά 1,3%, το αποτέλεσμα, με αυτόν τον απλουστευμένο υπολογισμό, θα μηδενιζόταν», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Στοίχημα η ανάκτηση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών
Η έρευνα του ΙΕΛΚΑ ανέδειξε επίσης το χάσμα ανάμεσα στην οικονομική εικόνα των επιχειρήσεων και στην αντίληψη των καταναλωτών.
Οι συμμετέχοντες εκτιμούν ότι το περιθώριο κέρδους των σούπερ μάρκετ προσεγγίζει το 9%, ενώ θεωρούν ότι θα έπρεπε να βρίσκεται περίπου στο 5%. Αντίθετα, τα στοιχεία της ΕΣΕ δείχνουν περιθώριο κερδών προ φόρων 1,39%.
Η πρόκληση για τις αλυσίδες είναι ακόμη μεγαλύτερη, καθώς, σύμφωνα με τον κ. Δουκίδη, το ποσοστό των καταναλωτών που αναγνωρίζουν τον σημαντικό κοινωνικό και οικονομικό ρόλο του κλάδου έχει υποχωρήσει από περίπου 70% στο 30%.
Παρά τις επιφυλάξεις τους, το 93% των ερωτηθέντων αναγνωρίζει ότι τα σούπερ μάρκετ προσφέρουν αξία, κυρίως μέσα από την ποικιλία, τις ανταγωνιστικές τιμές και την ευκολία αγορών.